Μια συγκλονιστική, σχεδόν λησμονημένη ιστορία της Αντίστασης και της θυσίας στην Κατοχή φέρνει ξανά στο φως η ανάρτηση του πρώην δημάρχου Σαρωνικού Πέτρου Φιλίππου.
Μέσα από την έρευνα του Δρα Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Μενέλαου Χαραλαμπίδη, αναδεικνύεται η περίπτωση του Κωνσταντίνου Μαγγανά από το Μαρκόπουλο, ο οποίος φαίνεται πως ήταν ανάμεσα στους 200 εκτελεσμένους της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944.
Όπως αποκαλύπτει ο Πέτρος Φιλίππου, η υπόθεση ξεκίνησε έπειτα από ηλεκτρονικό μήνυμα που έλαβε από τον ιστορικό Μενέλαο Χαραλαμπίδη, ο οποίος συμμετέχει στην ομάδα ιστορικών που συγκροτεί το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών για την τεκμηρίωση των φωτογραφιών των 200 της Καισαριανής.
Στο μήνυμά του, ο κ. Χαραλαμπίδης σημείωνε χαρακτηριστικά: «Μου έχουν ζητήσει να είμαι στην ομάδα των ιστορικών που συγκροτεί το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών για την τεκμηρίωση των φωτογραφιών των 200 της Καισαριανής. Μεταξύ των εκτελεσμένων, καταγράφεται και ένας Κων/νος Μαγγανάς του Γεωργίου από το Μαρκόπουλο Αττικής».
Ο ιστορικός αναφερόταν ακόμη σε αίτηση αποζημίωσης που είχαν καταθέσει το 1961 οι αδελφές του εκτελεσμένου προς το γερμανικό κράτος — η Αντωνία σύζυγος Ιωάννη Κώνστα, η Δήμητρα σύζυγος Αλεξ. Ράπτη και η Όρσα σύζυγος Κ. Μαμούρη — στοιχείο που αποτέλεσε την αφετηρία για την αναζήτηση περισσότερων πληροφοριών γύρω από τη ζωή και τη θυσία του.
Η αναζήτηση των στοιχείων και η οικογενειακή μαρτυρία
Ο Πέτρος Φιλίππου αναφέρει ότι αμέσως μετά επικοινώνησε με τον πρώην δήμαρχο Φώτη Μαγουλά και στη συνέχεια απευθύνθηκαν στη ληξίαρχο Μαρκοπούλου, χωρίς ωστόσο να εντοπιστούν περισσότερα στοιχεία πέρα από την ημερομηνία γέννησης και τη διαγραφή του από το Μητρώο Αρρένων.
Η έρευνα πήρε νέα τροπή όταν, με τη συνδρομή του δημάρχου Κώστα Αλλαγιάννη, ήρθαν σε επαφή με τον ανιψιό του εκτελεσμένου, Γιώργο Κώστα, γιο της αδελφής του Αντωνίας.
Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, ο Κωνσταντίνος Μαγγανάς ήταν αριστερός, -δεν γνώριζε αν ήταν μέλος του ΚΚΕ- είχε εξοριστεί για χρόνια πριν και κατά τη διάρκεια της Κατοχής και τελικά εκτελέστηκε στην Καισαριανή την 1η Μαΐου 1944.
Ιδιαίτερη συγκίνηση προκαλεί η αναφορά στις επιστολές που έστελνε από τη Φολέγανδρο στις αδελφές του την περίοδο 1941-1943, αλλά και το γεγονός ότι μετά τη μεταφορά του στο Χαϊδάρι η επικοινωνία σταμάτησε, καθώς οι συγγενείς του μπορούσαν πλέον να τον επισκέπτονται.
Σύμφωνα με την οικογενειακή μαρτυρία, μετά την εκτέλεσή του θάφτηκε στον ομαδικό τάφο στο Γ’ Νεκροταφείο Αθηνών, ενώ οι αδελφές του επιχείρησαν μεταπολεμικά να διεκδικήσουν αποζημίωση από το γερμανικό κράτος.
«Ήρθε η ώρα να τιμηθούν οι άγνωστοι αγωνιστές»
Ο Πέτρος Φιλίππου στέκεται ιδιαίτερα στο γεγονός ότι η ιστορία του Κωνσταντίνου Μαγγανά ξεχάστηκε μέσα στο μετεμφυλιακό κλίμα.
«Νομίζω ότι ήρθε η ώρα να αναγνωριστούν και να τιμηθούν οι χιλιάδες πατριώτες που χάθηκαν την περίοδο της Αντίστασης κατά των Γερμανών και ακόμη παραμένουν άγνωστοι», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Ξεχωριστή βαρύτητα αποκτά και η συγκλονιστική μαρτυρία που μετέφερε ο Γιώργος Κώστας για τις τελευταίες στιγμές του θείου του:
«Επειδή ο θείος του Κωνσταντίνος Μαγγανάς μιλούσε γαλλικά και τους ήταν χρήσιμος, οι Γερμανοί του πρότειναν να αντικαταστήσουν με άλλο κρατούμενο για την εκτέλεση. Ο ίδιος αρνήθηκε να εκτελεστεί κάποιος άλλος στην θέση του και υπερήφανα ακολούθησε τον δρόμο του χρέους και τιμής απέναντι στους ναζί καταχτητές».
Το αίτημα για επίσημη αναγνώριση
Η υπόθεση βρίσκεται πλέον στο στάδιο της πλήρους ταυτοποίησης, με τον Μενέλαο Χαραλαμπίδη να συνεχίζει την ιστορική έρευνα αξιοποιώντας νέα στοιχεία και φωτογραφίες που έχουν έρθει πρόσφατα στη δημοσιότητα.
Παράλληλα, ο Πέτρος Φιλίππου ζητά από τον Δήμο Μαρκοπούλου να τιμήσει επίσημα τον Κωνσταντίνο Μαγγανά με την αναγραφή του ονόματός του στο Ηρώο και τη διοργάνωση ειδικής εκδήλωσης μνήμης, μόλις ολοκληρωθεί η διαδικασία ταυτοποίησης.
Μια ιστορία που για δεκαετίες έμεινε θαμμένη στη σιωπή, επιστρέφει σήμερα ως υπενθύμιση της θυσίας ανθρώπων που πέρασαν στην ανωνυμία, παρότι έδωσαν τη ζωή τους απέναντι στη ναζιστική θηριωδία.
Στη φωτογραφία που ανάρτησε ο Πέτρος Φιλίππου (στο κάτω μέρος του κειμένου), ο Κωνσταντίνος Μαγγανάς βρίσκεται μεταξύ των δύο συναδέλφων του κατά τη θητεία του ως ναύτης το 1928.
