Η Ανατολική Αττική διαθέτει ορισμένους από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Αττικής, όμως η τουριστική τους απήχηση κάθε άλλο παρά μοιράζεται ισόποσα.
Τα τελευταία συγκρίσιμα διαθέσιμα στοιχεία επισκεψιμότητας δείχνουν μια εντυπωσιακή απόσταση ανάμεσα στον Ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο και στους υπόλοιπους αρχαιολογικούς προορισμούς της περιοχής.
Αν υπήρχε ένας άτυπος τίτλος για την πιο «viral» αρχαιότητα της Ανατολικής Αττικής, αυτός θα ανήκε χωρίς αμφιβολία στον Ναό του Ποσειδώνα. Η επιβλητική θέση του πάνω στο ακρωτήριο, η θέα στο Αιγαίο και το περίφημο ηλιοβασίλεμα έχουν μετατρέψει τον χώρο σε έναν από τους ισχυρότερους τουριστικούς μαγνήτες της Αττικής.
Ο Ναός του Ποσειδώνα παίζει σε άλλη κατηγορία
Με περίπου 394.000 επισκέψεις, ο Ναός του Ποσειδώνα στο Σούνιο δεν βρίσκεται απλώς στην πρώτη θέση. Κυριαρχεί απόλυτα.
Ο επισκέπτης βλέπει τα κατάλοιπα του μεγάλου δωρικού ναού του 5ου αιώνα π.Χ., τα επιβλητικά μαρμάρινα κιονόκρανα και κίονες που στέκουν ακόμη πάνω από τη θάλασσα, αλλά και τμήματα του οργανωμένου αρχαίου ιερού στο άκρο της Αττικής.
Στους πέντε αρχαιολογικούς χώρους της Ανατολικής Αττικής για τους οποίους υπάρχουν συγκρίσιμα στοιχεία – Ναός του Ποσειδώνα, Βραυρώνα, Μαραθώνας, Αμφιάρειο και Ραμνούντας – καταγράφονται συνολικά περίπου 477.000 επισκέψεις.
Από αυτές, περισσότερες από οκτώ στις δέκα αφορούν μόνο τον Ναό του Ποσειδώνα.
Βραυρώνα: σταθερά στη δεύτερη θέση
Πολύ πίσω από τον Ναό του Ποσειδώνα, αλλά καθαρά δεύτερη, βρίσκεται η Βραυρώνα, με περίπου 34.300 επισκέπτες.
Στον χώρο κυριαρχεί το Ιερό της Αρτέμιδος Βραυρωνίας, ένα από τα σημαντικότερα ιερά της αρχαίας Αττικής. Οι επισκέπτες μπορούν να δουν τη χαρακτηριστική στοά, τα κατάλοιπα του ιερού, τη λεγόμενη Ιερή Πηγή και άλλα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, ενώ το γειτονικό Αρχαιολογικό Μουσείο συμπληρώνει την εικόνα με ευρήματα από την περιοχή.
Η θέση της μέσα σε ένα ιδιαίτερο φυσικό τοπίο, πολύ κοντά στο αεροδρόμιο, της δίνει ένα τουριστικό πλεονέκτημα που δεν φαίνεται ακόμη να έχει αξιοποιηθεί πλήρως.
Μαραθώνας: παγκόσμιο όνομα, περιορισμένη επισκεψιμότητα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο Μαραθώνας, με περίπου 21.500 επισκέπτες.
Η περιοχή συνδέεται άμεσα με τη Μάχη του Μαραθώνα και διαθέτει ένα ολόκληρο σύμπλεγμα αρχαιολογικών σημείων. Ο επισκέπτης μπορεί να γνωρίσει τον Τύμβο των Μαραθωνομάχων, το Αρχαιολογικό Μουσείο, τα ταφικά μνημεία της περιοχής και άλλες θέσεις που συνδέονται με την προϊστορική και κλασική ιστορία του τόπου.
Η αντίθεση είναι εντυπωσιακή. Το όνομα «Marathon» είναι ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα ελληνικά τοπωνύμια σε ολόκληρο τον κόσμο, συνδεδεμένο τόσο με την ιστορική μάχη όσο και με το ομώνυμο αγώνισμα.
Κι όμως, αυτή η τεράστια διεθνής αναγνωρισιμότητα δεν μετατρέπεται σε ανάλογη επισκεψιμότητα στους αρχαιολογικούς χώρους της περιοχής.
Αμφιάρειο Ωρωπού: ένας σπουδαίος χώρος κάτω από το τουριστικό ραντάρ
Ακόμη χαμηλότερα βρίσκεται το Αμφιάρειο Ωρωπού, με περίπου 18.400 επισκέψεις.
Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα θεραπευτικά και μαντικά ιερά της αρχαιότητας, αφιερωμένο στον ήρωα και μάντη Αμφιάραο. Οι επισκέπτες βλέπουν το αρχαίο θέατρο, τη μεγάλη στοά, τον ναό του Αμφιαράου, την ιερή πηγή και άλλα κτίσματα που εξυπηρετούσαν τους προσκυνητές και τους ασθενείς.
Παρά την εξαιρετική διατήρηση και την ιδιαίτερη ατμόσφαιρά του, το Αμφιάρειο παραμένει σχετικά άγνωστο στο ευρύ τουριστικό κοινό.
Ραμνούντας: ένας αρχαιολογικός θησαυρός για λίγους
Στην τελευταία θέση από τους πέντε βρίσκεται ο Ραμνούντας, με περίπου 8.400 επισκέπτες.
Ο χώρος προσφέρει μια σπάνια εικόνα οργανωμένου αρχαίου δήμου. Οι επισκέπτες μπορούν να δουν το Ιερό της Νέμεσης, τα κατάλοιπα του φρουρίου, τμήματα της αρχαίας οδού, οικιστικά κατάλοιπα και ταφικά μνημεία.
Ο αριθμός των επισκεπτών μοιάζει σχεδόν δυσανάλογος με την αρχαιολογική σημασία του χώρου. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες αλλά ταυτόχρονα λιγότερο γνωστές αρχαιολογικές θέσεις της Αττικής.
Δύο ταχύτητες στον αρχαιολογικό τουρισμό
Οι αριθμοί αποτυπώνουν τελικά μια Ανατολική Αττική δύο τουριστικών ταχυτήτων.
Από τη μία βρίσκεται ο Ναός του Ποσειδώνα στο Σούνιο, ένας αρχαιολογικός προορισμός που έχει καταφέρει να γίνει διεθνώς αναγνωρίσιμο τουριστικό προϊόν, συνδυάζοντας ιστορία, μνημείο, τοπίο και θάλασσα.
Και από την άλλη βρίσκονται η Βραυρώνα, ο Μαραθώνας, το Αμφιάρειο και ο Ραμνούντας: χώροι με τεράστια ιστορική και αρχαιολογική αξία, οι οποίοι όμως παραμένουν πολύ μακριά από τα επίπεδα επισκεψιμότητας που θα μπορούσαν ενδεχομένως να προσελκύσουν.
Η Ανατολική Αττική, με άλλα λόγια, έχει ήδη τη δική της τουριστική «viral» αρχαιότητα. Το πραγματικό στοίχημα είναι αν θα καταφέρει να κάνει περισσότερο γνωστούς και τους υπόλοιπους αρχαιολογικούς της θησαυρούς.
