Σε μια περίοδο όπου ο τουρισμός παραμένει η βαριά βιομηχανία της χώρας, η Ένωση Περιφερειών Ελλάδος και το Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο Ελλάδος προχώρησαν στην υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας, επιχειρώντας να αναδείξουν –τουλάχιστον σε επίπεδο σχεδιασμού– τη «βιώσιμη ανάπτυξη της φιλοξενίας» ως κεντρικό άξονα πολιτικής.

Συμφωνία προθέσεων και κοινή γραμμή

Το Μνημόνιο δεν συνιστά δεσμευτική συμφωνία, αλλά περισσότερο ένα πλαίσιο προθέσεων. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να κινηθούν συντονισμένα σε επίπεδο ενημέρωσης, εκπαίδευσης και διαμόρφωσης προτάσεων προς τα αρμόδια υπουργεία, φιλοδοξώντας να αποκτήσουν πιο ενιαία φωνή σε ζητήματα τουριστικής πολιτικής.

Στο πρακτικό σκέλος, η συνεργασία περιλαμβάνει τη διοργάνωση συνεδρίων και ημερίδων, την ανάπτυξη κοινών πολιτικών παρεμβάσεων, αλλά και την προώθηση εκπαιδευτικών δράσεων, όπως η εισαγωγή της έννοιας της «φιλοξενίας» σε σχολικές βαθμίδες.

Παράλληλα, προβλέπεται η εκπαίδευση στελεχών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη διαχείριση κρίσεων στον τουρισμό, καθώς και η σύσταση ομάδων εργασίας για τον σχεδιασμό στρατηγικών πρωτοβουλιών.

Πίσω από τις γενικές διατυπώσεις, ωστόσο, διαφαίνεται μια πιο ουσιαστική στόχευση: η θεσμική σύγκλιση Περιφερειών και ξενοδοχειακού κλάδου, με στόχο την ενίσχυση της επιρροής τους στη χάραξη πολιτικής.

Οι κοινές προτάσεις προς την κεντρική διοίκηση αναμένεται να λειτουργήσουν ως μοχλός πίεσης για χρηματοδοτήσεις, ρυθμίσεις και παρεμβάσεις που αφορούν τον τουρισμό.

Τα οφέλη και τα «ψιλά γράμματα»

Τα δυνητικά οφέλη είναι προφανή. Ένας καλύτερος συντονισμός μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα θα μπορούσε να οδηγήσει σε πιο στοχευμένες πολιτικές, ενώ η ενίσχυση δεξιοτήτων στη διαχείριση κρίσεων αποτελεί υπαρκτή ανάγκη, ιδιαίτερα σε μια εποχή όπου ακραία φαινόμενα –από φυσικές καταστροφές έως υπερτουρισμό– δοκιμάζουν τις αντοχές των προορισμών.

Επιπλέον, η αποκέντρωση του σχεδιασμού ενδέχεται να δώσει ώθηση και σε λιγότερο προβεβλημένες περιοχές.

Ωστόσο, τα ερωτήματα παραμένουν. Η «βιωσιμότητα», αν και κυρίαρχος όρος στο κείμενο της συμφωνίας, δεν συνοδεύεται από συγκεκριμένους στόχους, δείκτες ή μηχανισμούς ελέγχου, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να περιοριστεί σε επίπεδο ρητορικής.

Την ίδια στιγμή, η στενή συνεργασία ενός δημόσιου θεσμού με τον κατεξοχήν εκπρόσωπο του ξενοδοχειακού επιχειρείν επαναφέρει τη συζήτηση για την ισορροπία μεταξύ δημόσιου συμφέροντος και ιδιωτικών προτεραιοτήτων.

Επιπλέον, η εστίαση στον ξενοδοχειακό κλάδο εγείρει ζητήματα εκπροσώπησης, καθώς άλλες μορφές τουριστικής δραστηριότητας ή τοπικές κοινωνίες δεν φαίνεται να συμμετέχουν ισότιμα στο εγχείρημα.

Ακόμη και η εκπαιδευτική διάσταση –με την εισαγωγή της «φιλοξενίας» στα σχολεία– μπορεί να ιδωθεί είτε ως καλλιέργεια δεξιοτήτων είτε ως έμμεση κατεύθυνση προς έναν συγκεκριμένο παραγωγικό τομέα.

Σε κάθε περίπτωση, το Μνημόνιο αποτελεί ένα πρώτο βήμα περισσότερο συμβολικού χαρακτήρα.

Το αν θα μετατραπεί σε ουσιαστική πολιτική παρέμβαση ή θα εξαντληθεί σε ημερίδες και διακηρύξεις, θα κριθεί από το αν –και πώς– οι γενικές εξαγγελίες θα αποκτήσουν συγκεκριμένο περιεχόμενο στην πράξη.

Το Μνημόνιο Συνεργασίας υπέγραψαν για λογαριασμό των δύο φορέων ο πρόεδρος της ΕΝΠΕ και περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου, Γιώργος Χατζημάρκος και ο πρόεδρος του ΞΕΕ, Αλέξανδρος Βασιλικός (φωτό).