Μπορεί η κυβέρνηση να παρουσίασε το νέο της σχέδιο για την «σωτηρία» των μικρών οικισμών, όμως πολλοί στον χώρο της πολεοδομίας και της αγοράς ακινήτων αναρωτιούνται: γιατί χρειάστηκαν τόσοι μήνες και δεύτερη ρύθμιση για να αντιμετωπιστεί ένα πρόβλημα που ήταν ήδη γνωστό;
Ήταν 15 Απριλίου 2025 όταν υπεγράφη το Προεδρικό Διάταγμα για την οριοθέτηση των οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων, ένα μέτρο που τότε παρουσιαζόταν ως η μεγάλη τομή για την περιφερειακή Ελλάδα.
Αφορούσε πάνω από το 80% των οικισμών της χώρας — κυρίως σε Ανατολική Αττική, Κυκλάδες, Πήλιο και Κρήτη — και θεωρήθηκε καθοριστικό για τη χρήση γης, την αγορά ακινήτων και τη δυνατότητα δόμησης.
Όμως λίγες εβδομάδες αργότερα, ήρθε η ψυχρολουσία: το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε προβληματική τη δυνατότητα να δομηθούν εκτάσεις στις παρυφές των οικισμών, τις λεγόμενες Ζώνες Γ, όταν αυτές δεν έχουν σαφώς τεκμηριωθεί.
Το αποτέλεσμα; Νέα εμπλοκή. Οι οικοδομικές άδειες πάγωσαν ξανά, ιδιοκτήτες έμειναν στον αέρα και οι μικροί οικισμοί μπήκαν ξανά σε γύψο.
«Νέα» εργαλεία, παλιά προβλήματα
Σχεδόν 2,5 μήνες μετά, η κυβέρνηση επιχειρεί επανεκκίνηση, με νέα νομοθετική ρύθμιση και δύο φρέσκα εργαλεία – τη Ζώνη Ανάπτυξης Οικισμού (ΖΑΟ) και την Περιοχή Ειδικών Χρήσεων (ΠΕΧ).
Στόχος, λέει, να προστατευτούν οι ιδιοκτήτες, να διατηρηθούν τα σημερινά όρια των οικισμών, και να «ανασάνει» η περιφέρεια.
Η ΖΑΟ αφορά τους πολύ μικρούς οικισμούς (κάτω των 700 κατοίκων), επιτρέποντας υπό όρους δόμηση λίγο έξω από τα σημερινά όρια. Η ΠΕΧ καλύπτει τους μεγαλύτερους (έως 2.000 κατοίκους), με αντίστοιχες δυνατότητες. Όλα αυτά φυσικά, με την απαραίτητη επιστημονική τεκμηρίωση, όπως απαιτεί το ΣτΕ.
Σε απλά λόγια: το κράτος δίνει ξανά δυνατότητες, αφού πρώτα τις πήρε πίσω.
Αν κάτι δείχνει αυτή η αλληλουχία μέτρων, είναι το γνωστό ελληνικό φαινόμενο της «νομοθετικής παλινδρόμησης».
Αντί για ένα στιβαρό και ξεκάθαρο πλαίσιο από την αρχή, χρειάστηκαν δύο διατάξεις, μία παρέμβαση του ΣτΕ, και μια πολιτική επανατοποθέτηση για να φτάσουμε στο αυτονόητο: να μπορούν να χτίσουν οι άνθρωποι στα χωριά τους — με κανόνες, αλλά και με δυνατότητες.
Πίσω από τις λέξεις: πολεοδομία ή πολιτική;
Δεν είναι λίγοι όσοι βλέπουν πίσω από τις «τεχνικές λύσεις» και μια καθαρά πολιτική στόχευση.
Ενόψει τοπικών εκλογών, με έντονη πίεση από τις περιφέρειες και ιδιοκτήτες να διαμαρτύρονται για την παράλυση της δόμησης, η κυβέρνηση φέρνει μια ρύθμιση που επιχειρεί να κατευνάσει την κοινωνική δυσαρέσκεια.
Και βέβαια, δεν λείπουν οι απορίες. Γιατί η αρχική ρύθμιση του Απριλίου δεν φρόντισε να προβλέψει όλα τα σημεία που το ΣτΕ έκρινε ανεπαρκή; Γιατί τόση καθυστέρηση για κάτι που αφορά 9 στους 10 οικισμούς της χώρας;
Και τελικά, υπάρχει όραμα για το μέλλον της υπαίθρου ή απλώς μπαλώματα μέχρι την επόμενη εμπλοκή;
Διαβάστε σχετικά: Μεγάλες οι επιπτώσεις και στην Ανατ. Αττική από το νέο ΠΔ με τις αλλαγές για τους μικρούς οικισμούς
Ακολουθήστε μας και στο twitter!
