Μία από τις ισχυρότερες ψηφιακές υποδομές που απέκτησε ποτέ η Ελλάδα ετοιμάζεται να λειτουργήσει στο Λαύριο.
Ο υπερυπολογιστής «Δαίδαλος» υπόσχεται τεράστιες δυνατότητες στην Τεχνητή Νοημοσύνη και την επιστημονική έρευνα, όμως πίσω από την εντυπωσιακή υπολογιστική ισχύ υπάρχει ένα ερώτημα που αποκτά ιδιαίτερη σημασία: πόσο ρεύμα και πόσο νερό θα χρειάζεται τελικά για να λειτουργεί;
Ο «Δαίδαλος», που θα εγκατασταθεί στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου, θα βασίζεται σε προηγμένη τεχνολογία NVIDIA Grace Hopper GH200.
Με απλά λόγια, πρόκειται για πανίσχυρα συστήματα που μπορούν να πραγματοποιούν ταυτόχρονα τεράστιο αριθμό υπολογισμών, υποστηρίζοντας από εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης μέχρι επιστημονικές προσομοιώσεις, μετεωρολογικές προβλέψεις και επεξεργασία τεράστιων όγκων δεδομένων.
Αυτή η τεράστια υπολογιστική δύναμη, όμως, χρειάζεται και αντίστοιχη ηλεκτρική ενέργεια, ενώ παράγει μεγάλες ποσότητες θερμότητας που πρέπει να απομακρύνονται συνεχώς.
Οι 14 GWh και η κατανάλωση μιας μικρής πόλης
Στα επίσημα τεχνικά τεύχη για τις υποδομές του Κέντρου Δεδομένων που θα φιλοξενήσει τον «Δαίδαλο» γίνεται αναφορά σε εγκατεστημένη ηλεκτρική ισχύ 3.200 kVA.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο υπερυπολογιστής θα καταναλώνει συνεχώς 3,2 MW. Τα kVA δεν ταυτίζονται απόλυτα με τα kW και η πραγματική κατανάλωση θα εξαρτάται από το υπολογιστικό φορτίο, τις ανάγκες ψύξης και την ενεργειακή απόδοση ολόκληρης της εγκατάστασης.
Ωστόσο, στα τεχνικά στοιχεία, για τον υπολογισμό του ενεργειακού κόστους των προσφορών, λαμβάνεται ως παραδοχή μεσοσταθμική κατανάλωση ισχύος ίση με το 50% της εγκατεστημένης.
Εάν, λοιπόν, καθαρά ενδεικτικά, θεωρήσουμε μέση ισχύ της τάξης των 1,6 MW σε συνεχή λειτουργία, προκύπτει μια θεωρητική ετήσια κατανάλωση περίπου 14 GWh.
Προσοχή: ο αριθμός αυτός δεν αποτελεί επίσημη πρόβλεψη για την πραγματική κατανάλωση του «Δαίδαλου», αλλά έναν υπολογισμό που μας βοηθά να αντιληφθούμε την τάξη μεγέθους.
Οι 14 GWh αντιστοιχούν, ενδεικτικά, στην ετήσια οικιακή κατανάλωση περίπου 5.000 νοικοκυριών ή ενός πληθυσμού 8.000 έως 10.000 κατοίκων. Με άλλα λόγια, οι ενεργειακές ανάγκες ενός τέτοιου υπερυπολογιστικού συστήματος μπορούν να συγκριθούν με εκείνες μιας μικρής πόλης.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο «Δαίδαλος» είναι ενεργειακά σπάταλος. Η τεχνολογία NVIDIA που χρησιμοποιεί έχει σχεδιαστεί ώστε να εκτελεί πολύ περισσότερους υπολογισμούς για κάθε μονάδα ενέργειας σε σχέση με παλαιότερα συστήματα. Άλλο, επομένως, «καταναλώνω πολύ» και άλλο «σπαταλώ ενέργεια».
Χρειάζεται νερό, αλλά πόσο καταναλώνει;
Το δεύτερο κρίσιμο ζήτημα είναι η ψύξη. Οι πανίσχυροι επεξεργαστές αναπτύσσουν υψηλές θερμοκρασίες και χρειάζονται συνεχή ψύξη για να λειτουργούν.
Στον «Δαίδαλο» προβλέπονται προηγμένα συστήματα στα οποία το νερό ή άλλο ψυκτικό υγρό μεταφέρει τη θερμότητα μακριά από τον υπολογιστικό εξοπλισμό.
Εδώ όμως υπάρχει μια σημαντική διαφορά: άλλο η χρήση νερού και άλλο η κατανάλωσή του.
Σε ένα κλειστό κύκλωμα, το ίδιο νερό μπορεί να κυκλοφορεί συνεχώς, να παραλαμβάνει τη θερμότητα, να ψύχεται και να επιστρέφει στο σύστημα. Αυτό δεν έχει καμία σχέση με εγκαταστάσεις που χρειάζονται διαρκώς μεγάλες ποσότητες νέου νερού.
Οι τεχνικές προδιαγραφές του έργου περιγράφουν αερόψυκτους ψύκτες νερού και τεχνολογία «free cooling», μέσω της οποίας αξιοποιούνται, όταν είναι δυνατόν, οι χαμηλότερες εξωτερικές θερμοκρασίες ώστε να περιορίζεται η ενεργοβόρα μηχανική ψύξη.
Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, δεν προκύπτει μέχρι σήμερα ότι ο «Δαίδαλος» θα αποτελεί ιδιαίτερα υδροβόρα εγκατάσταση ή ότι θα αντλεί συνεχώς μεγάλες ποσότητες φρέσκου νερού από το δίκτυο.
Το ερώτημα παραμένει: πόσο «πράσινος» είναι;
Υπάρχει, πάντως, μια ενδιαφέρουσα εκκρεμότητα. Σε παλαιότερες αναφορές είχε γίνει λόγος για ψύξη του «Δαίδαλου» με θαλασσινό νερό.
Οι μεταγενέστερες τεχνικές προδιαγραφές περιγράφουν διαφορετικό και πιο σύνθετο σύστημα, χωρίς να προκύπτει με την ίδια σαφήνεια η χρήση θαλασσινού νερού.
Το μεγαλύτερο ερώτημα, όμως, παραμένει η πραγματική περιβαλλοντική ταυτότητα του έργου.
Για να γνωρίζουμε πόσο «πράσινος» είναι πραγματικά ο «Δαίδαλος», χρειάζονται τέσσερις συγκεκριμένοι αριθμοί: η πραγματική ετήσια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, η ετήσια κατανάλωση φρέσκου νερού, ο πραγματικός δείκτης ενεργειακής αποδοτικότητας του Κέντρου Δεδομένων και το ποσοστό της ηλεκτρικής ενέργειας που θα καλύπτεται πράγματι από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Μέχρι να δημοσιοποιηθούν αυτά τα στοιχεία, ένα είναι βέβαιο: ο «Δαίδαλος» αποτελεί ένα τεράστιο τεχνολογικό βήμα για την Ελλάδα. Το πόσο «πράσινο» θα είναι αυτό το βήμα, όμως, θα πρέπει να αποδειχθεί στην πράξη – και κυρίως με αριθμούς.
