Η παρουσία του Αλκέτ Ριζάι στο αιματηρό επεισόδιο με τους πυροβολισμούς στην Ανάβυσσο ανοίγει αναπόφευκτα μια δεύτερη συζήτηση: πώς ένας κρατούμενος με δύο ισόβιες καταδίκες και δύο θεαματικές αποδράσεις από τον Κορυδαλλό βρέθηκε νόμιμα εκτός φυλακής με άδεια.
Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, ο Ριζάι είχε λάβει τακτική άδεια από τις φυλακές Δομοκού όταν βρέθηκε στην Ανάβυσσο. Η παρουσία του στο σημείο του επεισοδίου προέκυψε, κατά τις ίδιες πληροφορίες, από την εξέταση βιντεοληπτικού υλικού, ενώ οι Αρχές διερευνούν τον ακριβή ρόλο του στα όσα συνέβησαν.
Δύο φορές ισόβια για δύο ανθρωποκτονίες
Το ποινικό παρελθόν του Αλκέτ Ριζάι είναι ιδιαίτερα βαρύ. Το 2011 καταδικάστηκε από το Πενταμελές Εφετείο Κακουργημάτων Πειραιά σε δύο φορές ισόβια για τις ανθρωποκτονίες των Κώστα Κουτελιέρη και Γιάννη Κάτσιου στο Περιστέρι.
Παράλληλα, του είχε επιβληθεί συνολική ποινή κάθειρξης 25 ετών για την πρώτη κινηματογραφική απόδραση με ελικόπτερο από τις φυλακές Κορυδαλλού, στις 4 Ιουνίου 2006, μαζί με τον Βασίλη Παλαιοκώστα.
Σε προηγούμενο στάδιο της ίδιας υπόθεσης είχε καταδικαστεί σε δις ισόβια και επιπλέον 34 χρόνια και οκτώ μήνες κάθειρξης, πριν η υπόθεση κριθεί σε δεύτερο βαθμό.
Και αυτή, όμως, δεν ήταν η μοναδική απόδρασή του. Στις 22 Φεβρουαρίου 2009, ο Ριζάι και ο Παλαιοκώστας κατάφεραν για δεύτερη φορά να φύγουν από τον Κορυδαλλό με ελικόπτερο. Για τη δεύτερη αυτή απόδραση ο Ριζάι καταδικάστηκε σε πρώτο βαθμό σε συνολική ποινή κάθειρξης 28 ετών και πέντε μηνών, η οποία κατά συγχώνευση διαμορφώθηκε σε 25 χρόνια και δέκα μήνες.
Πώς μπορεί λοιπόν να πάρει άδεια ένας δις ισοβίτης;
Το γεγονός ότι ένας κρατούμενος εκτίει ισόβια ή ακόμη και περισσότερες ισόβιες ποινές δεν σημαίνει ότι αποκλείεται αυτομάτως και για πάντα από το καθεστώς τακτικών αδειών. Ο Σωφρονιστικός Κώδικας προβλέπει συγκεκριμένες τυπικές αλλά και ουσιαστικές προϋποθέσεις.
Με το ισχύον πλαίσιο, κρατούμενος που εκτίει μία ισόβια κάθειρξη μπορεί να ζητήσει τακτική άδεια αφού έχει εκτίσει πραγματικά τουλάχιστον 12 χρόνια.
Όταν εκτίει περισσότερες ισόβιες ποινές, προστίθενται τρία πραγματικά έτη για κάθε επιπλέον ισόβια ποινή, με ανώτατο όριο πραγματικής έκτισης τα 22 χρόνια για τη θεμελίωση του σχετικού δικαιώματος.
Στην περίπτωση, επομένως, των δύο ισοβίων, το αρχικό χρονικό όριο διαμορφώνεται καταρχήν στα 15 χρόνια πραγματικής έκτισης. Ο Ριζάι, ο οποίος βρίσκεται επί σειρά ετών στις φυλακές μετά την τελευταία σύλληψή του, έχει πλέον υπερβεί το συγκεκριμένο χρονικό κατώφλι. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η άδεια χορηγείται αυτομάτως.
Το κρίσιμο σημείο: κίνδυνος φυγής και νέου εγκλήματος
Ο νόμος απαιτεί επίσης να μην εκκρεμεί άλλη ποινική διαδικασία για συγκεκριμένες σοβαρές πράξεις και, κυρίως, να εκτιμάται ότι δεν υπάρχει κίνδυνος ο κρατούμενος να διαπράξει νέο έγκλημα κατά τη διάρκεια της άδειας. Επιπλέον, πρέπει να υπάρχει βάσιμη προσδοκία ότι δεν θα διαφύγει και ότι δεν θα κάνει κακή χρήση της άδειας.
Για την κρίση αυτή εξετάζονται η προσωπικότητα και η συνολική συμπεριφορά του κρατουμένου, η διαγωγή του στη φυλακή, τυχόν πειθαρχικές ποινές, η συμπεριφορά του σε προηγούμενες άδειες, καθώς και η κοινωνική και οικογενειακή κατάστασή του. Ο ίδιος ο Σωφρονιστικός Κώδικας συνδέει τις άδειες και με τη σταδιακή προετοιμασία του κρατουμένου για επάνοδο σε καθεστώς ελευθερίας.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται και το εύλογο ερώτημα που δημιουργείται από την περίπτωση Ριζάι.
Οι δύο παλαιότερες αποδράσεις του δεν αποτελούν από μόνες τους ισόβιο νομικό κώλυμα για τη χορήγηση άδειας, αποτελούν όμως στοιχεία του παρελθόντος του που μπορούν και πρέπει να συνεκτιμηθούν κατά την αξιολόγηση του κινδύνου φυγής ή κακής χρήσης της άδειας.
Ποιος αποφασίζει
Η τακτική άδεια δεν εγκρίνεται από έναν μόνο υπάλληλο ούτε αποτελεί απλή διοικητική διαδικασία. Χορηγείται μετά από αίτηση του κρατουμένου από το αρμόδιο συμβούλιο, στο οποίο προεδρεύει δικαστικός λειτουργός και συμμετέχουν στελέχη του σωφρονιστικού καταστήματος.
Μάλιστα, εάν ο δικαστικός λειτουργός που προεδρεύει διαφωνήσει με τη χορήγηση της άδειας, έχει τη δυνατότητα να προσφύγει στο Δικαστήριο Εκτέλεσης Ποινών. Μέχρι να υπάρξει οριστική κρίση, η άδεια που είχε εγκριθεί αναστέλλεται.
Από 1 έως 7 ημέρες – Και δυνατότητα ηλεκτρονικής επιτήρησης
Η τακτική άδεια διαρκεί συνήθως από μία έως έξι ημέρες. Για ισοβίτες που έχουν ήδη εκτίσει τουλάχιστον 14 χρόνια, μπορεί να φθάσει έως τις επτά ημέρες, ενώ το ετήσιο σύνολο των τακτικών αδειών δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 42 ημέρες.
Στον κρατούμενο μπορούν επίσης να επιβληθούν περιοριστικοί όροι σχετικά με τον τόπο διαμονής και τον τρόπο διαβίωσής του. Ειδικά για όσους εκτίουν ισόβια ή 25ετή κάθειρξη, ο νόμος επιτρέπει ακόμη και κατ' οίκον περιορισμό ή ηλεκτρονική επιτήρηση των κινήσεών τους, εφόσον συναινέσει ο κρατούμενος.
Παράλληλα, πριν από την έξοδο ο κρατούμενος δηλώνει την ακριβή διεύθυνση στην οποία θα διαμένει και, όταν αρχίσει η άδεια, υποχρεούται να παρουσιαστεί χωρίς καθυστέρηση στο αστυνομικό τμήμα του τόπου διαμονής του.
Το νέο ερώτημα μετά την Ανάβυσσο
Μέχρι και αργά το βράδυ της Κυριακής, δημοσιεύματα ανέφεραν ότι η άδεια του Ριζάι έληγε το πρωί της Δευτέρας 14 Σεπτεμβρίου και ότι τότε έπρεπε να επιστρέψει στις φυλακές Δομοκού.
Πέρα όμως από την εξέλιξη της αστυνομικής έρευνας για το επεισόδιο της Αναβύσσου, ένα δεύτερο σκέλος αποκτά πλέον ιδιαίτερο ενδιαφέρον: με ποια ακριβώς δεδομένα είχε αξιολογηθεί η περίπτωση ενός δις ισοβίτη με δύο αποδράσεις στο ενεργητικό του και ποιοι συγκεκριμένοι όροι είχαν τεθεί στη συγκεκριμένη άδεια.
Διότι ο νόμος πράγματι επιτρέπει τη χορήγηση άδειας ακόμη και σε ισοβίτη. Δεν την επιβάλλει όμως άνευ όρων. Αντιθέτως, θέτει στο κέντρο της κρίσης του αρμόδιου συμβουλίου ακριβώς δύο ζητήματα που, μετά τα όσα ερευνώνται στην Ανάβυσσο, αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα: τον κίνδυνο τέλεσης νέου εγκλήματος και τον κίνδυνο κακής χρήσης της άδειας.
Διαβάστε σχετικά: Πυροβολισμοί σε beach bar της Αναβύσσου: Ριζάι στο κάδρο, οικονομική διαφορά στο μικροσκόπιο
