Με μια στρατηγική που απέφυγε τις πολιτικές κορώνες και επικεντρώθηκε σε συγκεκριμένες νομοτεχνικές παρεμβάσεις, οι δήμαρχοι Σπάτων - Αρτέμιδας Δημήτρης Μάρκου και Κρωπίας Δημήτρης Κιούσης εκπροσώπησαν την Περιφερειακή Ένωση Δήμων Αττικής (ΠΕΔΑ) στη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής, κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου για τη μεταφορά των δικτύων ύδρευσης των δήμων στην ΕΥΔΑΠ.
Παρόντες στη συνεδρίαση ήταν επίσης οι δήμαρχοι Παιανίας Ισίδωρος Μάδης, Μαρκοπούλου Κώστας Αλλαγιάννης και Ωρωπού Γιώργος Γιασημάκης, στηρίζοντας την κοινή γραμμή των δήμων.
Το ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν βρίσκεται μόνο σε όσα είπαν οι δύο δήμαρχοι, αλλά και στη στρατηγική που επέλεξαν να ακολουθήσουν απέναντι στην κυβέρνηση.
Η επιλογή της θεσμικής πίεσης
Από την πρώτη κιόλας φράση του, ο Δημήτρης Μάρκου ξεκαθάρισε ότι οι δήμοι «δεν έρχονται να εμποδίσουν τη μεταρρύθμιση», αλλά να καταθέσουν συγκεκριμένες νομοτεχνικές προτάσεις.
Με αυτόν τον τρόπο η ΠΕΔΑ απέφυγε τη μετωπική σύγκρουση με την κυβέρνηση και μετέφερε τη συζήτηση από το πολιτικό επίπεδο στην ουσία του νομοσχεδίου.
Η βασική επιχειρηματολογία οργανώθηκε γύρω από πέντε σημεία: τον τρόπο αποτίμησης των δικτύων, την αναγνώριση ως δημοτικής περιουσίας των έργων που χρηματοδοτήθηκαν από ευρωπαϊκά και κρατικά προγράμματα, την αποφυγή οικονομικής επιβάρυνσης των δήμων κατά τη μεταβίβαση, την προστασία των πολιτών από μαζικές διακοπές υδροδότησης και τον αποκλεισμό αναδρομικών οικονομικών απαιτήσεων εις βάρος των δήμων.
Παράλληλα, ο δήμαρχος Σπάτων - Αρτέμιδας υποστήριξε ότι οι δήμοι έχουν ήδη επενδύσει σημαντικά ποσά σε τηλεμετρία, ψηφιακούς μετρητές και εκσυγχρονισμό των δικτύων τους.
Το Κορωπί ως παράδειγμα
Ο Δημήτρης Κιούσης κινήθηκε σε διαφορετική αλλά συμπληρωματική κατεύθυνση.
Αντί να επαναλάβει τα επιχειρήματα της ΠΕΔΑ, παρουσίασε το Κορωπί ως χαρακτηριστικό παράδειγμα δήμου που θεωρεί ότι δεν υπάρχει λόγος να χάσει τη διαχείριση του δικτύου ύδρευσης.
Επισήμανε ότι ο δήμος διαθέτει ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου για διατήρηση της υπηρεσίας ύδρευσης, έχει επενδύσει επί 16 χρόνια στον εκσυγχρονισμό του δικτύου, εφαρμόζει τηλεμετρία ήδη από το 2013, δεν έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την ΕΥΔΑΠ και παρουσιάζει υψηλή εισπραξιμότητα.
Με βάση αυτά τα δεδομένα έθεσε το ερώτημα ποια επιπλέον αξία μπορεί να προσφέρει η ΕΥΔΑΠ σε έναν δήμο που ήδη λειτουργεί αποτελεσματικά.
Παράλληλα, επανέφερε το ζήτημα της αξίας των υποδομών που κατασκευάστηκαν με δημόσιους και ευρωπαϊκούς πόρους, υποστηρίζοντας ότι οι δήμοι επέλεξαν να επενδύσουν σε υπόγεια δίκτυα αντί για άλλες ορατές δημοτικές υποδομές και επομένως η επένδυση αυτή δεν μπορεί να αγνοηθεί κατά την αποτίμηση της δημοτικής περιουσίας.
Τα δυνατά σημεία της παρέμβασης
Οι δύο τοποθετήσεις έδειξαν ότι υπήρξε κοινός σχεδιασμός. Ο Δημήτρης Μάρκου ανέπτυξε το συνολικό πλαίσιο των διεκδικήσεων της ΠΕΔΑ και ο Δημήτρης Κιούσης το ενίσχυσε με ένα συγκεκριμένο παράδειγμα εφαρμογής.
Εμφανίστηκαν προετοιμασμένοι, με ολοκληρωμένες νομοτεχνικές προτάσεις και χωρίς εσωτερικές αντιφάσεις, ενώ απέφυγαν να μετατρέψουν την κοινοβουλευτική διαδικασία σε κομματική αντιπαράθεση.
Αυτή η επιλογή ενισχύει τη θεσμική αξιοπιστία της αυτοδιοίκησης και αυξάνει τις πιθανότητες να εξεταστούν σοβαρά οι προτάσεις τους κατά τη νομοθετική επεξεργασία.
Τα σημεία που άφησαν ανοιχτά
Η ίδια στρατηγική, ωστόσο, είχε και αδυναμίες. Η σημαντικότερη είναι ότι οι δύο δήμαρχοι δεν αμφισβήτησαν ευθέως τη βασική φιλοσοφία του νομοσχεδίου. Αποδέχθηκαν ουσιαστικά ότι η μεταφορά των δικτύων μπορεί να προχωρήσει, αρκεί να υπάρξουν βελτιώσεις στις επιμέρους διατάξεις.
Αν στόχος ήταν η συνολική ανατροπή του σχεδιασμού, αυτή η επιλογή περιόρισε τη διαπραγματευτική τους πίεση.
Παράλληλα, παρότι έγινε αναφορά σε πιθανές συνταγματικές πτυχές, δεν αναπτύχθηκε ουσιαστικά το ζήτημα της διοικητικής αυτοτέλειας των δήμων ούτε η επιχειρηματολογία για το κατά πόσο η υποχρεωτική μεταφορά της αρμοδιότητας θίγει τον πυρήνα της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Αντίστοιχα, δεν αξιοποιήθηκε ιδιαίτερα το γεγονός ότι έχουν ήδη εξαιρεθεί άλλοι δήμοι, στοιχείο που θα μπορούσε να ενισχύσει το επιχείρημα περί ίσης μεταχείρισης.
Επιπλέον, παρά τις αναφορές σε μεγάλες επενδύσεις και εκσυγχρονισμό των δικτύων, έλειψαν συγκεκριμένα οικονομικά μεγέθη που θα αποτύπωναν το πραγματικό ύψος της δημοτικής περιουσίας που μεταφέρεται στην ΕΥΔΑΠ ή το κόστος που ενδέχεται να προκύψει για τους δήμους.
Μια στρατηγική με συγκεκριμένο στόχο
Συνολικά, οι εκπρόσωποι της ΠΕΔΑ επέλεξαν να λειτουργήσουν περισσότερο ως συνομιλητές της κυβέρνησης παρά ως αντίπαλοί της.
Η τακτική τους φαίνεται να αποσκοπεί κυρίως στη βελτίωση του νομοσχεδίου και στην ενσωμάτωση συγκεκριμένων ασφαλιστικών δικλίδων για τους δήμους και τους πολίτες.
Το αν αυτή η θεσμική προσέγγιση θα αποδειχθεί αποτελεσματική θα φανεί κατά τη νομοθετική διαδικασία.
Είναι πάντως σαφές ότι οι δήμοι επένδυσαν στον διάλογο και στην τεκμηρίωση, αναλαμβάνοντας παράλληλα το ρίσκο να μην αμφισβητήσουν μετωπικά τον βασικό κυβερνητικό σχεδιασμό για τη μεταφορά των δικτύων ύδρευσης στην ΕΥΔΑΠ.
