Σε μια περίοδο που κάθε καλοκαίρι δοκιμάζει αντοχές, νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση αλλάζει τους κανόνες για τον καθαρισμό οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων, βάζοντας πιο σαφείς υποχρεώσεις για τους πολίτες και πιο οργανωμένο πλαίσιο ελέγχου από το κράτος.

Η απόφαση «πατά» πάνω στον νόμο 4662/2020 και τις πρόσφατες αλλαγές του 2026 και επιχειρεί να βάλει τάξη σε μια διαδικασία που μέχρι σήμερα λειτουργούσε συχνά αποσπασματικά. Στόχος, όπως αναφέρεται, είναι να μειωθεί ο κίνδυνος πυρκαγιών πριν αυτές ξεκινήσουν.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι περισσότεροι πολίτες μπαίνουν στο «κάδρο» των υποχρεώσεων, με συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, δηλώσεις και –όπου χρειαστεί– πρόστιμα.

Πότε και ποιοι πρέπει να καθαρίσουν τα οικόπεδα

Η βασική υποχρέωση είναι απλή: κάθε χρόνο από 1η Απριλίου έως 15 Ιουνίου, όποιος έχει οικόπεδο ή ακάλυπτο χώρο (ιδιοκτήτης, ενοικιαστής, επικαρπωτής ή ακόμα και νομέας) πρέπει να το καθαρίσει.

Ο καθαρισμός δεν είναι μια «μία κι έξω» διαδικασία. Πρέπει να διατηρείται όλο το καλοκαίρι, μέχρι τις 31 Οκτωβρίου, ώστε να μην ξαναγεμίσει με ξερά χόρτα και εύφλεκτα υλικά.

Οι υποχρεώσεις αφορούν κυρίως περιοχές μέσα σε πόλεις και οικισμούς, αλλά και εκτάσεις κοντά σε αυτές, μέχρι και 100 μέτρα από τα όριά τους.

Δήλωση καθαρισμού: τι πρέπει να κάνουν οι πολίτες

Αφού καθαριστεί το οικόπεδο, ο πολίτης δεν τελειώνει εκεί. Πρέπει μέχρι τις 15 Ιουνίου να το δηλώσει σε ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα του υπουργείου.

Για όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με το διαδίκτυο, υπάρχει δυνατότητα να κάνουν τη δήλωση μέσω ΚΕΠ ή Πυροσβεστικής, κάτι που επιχειρεί να καλύψει ηλικιωμένους ή ευπαθείς ομάδες.

Η μεγάλη αλλαγή εδώ είναι ότι η προθεσμία για καθαρισμό και δήλωση είναι πλέον ίδια, ώστε να μην υπάρχει μπέρδεμα.

Τι σημαίνει «καθαρισμός» και ποιες περιπτώσεις εξαιρούνται

Ο καθαρισμός δεν σημαίνει απλώς «κόβω τα χόρτα». Περιλαμβάνει απομάκρυνση ξερών φυτών, κλάδεμα δέντρων, καθάρισμα θάμνων και απομάκρυνση σκουπιδιών ή εύφλεκτων υλικών.

Παράλληλα, μπαίνουν και κάποιες εξαιρέσεις: για παράδειγμα, γεωργικές καλλιέργειες, βοσκοτόπια ή χώροι που δεν έχουν πρόσβαση δεν εμπίπτουν στις ίδιες υποχρεώσεις.

Επιπλέον, γίνεται αναφορά για πρώτη φορά στην προστασία της φύσης, ώστε οι καθαρισμοί να μην καταστρέφουν τη βλάστηση χωρίς λόγο.

Πρόστιμα και συνέπειες για όσους δεν συμμορφωθούν

Το νέο πλαίσιο προβλέπει συγκεκριμένα πρόστιμα, ανάλογα με την παράβαση.

Αν κάποιος δεν καθαρίσει το οικόπεδο, το πρόστιμο ξεκινά από 200 ευρώ και μπορεί να φτάσει έως 2.000 ευρώ, ανάλογα με το μέγεθος του χώρου. Αν έχει καθαρίσει αλλά δεν το δηλώσει, το πρόστιμο είναι 100 ευρώ, ενώ αν δεν έχει κάνει τίποτα, φτάνει τα 500 ευρώ.

Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, ο δήμος μπορεί να καθαρίσει το οικόπεδο και να στείλει τον λογαριασμό στον ιδιοκτήτη. Αν κάποιος δηλώσει ψευδώς ότι καθάρισε, προβλέπονται και ποινικές κυρώσεις.

Έλεγχοι στην πράξη: τι να περιμένουν οι πολίτες

Εδώ βρίσκεται και το πιο κρίσιμο σημείο. Στα χαρτιά, οι δήμοι έχουν πλέον εργαλεία να ελέγχουν ποιος έχει συμμορφωθεί, μέσω του Εθνικού Μητρώου και των δηλώσεων.

Στην πράξη όμως, οι έλεγχοι δεν είναι παντού και πάντα. Οι περισσότεροι Δήμοι δεν έχουν αρκετό προσωπικό για να ελέγχουν όλα τα οικόπεδα, ειδικά σε μεγάλες ή εκτός σχεδίου περιοχές.

Έτσι, οι έλεγχοι συνήθως γίνονται είτε δειγματοληπτικά είτε μετά από καταγγελίες. Το ίδιο ισχύει και για την Πυροσβεστική, που παρεμβαίνει κυρίως όταν υπάρξει αναφορά.

Με απλά λόγια, το κράτος πλέον ξέρει ποιος δηλώνει ότι καθάρισε. Δεν είναι όμως βέβαιο ότι μπορεί να ελέγξει παντού αν αυτό έγινε σωστά.

Συνολικά, οι νέοι κανόνες κάνουν πιο ξεκάθαρο τι πρέπει να κάνει ο κάθε πολίτης και βάζουν ένα πιο οργανωμένο σύστημα.

Το αν αυτό θα μεταφραστεί σε λιγότερες φωτιές ή απλώς σε περισσότερες δηλώσεις, θα φανεί στην πράξη – μέσα σε ένα καλοκαίρι που, όπως κάθε χρόνο, δεν συγχωρεί λάθη.