Η επέτειος αποκατάστασης της Δημοκρατίας αποτελεί αφορμή να φωτιστούν λιγότερο γνωστές σελίδες της επταετίας.
Μία από αυτές γράφτηκε στο Λαύριο, όπου ο Στυλιανός Παττακός πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη λίγους μήνες μετά το πραξικόπημα, επιχειρώντας να μεταφέρει και στην ιστορική εργατούπολη το προπαγανδιστικό αφήγημα της δικτατορίας.
Στις 6 Φεβρουαρίου 1968, λιγότερο από έναν χρόνο μετά την επιβολή του στρατιωτικού καθεστώτος, ο τότε αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εσωτερικών της χούντας βρέθηκε στο Λαύριο για να κηρύξει την έναρξη σεμιναρίου εκπαίδευσης στελεχών επιχειρήσεων.
Η εκδήλωση διοργανώθηκε από το Ελληνικό Κέντρο Παραγωγικότητας (ΕΛΚΕΠΑ) σε συνεργασία με τον Σύνδεσμο Υπαλλήλων Ανωνύμων Βιομηχανικών Εταιρειών Λαυρίου και αποτέλεσε μία ακόμη στάση στις συνεχείς περιοδείες του Παττακού ανά την Ελλάδα, με τις οποίες το καθεστώς επιχειρούσε να προβάλλει την εικόνα μιας δήθεν «αναπτυξιακής» διακυβέρνησης.
Η επίσκεψη είχε όλα τα χαρακτηριστικά μιας αυστηρά οργανωμένης δημόσιας εμφάνισης.
Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα της εποχής, ο Παττακός έγινε δεκτός στην είσοδο της πόλης από τις τοπικές αρχές και συγκεντρωμένο κόσμο. Ακολούθησε σύντομη υποδοχή στο Δημαρχείο Λαυρίου και στη συνέχεια μετέβη στον κινηματογράφο «Ολύμπιον», όπου πραγματοποιήθηκε η επίσημη τελετή έναρξης του σεμιναρίου, παρουσία υπαλλήλων και εργαζομένων.
Η εικόνα αυτή, ωστόσο, πρέπει να διαβαστεί μέσα στο ιστορικό πλαίσιο της εποχής.
Ο ελληνικός Τύπος λειτουργούσε υπό αυστηρή λογοκρισία, ενώ κάθε δημόσια εμφάνιση των πρωτεργατών της δικτατορίας αποτελούσε μέρος της οργανωμένης προπαγάνδας του καθεστώτος.
Οι αναφορές περί «θερμής υποδοχής» και «αγάπης του λαού προς την κυβέρνηση» δεν μπορούν να θεωρηθούν αντικειμενική αποτύπωση της κοινωνικής πραγματικότητας, αλλά αντανακλούν τον τρόπο με τον οποίο η χούντα επέβαλλε την εικόνα που επιθυμούσε να προβάλλεται προς την κοινή γνώμη.
Γιατί επελέγη το Λαύριο
Η επιλογή του Λαυρίου μόνο τυχαία δεν ήταν. Η πόλη αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα βιομηχανικά κέντρα της χώρας, με μακρά ιστορία εργατικών αγώνων, ισχυρή συνδικαλιστική παράδοση και έντονη παρουσία μεταλλευτικών και βιομηχανικών επιχειρήσεων.
Για ένα αυταρχικό καθεστώς που είχε ήδη καταργήσει τις συνδικαλιστικές ελευθερίες και είχε θέσει υπό ασφυκτικό έλεγχο κάθε μορφή συλλογικής έκφρασης, η δημόσια παρουσία κορυφαίων κυβερνητικών στελεχών σε μια τέτοια πόλη είχε σαφή πολιτικό συμβολισμό.
Η χούντα επιδίωκε να εμφανιστεί ως δύναμη οικονομικής ανάπτυξης και εκσυγχρονισμού, επιχειρώντας να αποκρύψει ότι η «ανάπτυξη» που διαφήμιζε συνυπήρχε με την κατάργηση του Συντάγματος, τις φυλακίσεις, τις εξορίες, τα βασανιστήρια και τη φίμωση κάθε αντίθετης φωνής.
Σχεδόν ολόκληρο το οικονομικό επιτελείο της χούντας
Η επίσκεψη δεν περιορίστηκε στον ίδιο τον Παττακό. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα της εποχής, στο Λαύριο βρέθηκαν επίσης ο Νικόλαος Μακαρέζος, βασικός εκφραστής της οικονομικής πολιτικής της δικτατορίας, καθώς και υπουργοί, υφυπουργοί και ανώτατοι υπηρεσιακοί παράγοντες.
Η παρουσία τόσο μεγάλου κυβερνητικού κλιμακίου αποδεικνύει ότι δεν επρόκειτο για μια τυπική τοπική εκδήλωση, αλλά για μια συντονισμένη προσπάθεια προβολής του λεγόμενου «αναπτυξιακού προσώπου» του καθεστώτος σε μία από τις σημαντικότερες εργατουπόλεις της χώρας.
Το μήνυμα της προπαγάνδας
Στην ομιλία του, ο Παττακός αναφέρθηκε στην ανάγκη αύξησης της παραγωγικότητας, βελτίωσης της ποιότητας των προϊόντων και ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων, υποστηρίζοντας ότι μόνο έτσι θα μπορούσε να βελτιωθεί το βιοτικό επίπεδο των πολιτών.
Το μήνυμα αυτό αποτελούσε βασικό στοιχείο της προπαγάνδας της δικτατορίας. Το καθεστώς επιδίωκε να παρουσιάσει μια εικόνα οικονομικής αποτελεσματικότητας και διοικητικής επάρκειας, επιχειρώντας να αντισταθμίσει την έλλειψη δημοκρατικής νομιμοποίησης και την καταπάτηση θεμελιωδών δικαιωμάτων. Η επίσκεψη στο Λαύριο εντάχθηκε ακριβώς σε αυτή τη στρατηγική.
Μια σχεδόν ξεχασμένη σελίδα της τοπικής ιστορίας
Η επίσκεψη του Στυλιανού Παττακού στο Λαύριο παραμένει μέχρι σήμερα σχεδόν άγνωστη ακόμη και στους περισσότερους κατοίκους της περιοχής.
Ωστόσο, η ύπαρξη δημοσιευμάτων της εποχής και κινηματογραφικού υλικού στο Εθνικό Οπτικοακουστικό Αρχείο επιβεβαιώνει ότι το γεγονός δεν αποτελεί απλώς μια υποσημείωση της ιστορίας, αλλά μέρος της οργανωμένης προσπάθειας της χούντας να αποκτήσει τοπικό αποτύπωμα και να εμφανιστεί ως φορέας ανάπτυξης και προόδου.
Ανήμερα της επετείου αποκατάστασης της Δημοκρατίας, η ανάδειξη τέτοιων λιγότερο γνωστών γεγονότων αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Όχι για να αναπαραχθεί η προπαγάνδα ενός αυταρχικού καθεστώτος, αλλά για να υπενθυμίσει πώς αυτό επιχείρησε να οικοδομήσει την εικόνα του ακόμη και σε πόλεις με βαθιά εργατική και δημοκρατική παράδοση, την ίδια στιγμή που είχε καταλύσει το πολίτευμα και στερούσε από τους πολίτες τις θεμελιώδεις ελευθερίες τους.
