Μία νέα εξέλιξη βάζει στο επίκεντρο την πολύκροτη υπόθεση των πολυκέντρων ανακύκλωσης, γνωστών και ως «σπιτάκια ανακύκλωσης».
Με επίσημη απόφαση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ο Ειδικός Διαβαθμιδικός Σύνδεσμος Νομού Αττικής (ΕΔΣΝΑ) καλείται να επιστρέψει 18.136.860 ευρώ από ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, καθώς, ύστερα από πολυετείς ελέγχους της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ - του ανώτατου κρατικού οργάνου που ελέγχει αν τα έργα του ΕΣΠΑ υλοποιούνται νόμιμα), κρίθηκε ότι οι συγκεκριμένες δαπάνες δεν ήταν επιλέξιμες.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δεν πρόκειται πλέον για καταγγελίες, δημοσιεύματα ή προσωρινά πορίσματα, αλλά για επίσημη διοικητική απόφαση του ελληνικού Δημοσίου, η οποία υποχρεώνει τον ΕΔΣΝΑ να επιστρέψει τα χρήματα, εκτός αν αυτή ανατραπεί δικαστικά.
Τι διαπίστωσαν οι ελεγκτές
Η απόφαση βασίζεται στα τελικά πορίσματα της ΕΔΕΛ, η οποία πραγματοποίησε έκτακους ελέγχους το 2023 και στη συνέχεια νέους ελέγχους το 2024 και το 2025.
Οι ελεγκτές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι υπήρξαν σοβαρές παρατυπίες σε πολλά στάδια του έργου.
Σύμφωνα με την απόφαση, διαπιστώθηκαν προβλήματα ήδη από τη διαδικασία έγκρισης των έργων, ενώ στη συνέχεια εντοπίστηκαν ελλείψεις στον τρόπο με τον οποίο υπολογίστηκε ο προϋπολογισμός των συμβάσεων, στις τεχνικές προδιαγραφές των διαγωνισμών, αλλά και αποκλίσεις ανάμεσα σε όσα είχαν εγκριθεί και σε όσα τελικά υλοποιήθηκαν.
Παράλληλα, οι ελεγκτές διαπίστωσαν ότι δεν τηρήθηκαν όλοι οι ειδικοί όροι της χρηματοδότησης, ενώ έκριναν ανεπαρκές και το σύστημα με το οποίο καταγράφονταν οι ποσότητες των ανακυκλώσιμων υλικών που συγκέντρωναν τα πολυκέντρα ανακύκλωσης και δηλώνονταν στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων κατά τα έτη 2023 και 2024.
Οι ευθύνες δεν περιορίζονται σε μία μόνο περίοδο
Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα που προκύπτουν από την απόφαση είναι ότι οι παρατυπίες που διαπιστώθηκαν δεν αφορούν μία μόνο χρονική στιγμή, αλλά διαφορετικά στάδια της πορείας του έργου.
Η ίδια η απόφαση καταλογίζει στην Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης του προγράμματος ΥΜΕΠΕΡΑΑ ανεπαρκή αξιολόγηση των προτάσεων πριν εγκριθούν και ενταχθούν στο πρόγραμμα. Η συγκεκριμένη διαδικασία αφορά ουσιαστικά το 2022, όταν έγινε η ένταξη των έργων στο ΕΣΠΑ.
Από την άλλη πλευρά, οι διαπιστώσεις για τον ΕΔΣΝΑ καλύπτουν σχεδόν ολόκληρη την πορεία του έργου. Ξεκινούν από τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάστηκαν και δημοπρατήθηκαν οι συμβάσεις, συνεχίζονται στην υλοποίηση και την παραλαβή τους και φτάνουν μέχρι τη λειτουργία των πολυκέντρων ανακύκλωσης κατά τα έτη 2023 και 2024.
Ποιοι είχαν την πολιτική ευθύνη
Η απόφαση δεν κατονομάζει φυσικά πρόσωπα ούτε αποδίδει ποινικές ή προσωπικές ευθύνες σε υπουργούς, αιρετούς ή υπηρεσιακά στελέχη.
Ωστόσο, επειδή οι διαπιστώσεις αφορούν διαφορετικές χρονικές περιόδους, είναι σαφές ότι αγγίζουν και διαφορετικές διοικήσεις.
Το σκέλος που αφορά την ένταξη των έργων στο πρόγραμμα ΥΜΕΠΕΡΑΑ παραπέμπει στην πολιτική ηγεσία του αρμόδιου υπουργείου κατά το 2022, όταν εγκρίθηκαν τα έργα.
Αντίστοιχα, οι διαπιστώσεις που αφορούν την υλοποίηση, την παρακολούθηση και τη λειτουργία των πολυκέντρων κατά τα έτη 2023 και 2024 αντιστοιχούν στις διοικήσεις του ΕΔΣΝΑ που είχαν την ευθύνη του φορέα κατά τις συγκεκριμένες περιόδους.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι η απόφαση αποδίδει προσωπικές ευθύνες στα πρόσωπα που κατείχαν τότε τις συγκεκριμένες θέσεις. Η ίδια περιορίζεται στην απόδοση διοικητικών και διαχειριστικών ευθυνών στους εμπλεκόμενους φορείς και στις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν.
Επιβεβαιώνονται όσα ακούγονταν και γράφονταν
Η νέα αυτή εξέλιξη δίνει πλέον διαφορετική βαρύτητα σε όσα επί μήνες ακούγονταν και γράφονταν για την υπόθεση των πολυκέντρων ανακύκλωσης.
Μέχρι σήμερα υπήρχαν πληροφορίες, δημοσιεύματα και εκθέσεις ελέγχου. Πλέον όμως υπάρχει επίσημη απόφαση του ελληνικού Δημοσίου, η οποία επιβεβαιώνει ότι οι ελεγκτικές αρχές διαπίστωσαν τόσο σοβαρές παρατυπίες ώστε να ζητηθεί η επιστροφή περισσότερων από 18 εκατομμυρίων ευρώ ευρωπαϊκής χρηματοδότησης.
Από την άλλη πλευρά, η απόφαση δεν προδικάζει ποινικές ευθύνες ούτε υποκαθιστά τις αρμοδιότητες άλλων ελεγκτικών ή δικαστικών αρχών. Αποτελεί, όμως, μέχρι σήμερα τη σοβαρότερη επίσημη διοικητική εξέλιξη στην υπόθεση και αποτυπώνει με σαφή τρόπο ότι οι παρατυπίες που εντοπίστηκαν εκτείνονται από την ένταξη των έργων έως και τη λειτουργία τους.
Το χρονολόγιο της υπόθεσης
Η ίδια η απόφαση ουσιαστικά σκιαγραφεί και την πορεία της υπόθεσης:
2022: Εγκρίνονται και εντάσσονται τα έργα στο πρόγραμμα ΥΜΕΠΕΡΑΑ. Η ΕΔΕΛ διαπιστώνει εκ των υστέρων ανεπαρκή αξιολόγηση κατά το στάδιο της ένταξης.
2023: Ξεκινούν οι έκτακτοι έλεγχοι της ΕΔΕΛ και διαπιστώνονται παρατυπίες στην υλοποίηση των έργων.
2023-2024: Η απόφαση καταγράφει προβλήματα στη λειτουργία και στην καταγραφή των ανακυκλώσιμων υλικών από τα πολυκέντρα ανακύκλωσης.
2025: Ολοκληρώνονται οι έλεγχοι, εκδίδεται το οριστικό πόρισμα της ΕΔΕΛ και το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών εκδίδει την Απόφαση Ανάκτησης με την οποία ζητείται από τον ΕΔΣΝΑ να επιστρέψει 18.136.860 ευρώ.
Πατήστε εδώ για να διαβάσετε ολόκληρη την απόφαση ανάκλησης.
