Οι εξαγγελίες του Κυριάκου Μητσοτάκη από το βήμα της 90ής ΔΕΘ δεν περιλάμβαναν κάποιο ειδικό πακέτο αποκλειστικά για την Ανατολική Αττική.

Ωστόσο, αρκετές από τις παρεμβάσεις που ανακοινώθηκαν αφορούν άμεσα χιλιάδες κατοίκους, επαγγελματίες, αγρότες και επιχειρήσεις της περιοχής.

Η ιδιαιτερότητα της Ανατολικής Αττικής είναι ότι συνδυάζει χαρακτηριστικά μεγάλης αστικής περιφέρειας με σημαντική αγροτική παραγωγή, ισχυρή παρουσία μικρομεσαίων επιχειρήσεων, τουριστική δραστηριότητα και μια αγορά ακινήτων που τα τελευταία χρόνια βρίσκεται υπό σημαντική πίεση.

Επαγγελματίες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αλλαγές στη φορολογία των ελεύθερων επαγγελματιών.

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε μείωση των τεκμηρίων για τους συνεπείς επαγγελματίες, με κατάργηση των προσαυξήσεων που συνδέονται με τον κύκλο εργασιών και τη μισθοδοσία, ενώ από το φορολογικό έτος 2027 η προκαταβολή φόρου μειώνεται από το 55% στο 50%.

Οι αλλαγές αυτές αφορούν ένα ευρύ φάσμα επαγγελματιών στην Ανατολική Αττική, από το λιανεμπόριο και την εστίαση έως τις τεχνικές υπηρεσίες, τον τουρισμό και τις μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις.

Παράλληλα, ανακοινώθηκε η μεταφορά 1,5 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, με στόχο τη χρηματοδότηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων που δυσκολεύονται να αποκτήσουν πρόσβαση στον τραπεζικό δανεισμό. Προβλέπεται επίσης επιτάχυνση των αποσβέσεων για επενδύσεις σε νέο εξοπλισμό, από τα δέκα στα έξι χρόνια.

Υπάρχει, πάντως, μία σαφής διαφοροποίηση εις βάρος του χρόνου εφαρμογής στην Αττική. Η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα θα ισχύσει από το 2027 εκτός Αττικής, ενώ για τις επιχειρήσεις της Αττικής προβλέπεται μείωση κατά 50% το 2028 και πλήρης κατάργηση το 2029.

Αυτό σημαίνει ότι μια επιχείρηση στο Κορωπί, την Παιανία, τα Σπάτα, το Μαρκόπουλο, τη Ραφήνα, τον Μαραθώνα ή το Λαύριο θα περιμένει περισσότερο σε σχέση με μια αντίστοιχη επιχείρηση εκτός Αττικής.

Ισχυρή επίδραση στον αγροτικό κόσμο των Μεσογείων

Από τις σημαντικότερες εξαγγελίες για την Ανατολική Αττική είναι εκείνες που αφορούν τον πρωτογενή τομέα. Ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε μηδενισμό του φόρου για τους κατ’ επάγγελμα αγρότες με εισόδημα έως 20.000 ευρώ, ενώ προβλέπονται σημαντικές μειώσεις και για υψηλότερα αγροτικά εισοδήματα.

Η παρέμβαση έχει ιδιαίτερη σημασία για περιοχές των Μεσογείων και του Μαραθώνα, όπου εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται αμπελουργοί, ελαιοπαραγωγοί, καλλιεργητές οπωροκηπευτικών και άλλοι επαγγελματίες του πρωτογενούς τομέα.

Παράλληλα εξακολουθούν να ισχύουν η επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο αγροτικό πετρέλαιο, οι ευνοϊκότερες ρυθμίσεις για το ρεύμα και ο μειωμένος ΦΠΑ σε λιπάσματα και ζωοτροφές.

Για την επόμενη τετραετία τέθηκαν επίσης ως στόχοι η γεωργία ακριβείας, η «έξυπνη» άρδευση, η ανάπτυξη θερμοκηπίων και η δημιουργία αγροδιατροφικών κέντρων. Σε αυτή τη φάση, ωστόσο, πρόκειται για γενικούς εθνικούς στόχους και όχι για εξειδικευμένα έργα που έχουν ανακοινωθεί για την Ανατολική Αττική.

Στέγη, ακίνητα και νέοι αγοραστές

Σημαντικό ενδιαφέρον για την περιοχή παρουσιάζει και το στεγαστικό πακέτο. Το νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ», ύψους 2 δισ. ευρώ, έχει στόχο να διευρύνει την πρόσβαση στην πρώτη κατοικία, με την κυβέρνηση να εξετάζει μεγαλύτερα ηλικιακά όρια για τους δικαιούχους.

Η Ανατολική Αττική είναι μια περιοχή στην οποία η ζήτηση για κατοικία έχει ενισχυθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, τόσο στα Μεσόγεια όσο και στην παραλιακή ζώνη. Για τον λόγο αυτό, η δυνατότητα επιδοτούμενου στεγαστικού δανείου έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για νέους και οικογένειες που αναζητούν πρώτη κατοικία.

Στο ίδιο πεδίο εντάσσεται και η εξαγγελία για αύξηση του φόρου μεταβίβασης ακινήτων από 3% σε 15% όταν ο αγοραστής προέρχεται από τρίτη χώρα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η κυβέρνηση συνδέει το μέτρο με την προσπάθεια περιορισμού των πιέσεων στις τιμές των ακινήτων από ξένες αγορές.

ΕΝΦΙΑ και μικροί οικισμοί

Ένα ακόμη σημείο που μπορεί να έχει τοπική διάσταση είναι η κατάργηση του ΕΝΦΙΑ σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους από το 2027.

Το μέτρο δεν αφορά αυτομάτως ολόκληρους δήμους αλλά συγκεκριμένους οικισμούς που πληρούν το πληθυσμιακό κριτήριο. Συνεπώς, για να αποτυπωθεί με ακρίβεια πόσοι ιδιοκτήτες στην Ανατολική Αττική θα επωφεληθούν, απαιτείται αντιπαραβολή του τελικού καταλόγου των δικαιούχων οικισμών με τα επίσημα πληθυσμιακά στοιχεία.

Αντίστοιχα, στους οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων μειώνονται κατά 50% και τα τεκμήρια για τους επαγγελματίες.

Ρεύμα, μισθοί, συντάξεις και οικογένειες

Οριζόντια εφαρμογή στην Ανατολική Αττική έχουν οι παρεμβάσεις που αφορούν την ενέργεια. Από τον Ιανουάριο του 2027 οι χρεώσεις ΥΚΩ στους οικιακούς λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος μειώνονται κατά 50%, ενώ προβλέπεται και νέο πρόγραμμα επιδοτούμενης αγοράς αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων για 100.000 δικαιούχους.

Παράλληλα, οι συνταξιούχοι άνω των 65 ετών προβλέπεται να λαμβάνουν ετήσια ενίσχυση 400 ευρώ κάθε Νοέμβριο, ενώ οι δημόσιοι υπάλληλοι θα λάβουν από το 2027 μόνιμο επίδομα Χριστουγέννων 500 ευρώ.

Για τους εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα εξαγγέλθηκε νέα αύξηση του κατώτατου μισθού το 2027, με στόχο να φτάσει τα 1.000 ευρώ τον Ιανουάριο του 2028, καθώς και νέα μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά μισή ποσοστιαία μονάδα.

Στο οικογενειακό πεδίο, προβλέπεται μηδενικός φόρος για τρίτεκνους με εισόδημα έως 20.000 ευρώ, αύξηση του ειδικού επιδόματος πολύτεκνων κατά 1.000 ευρώ για κάθε επιπλέον παιδί και δημιουργία του νέου «Κουμπαρά για τη Νέα Γενιά», στον οποίο το κράτος θα συνεισφέρει ισόποσα με τους γονείς έως συγκεκριμένο ποσό.

Η Ανατολική Αττική μέσα στις γενικές εξαγγελίες

Η εικόνα που προκύπτει είναι ότι η Ανατολική Αττική δεν αποτέλεσε ξεχωριστό γεωγραφικό κεφάλαιο στην ομιλία της ΔΕΘ. Πολλά από τα μέτρα, όμως, διασταυρώνονται με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της περιοχής: τον αγροτικό κόσμο των Μεσογείων και του Μαραθώνα, τη μεγάλη συγκέντρωση μικρομεσαίων επιχειρήσεων, τη στεγαστική πίεση και την ταχεία ανάπτυξη της αγοράς ακινήτων.

Υπάρχουν συνεπώς πραγματικοί δυνητικοί ωφελούμενοι, αλλά και διαφοροποιήσεις που θα φανούν στην πράξη.

Χαρακτηριστικότερη είναι η χρονική υστέρηση στην κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τις επιχειρήσεις της Αττικής, ενώ σε άλλες περιπτώσεις –όπως ο ΕΝΦΙΑ και τα μειωμένα τεκμήρια στους μικρούς οικισμούς– το ακριβές τοπικό αποτύπωμα θα εξαρτηθεί από το ποιοι οικισμοί τελικά εντάσσονται.

Το ουσιαστικό ερώτημα για την Ανατολική Αττική, επομένως, δεν είναι μόνο πόσα μέτρα ανακοινώθηκαν στη Θεσσαλονίκη, αλλά πόσα από αυτά θα φτάσουν τελικά και σε ποιους κατοίκους, επαγγελματίες και επιχειρήσεις της περιοχής.