Μια εμφανή αντίφαση αποκαλύπτουν τα εκκαθαριστικά του ΕΝΦΙΑ για το 2026 που άρχισαν να αναρτώνται αυτές τις ημέρες: ιδιοκτήτες κατοικιών σε μικρούς οικισμούς της Ανατολικής Αττικής καλούνται να πληρώσουν κανονικά τον φόρο ακινήτων, παρότι τα σπίτια τους βρίσκονται σε χωριά με τα ίδια πληθυσμιακά χαρακτηριστικά με εκείνα της ελληνικής περιφέρειας που ευνοούνται από τη νέα έκπτωση.
Το νέο μέτρο προβλέπει μείωση 50% στον ΕΝΦΙΑ για κύριες κατοικίες σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκους, με προοπτική πλήρους κατάργησης του φόρου από το 2027.
Ωστόσο η διάταξη συνοδεύεται από έναν κρίσιμο περιορισμό: η έκπτωση δεν ισχύει για την Περιφέρεια Αττικής, με αποτέλεσμα να δημιουργείται μια ιδιότυπη ανισότητα για δεκάδες μικρές κοινότητες που βρίσκονται στην Ανατολική Αττική.
Δεκάδες οικισμοί χωρίς την έκπτωση
Η Περιφερειακή Ενότητα Ανατολικής Αττικής περιλαμβάνει 13 δήμους: Αχαρνών, Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, Διονύσου, Κρωπίας, Λαυρεωτικής, Μαραθώνος, Μαρκοπούλου Μεσογαίας, Παιανίας, Παλλήνης, Ραφήνας-Πικερμίου, Σαρωνικού, Σπάτων-Αρτέμιδος και Ωρωπού.
Παρά την έντονη αστική ανάπτυξη των τελευταίων δεκαετιών, η περιοχή εξακολουθεί να διαθέτει δεκάδες μικρούς οικισμούς που διατηρούν χαρακτηριστικά χωριού.
Σύμφωνα με στοιχεία απογραφών και καταλόγων οικισμών, στους δήμους της Ανατολικής Αττικής καταγράφονται περισσότεροι από 60–80 οικισμοί με πληθυσμό κάτω από 1.500 κατοίκους.
Ενδεικτικά παραδείγματα είναι μικρότεροι οικισμοί στη Λαυρεωτική και στην ενδοχώρα των Μεσογείων, ο Νέος Κουβαράς και το Θυμάρι στον Δήμο Σαρωνικού, το Άνω Σούλι και το Σέσι στον Δήμο Μαραθώνος, το Συκάμινο και το Πολυδένδρι στον Δήμο Ωρωπού.
Πολλές από αυτές τις κοινότητες έχουν μόνιμο πληθυσμό λίγων εκατοντάδων κατοίκων και σε αρκετές περιπτώσεις διατηρούν ακόμη αγροτικό ή ημιαγροτικό χαρακτήρα.
Παρά τα χαρακτηριστικά αυτά, κανένας από αυτούς τους οικισμούς δεν εμπίπτει στη ρύθμιση της έκπτωσης του ΕΝΦΙΑ.
Το μέτρο για τα μικρά χωριά
Η κυβέρνηση παρουσίασε τη ρύθμιση ως ένα μέτρο στήριξης των μικρών οικισμών της χώρας και ως κίνητρο για την παραμονή πληθυσμού στην περιφέρεια.
Η έκπτωση αφορά την κύρια κατοικία σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκους και συνοδεύεται από εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Στόχος είναι να μειωθεί το φορολογικό βάρος σε περιοχές που αντιμετωπίζουν πληθυσμιακή συρρίκνωση.
Ωστόσο, η ρύθμιση εξαιρεί συνολικά την Αττική, ανεξάρτητα από τα χαρακτηριστικά κάθε οικισμού.
Δύο οικισμοί – δύο διαφορετικοί φόροι
Η εξαίρεση αυτή δημιουργεί μια χαρακτηριστική αντίφαση: Ένας ιδιοκτήτης κύριας κατοικίας σε χωριό 500 κατοίκων στην Αρκαδία ή στη Φωκίδα θα δει μείωση 50% στον ΕΝΦΙΑ.
Ένας ιδιοκτήτης σε χωριό αντίστοιχου μεγέθους στα Μεσόγεια ή στη Λαυρεωτική θα πληρώσει κανονικά τον φόρο.
Με άλλα λόγια, δύο οικισμοί με σχεδόν ταυτόσημα χαρακτηριστικά αντιμετωπίζονται διαφορετικά μόνο επειδή ο ένας βρίσκεται εντός των διοικητικών ορίων της Αττικής.
Η αντίφαση είναι ακόμη πιο έντονη στην Ανατολική Αττική, όπου συνυπάρχουν προαστιακές περιοχές με παλιά χωριά και μικρούς παραθεριστικούς οικισμούς που βρίσκονται αρκετά μακριά από τον πυρήνα της μητροπολιτικής Αθήνας.
Τα ερωτήματα που ανοίγουν τα εκκαθαριστικά
Η ανάρτηση των εκκαθαριστικών του ΕΝΦΙΑ για το 2026 φέρνει έτσι στην επιφάνεια ένα ζήτημα που μέχρι σήμερα περνούσε σχεδόν απαρατήρητο: η διαφορετική φορολογική μεταχείριση μικρών οικισμών με παρόμοια πληθυσμιακά και χωρικά χαρακτηριστικά.
Για την Ανατολική Αττική το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η περιοχή διαθέτει δεκάδες κοινότητες που, παρά τη διοικητική τους ένταξη στην Αττική, μοιάζουν περισσότερο με χωριά της ελληνικής περιφέρειας παρά με προάστια μιας μητροπολιτικής περιοχής.
Κι όμως, όταν φτάνει η ώρα του ΕΝΦΙΑ, η γεωγραφία αποδεικνύεται πιο ισχυρή από τα χαρακτηριστικά του οικισμού: τα μικρά χωριά της χώρας έχουν έκπτωση στον φόρο – τα μικρά χωριά της Ανατολικής Αττικής όχι.
