Η εικόνα που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια γύρω από τις γεννήσεις με καισαρική τομή δεν είναι ενιαία σε όλο τον κόσμο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, η αύξηση των καισαρικών αποτελεί μια διεθνή τάση. Ωστόσο, η ερμηνεία της διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα.
Σε περιοχές με χαμηλό επίπεδο ανάπτυξης, όπου η μητρική και νεογνική θνησιμότητα παραμένει υψηλή, η αύξηση των καισαρικών θεωρείται έως έναν βαθμό αναμενόμενη, καθώς η συγκεκριμένη ιατρική πράξη σώζει ζωές.
Η εικόνα, όμως, αλλάζει δραματικά όταν στρέφουμε το βλέμμα στην Ευρώπη — και ειδικά στην Ελλάδα.
Πρωταθλήτρια στις καισαρικές
Η ανάλυση του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, βασισμένη σε στοιχεία της Eurostat, αποκαλύπτει μια εντυπωσιακή απόκλιση: στην Ελλάδα, το 2023 καταγράφηκαν 621 καισαρικές ανά 1.000 γεννήσεις.
Πρόκειται για ποσοστό υπερτριπλάσιο σε σύγκριση με χώρες όπως η Ολλανδία, η Σουηδία, η Σλοβενία, η Εσθονία, το Βέλγιο και η Γαλλία, όπου οι αντίστοιχοι δείκτες δεν ξεπερνούν τις 200 ανά 1.000.
Με απλά λόγια, στην Ελλάδα περισσότερες από τις μισές γεννήσεις γίνονται με χειρουργική επέμβαση — ένα από τα υψηλότερα ποσοστά όχι μόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και παγκοσμίως.
Ιατρική ανάγκη ή κακή πρακτική;
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτό το φαινόμενο δικαιολογείται ιατρικά. Οι ειδικοί εμφανίζονται σαφείς: όχι.
Αν ίσχυε το αντίθετο, θα έπρεπε να δεχτούμε ότι η φυσιολογία των Ελληνίδων διαφέρει σημαντικά από εκείνη των γυναικών άλλων ευρωπαϊκών χωρών — κάτι που δεν τεκμηριώνεται επιστημονικά.
Αντίθετα, η ανάλυση δείχνει ότι ένα μεγάλο ποσοστό των καισαρικών στη χώρα μας δεν είναι αναγκαίο. Οι λόγοι εντοπίζονται κυρίως στην ελλιπή ενημέρωση των εγκύων, αλλά και σε παγιωμένες πρακτικές μέσα στο μαιευτικό σύστημα.
Το παράδοξο είναι ότι οι ίδιοι οι επαγγελματίες υγείας γνωρίζουν εδώ και δεκαετίες τους κινδύνους των μη απαραίτητων καισαρικών, τόσο για τη μητέρα όσο και για το παιδί.
Ένα πρόβλημα χωρίς ουσιαστική παρέμβαση
Παρά τα δεδομένα, η κατάσταση φαίνεται να διαιωνίζεται χωρίς ουσιαστική αντίδραση.
Το Ινστιτούτο επισημαίνει ότι η Πολιτεία δεν μπορεί να συνεχίσει να ανέχεται αυτή την εικόνα, ενώ οι επαγγελματικές πρακτικές αναπαράγονται σχεδόν μηχανικά.
Και αυτό τη στιγμή που άλλες χώρες, με πολύ χαμηλότερα ποσοστά στο παρελθόν, έχουν ήδη λάβει μέτρα για να τα περιορίσουν.
Οι προτεινόμενες παρεμβάσεις κινούνται σε πολλά επίπεδα: από τη μείωση της οικονομικής διαφοράς μεταξύ φυσιολογικού τοκετού και καισαρικής και τη θέσπιση σαφών ιατρικών κατευθυντήριων γραμμών, μέχρι την ενίσχυση του δημόσιου συστήματος υγείας με επαρκές προσωπικό, τη δημιουργία περιγεννητικών κέντρων, τη συνεχή εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας και την ευρεία ενημέρωση των γυναικών.
Μια «επιδημία» που απαιτεί συντονισμένη απάντηση
Το συμπέρασμα της μελέτης είναι σαφές: η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ιδιότυπη «επιδημία» καισαρικών τομών. Και όπως σε κάθε επιδημία, η αντιμετώπισή της δεν μπορεί να γίνει αποσπασματικά.
Απαιτείται συντονισμένη δράση από το υπουργείο Υγείας, τους ιατρικούς συλλόγους, αλλά και την ίδια την κοινωνία. Γιατί, τελικά, το ζήτημα δεν είναι μόνο ιατρικό. Είναι βαθιά κοινωνικό.
