Η Ελλάδα εισέρχεται δυναμικά στο «παιχνίδι» των data centers, διεκδικώντας ρόλο περιφερειακού κόμβου σε μια αγορά που αναμένεται να εκτοξευθεί τα επόμενα χρόνια, με τη ζήτηση στη Νοτιοανατολική Ευρώπη να φτάνει έως και τα 5 GW.

Μελέτη που εκπονήθηκε για λογαριασμό της κυβέρνησης καταγράφει έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον, που ήδη ξεπερνά το 1 GW —πολλαπλάσιο της σημερινής εγκατεστημένης ισχύος— και εντάσσει τη χώρα στον χάρτη των ανερχόμενων προορισμών ψηφιακών υποδομών.

Το γεωστρατηγικό πλεονέκτημα της χώρας, η ενισχυμένη διεθνής συνδεσιμότητα και η εγγύτητα σε αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου δημιουργούν τις προϋποθέσεις για την προσέλκυση μεγάλων επενδύσεων, σε μια περίοδο που οι παραδοσιακοί ευρωπαϊκοί κόμβοι εμφανίζουν κορεσμό και ενεργειακά όρια.

Μεσόγεια: ο νέος ψηφιακός πυρήνας

Η Ανατολική Αττική εξελίσσεται ήδη σε βασικό σημείο συγκέντρωσης αυτών των επενδύσεων.

Περιοχές όπως το Κορωπί, τα Σπάτα και η Παιανία μετατρέπονται σταδιακά σε κόμβους ψηφιακών υποδομών, προσελκύοντας διεθνείς παρόχους cloud, hyperscalers και επενδυτικά σχήματα.

Πρόκειται για εγκαταστάσεις υψηλής τεχνολογίας που φιλοξενούν και επεξεργάζονται τεράστιους όγκους δεδομένων, στηρίζοντας υπηρεσίες cloud, εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης και διεθνή τηλεπικοινωνιακά δίκτυα.

Η συγκέντρωση αυτή δεν είναι τυχαία, καθώς συνδυάζει εγγύτητα σε αστικά κέντρα, πρόσβαση σε δίκτυα οπτικών ινών και υφιστάμενες υποδομές, στοιχεία που αποτελούν βασικά κριτήρια για τη χωροθέτηση data centers.

Η ενεργειακή πρόκληση πίσω από την ανάπτυξη

Πίσω από την ταχεία αυτή ανάπτυξη αναδεικνύεται, ωστόσο, ένα κρίσιμο ζήτημα: η ενεργειακή επάρκεια.

Τα σύγχρονα data centers συγκαταλέγονται στις πιο ενεργοβόρες υποδομές της ψηφιακής οικονομίας, καθώς απαιτούν τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας όχι μόνο για τη λειτουργία των χιλιάδων servers, αλλά και για τα συστήματα ψύξης που διατηρούν τις εγκαταστάσεις σε σταθερή θερμοκρασία.

Ένα μεγάλο data center μπορεί να χρειάζεται δεκάδες megawatt συνεχούς ισχύος, επίπεδα κατανάλωσης που προσεγγίζουν εκείνα μιας μικρής πόλης.

Στα Μεσόγεια, τα νέα έργα που βρίσκονται σε φάση σχεδιασμού ή ανάπτυξης φτάνουν ή και ξεπερνούν τα 60 έως 80 MW ανά εγκατάσταση, γεγονός που αυξάνει σημαντικά τα φορτία στο ηλεκτρικό σύστημα.

Η ήδη διαπιστωμένη ανισορροπία μεταξύ ζήτησης και διαθέσιμης ισχύος —με τη συνολική δυναμικότητα να εκτιμάται σε περίπου 1,9 GW το 2025 και να αναμένεται να φτάσει τα 2,9 GW έως το 2034— σε συνδυασμό με τη γεωγραφική συγκέντρωση των επενδύσεων στην Αττική, εντείνει τις πιέσεις στα δίκτυα.

Αναγκαίες υποδομές και περιορισμοί

Η ανάπτυξη των data centers δεν αφορά μόνο την ψηφιακή οικονομία, αλλά συνδέεται άμεσα με την ανθεκτικότητα και την επάρκεια του ενεργειακού συστήματος.

Για την υποστήριξη των νέων εγκαταστάσεων προβλέπεται η δημιουργία υποσταθμών υψηλής τάσης 150 kV και η ενίσχυση των γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, επενδύσεις που αποτελούν προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα των έργων.

Παράλληλα, η μελέτη επισημαίνει τον κίνδυνο άναρχης ανάπτυξης, εφόσον δεν υπάρξει συντονισμένος χωροταξικός και ενεργειακός σχεδιασμός, ώστε να αποφευχθεί περαιτέρω επιβάρυνση ήδη κορεσμένων περιοχών όπως η Αττική.

Η διεθνής διάσταση και οι νέες ενεργειακές λύσεις

Η εκρηκτική αύξηση της ζήτησης για data centers —που διεθνώς αναμένεται να τριπλασιαστεί έως το 2034— έχει ανοίξει τη συζήτηση για νέες πηγές σταθερής ηλεκτροπαραγωγής.

Σε αυτό το πλαίσιο επανέρχεται στο προσκήνιο η τεχνολογία των Small Modular Reactors (SMR), δηλαδή των μικρών αρθρωτών πυρηνικών αντιδραστήρων.

Μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, όπως η Google, η Amazon και η Meta, έχουν ήδη προχωρήσει σε συνεργασίες για την εξασφάλιση πυρηνικής ενέργειας που θα καλύψει τις αυξανόμενες ανάγκες των ψηφιακών τους υποδομών.

Στην Ελλάδα, η συζήτηση για τους SMR παραμένει σε πρώιμο στάδιο, ωστόσο η διεθνής εμπειρία καταδεικνύει ότι η ανάπτυξη μεγάλων ψηφιακών υποδομών συνοδεύεται συχνά από την αναζήτηση νέων ενεργειακών λύσεων.

Η Ανατολική Αττική, όπου συγκεντρώνεται ένα σημαντικό μέρος των επενδύσεων, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η ανάπτυξη της ψηφιακής οικονομίας φέρνει στο προσκήνιο ένα ευρύτερο στρατηγικό ερώτημα.

Το ερώτημα της επόμενης ημέρας

Η προοπτική μετατροπής της Ελλάδας σε περιφερειακό κόμβο δεδομένων είναι πλέον ορατή, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει συντονισμένος σχεδιασμός πολιτικών, υποδομών και κινήτρων.

Το βασικό ζητούμενο δεν είναι μόνο η προσέλκυση επενδύσεων, αλλά η δημιουργία ενός συνεκτικού οικοσυστήματος που θα συνδυάζει τεχνογνωσία, συνδεσιμότητα και ενεργειακή επάρκεια.

Σε αυτό το πλαίσιο, η περίπτωση των Μεσογείων αναδεικνύει με σαφήνεια το κρίσιμο δίλημμα: η Ελλάδα μπορεί να εξελιχθεί σε κόμβο δεδομένων, αλλά η επιτυχία αυτού του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί από το αν θα μπορέσει να εξασφαλίσει την ενέργεια που απαιτεί η νέα ψηφιακή εποχή — χωρίς να μετατρέψει την ανάπτυξη σε έναν ακόμη παράγοντα πίεσης για τις ήδη επιβαρυμένες υποδομές.

Διαβάστε επίσης: Data centers στην Αν. Αττική: Ψηφιακή ανάπτυξη, αλλά με ποιο τίμημα για τις τοπικές κοινωνίες;