Αντιμέτωπες με καθολικό κλείσιμο από τις 7 Ιανουαρίου βρίσκονται οι λαϊκές αγορές σε όλη τη χώρα, εξέλιξη που προκαλεί έντονη ανησυχία τόσο στους παραγωγούς όσο και σε εκατομμύρια καταναλωτές που βασίζονται σε αυτές για φθηνά και ποιοτικά τρόφιμα.

Όπως προκύπτει από τα όσα καταθέτει ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Παραγωγών Λαϊκών Αγορών Ελλάδας, Παντελής Μόσχος, το μέτρο έρχεται ως αποτέλεσμα συσσωρευμένων προβλημάτων που παραμένουν άλυτα εδώ και χρόνια, με βασικότερη την εκτίναξη του κόστους παραγωγής και τη θεσμική ασφυξία που –όπως καταγγέλλεται– έχει επιβληθεί στους παραγωγούς.

Ένας θεσμός 97 ετών υπό αμφισβήτηση

Οι λαϊκές αγορές λειτουργούν επί σχεδόν έναν αιώνα, αποτελώντας βασικό πυλώνα διατροφής για συνταξιούχους, μισθωτούς και χαμηλόμισθα νοικοκυριά.

Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, περίπου δύο εκατομμύρια πολίτες τις επισκέπτονται τουλάχιστον μία ή δύο φορές την εβδομάδα, επιλέγοντας προϊόντα απευθείας από τον παραγωγό, σε τιμές αισθητά χαμηλότερες από τη λιανική αγορά.

Παρά τον κοινωνικό τους ρόλο, οι παραγωγοί υποστηρίζουν ότι βρίσκονται πλέον σε αδιέξοδο.

Κόστος, γραφειοκρατία και «κλειστές πόρτες»

Στην κορυφή των προβλημάτων βρίσκεται το αυξημένο κόστος παραγωγής: ενέργεια, καύσιμα, αγροτικά εφόδια και έλλειψη εργατικών χεριών συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα.

Την ίδια στιγμή, το κόστος μεταφοράς επιβαρύνεται περαιτέρω από διόδια που –όπως λένε– εφαρμόζονται άδικα ακόμη και σε μικρά αγροτικά οχήματα.

Ιδιαίτερη αιχμή αποτελεί το γεγονός ότι εδώ και περίπου τέσσερα χρόνια δεν επιτρέπεται η είσοδος νέων παραγωγών στις λαϊκές αγορές.

Η «παγωμένη» αυτή κατάσταση οδηγεί σε γήρανση του κλάδου και, όπως επισημαίνεται, αναγκάζει πολλούς αγρότες να διοχετεύουν τα προϊόντα τους σε χονδρεμπόρους, αυξάνοντας τελικά τις τιμές για τον καταναλωτή.

Παράλληλα, οι νέες υποχρεώσεις για ηλεκτρονικά δελτία αποστολής χαρακτηρίζονται ανεφάρμοστες για ανθρώπους που εργάζονται από τα χαράματα στα χωράφια και στη συνέχεια στις αγορές.

Ανεπαρκής διάλογος με την κυβέρνηση

Οι παραγωγοί κάνουν λόγο για απουσία ουσιαστικού διαλόγου με τα αρμόδια υπουργεία και καταγγέλλουν ότι η εκκρεμής νομοθετική τροπολογία δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες του κλάδου.

Παρά τις κινητοποιήσεις και τις 24ωρες προειδοποιητικές δράσεις, δεν έχει υπάρξει –όπως λένε– ουσιαστική ανταπόκριση από κυβερνητικά στελέχη, μεταξύ των οποίων οι υπουργοί Τάκης Θεοδωρικάκος και Κυριάκος Πιερρακάκης.

Στο προσεχές διάστημα έχουν προγραμματιστεί συναντήσεις με το υπουργείο Οικονομικών και παρεμβάσεις στη Βουλή, με στόχο να τεθούν εκ νέου τα αιτήματα των παραγωγών.

Φόβοι για αλλαγή μοντέλου

Στο παρασκήνιο, διατυπώνονται ανησυχίες ότι το κλείσιμο των υπαίθριων λαϊκών αγορών ενδέχεται να ανοίγει τον δρόμο για ένα διαφορετικό, πιο εμπορευματοποιημένο μοντέλο, με κλειστές αγορές και περιορισμένη πρόσβαση για μικρούς παραγωγούς και καταναλωτές.

Οι ίδιοι οι παραγωγοί δηλώνουν αποφασισμένοι να συνεχίσουν τις κινητοποιήσεις, υπογραμμίζοντας ότι ο στόχος τους δεν είναι η σύγκρουση, αλλά η επιβίωση ενός θεσμού που, όπως τονίζουν, στηρίζει έμπρακτα την κοινωνική συνοχή.

Το αν η κυβέρνηση θα παρέμβει εγκαίρως ώστε να αποφευχθεί το «λουκέτο» και να δοθούν βιώσιμες λύσεις, παραμένει ανοιχτό ερώτημα – με άμεσες συνέπειες τόσο για την πρωτογενή παραγωγή όσο και για το καλάθι του νοικοκυριού.