Η ανάπτυξη των data centers στην Ανατολική Αττική φέρνει στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα: τι κερδίζουν οι τοπικές κοινωνίες και ποιες επιβαρύνσεις ενδέχεται να αναλάβουν;
Σε μια περιοχή που ήδη φιλοξενεί τέτοιες εγκαταστάσεις και προσελκύει νέες επενδύσεις, η συζήτηση αφορά πλέον και την επάρκεια των υποδομών, την κατανάλωση φυσικών πόρων και τις πραγματικές θέσεις εργασίας.
Με κοινή παρέμβασή τους, η Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδος και η Ένωση Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας εκφράζουν έντονη ανησυχία για την επέκταση των κέντρων δεδομένων χωρίς επαρκείς κανόνες προστασίας των καταναλωτών και των κατοίκων. Ζητούν οι επενδύσεις να αξιολογούνται και με βάση το ενεργειακό, περιβαλλοντικό και κοινωνικό τους αποτύπωμα.
Ρεύμα και νερό στο επίκεντρο
Τα data centers λειτουργούν αδιάκοπα και χρειάζονται σημαντικές ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας για τον εξοπλισμό και την ψύξη τους. Η ΓΣΕΕ προειδοποιεί ότι η αυξανόμενη ζήτηση μπορεί να απαιτήσει δαπανηρές ενισχύσεις των δικτύων και ζητά το κόστος που αναλογεί στις επενδύσεις να μην περάσει στους λογαριασμούς των νοικοκυριών.
Για την Ανατολική Αττική, το ουσιαστικό ζήτημα είναι η συνολική επιβάρυνση από τη συγκέντρωση πολλών εγκαταστάσεων. Οι κάτοικοι χρειάζεται να γνωρίζουν πόση ισχύ απαιτούν οι υφιστάμενες και οι σχεδιαζόμενες μονάδες, ποια πρόσθετα έργα χρειάζονται και ποιος θα τα χρηματοδοτήσει.
Αντίστοιχα ερωτήματα προκύπτουν για το νερό. Η ανακοίνωση προειδοποιεί για ανταγωνισμό μεταξύ βιομηχανικής κατανάλωσης, ύδρευσης και άρδευσης, θέτοντας ζήτημα προστασίας των διαθέσιμων αποθεμάτων.
Η αξιολόγηση, ωστόσο, χρειάζεται συγκεκριμένα στοιχεία για κάθε εγκατάσταση: ποια τεχνολογία ψύξης χρησιμοποιεί, πόσο νερό καταναλώνει και από ποια πηγή το προμηθεύεται. Η προειδοποίηση για πιθανές πιέσεις δεν σημαίνει ότι κάθε data center έχει τις ίδιες ανάγκες ή ότι έχουν ήδη προκληθεί ελλείψεις.
Πόσες μόνιμες δουλειές μένουν στην περιοχή;
Η ΓΣΕΕ αμφισβητεί επίσης την εικόνα της μαζικής απασχόλησης που συνοδεύει συχνά τις μεγάλες επενδυτικές ανακοινώσεις. Επισημαίνει ότι οι θέσεις κατά την κατασκευή διαφέρουν ουσιαστικά από εκείνες που διατηρούνται όταν αρχίσει η λειτουργία των εγκαταστάσεων.
Το ερώτημα για τους δήμους της Ανατολικής Αττικής είναι συγκεκριμένο: πόσες μόνιμες θέσεις δημιουργούνται, με ποιες ειδικότητες και ποια δυνατότητα πρόσβασης των κατοίκων σε αυτές; Το ύψος μιας επένδυσης δεν αρκεί από μόνο του για να αποτυπώσει το όφελος στην τοπική οικονομία.
Ανάλογη διαφάνεια χρειάζεται για τη χωροθέτηση, την απόσταση από κατοικίες, τον θόρυβο και τις πρόσθετες ανάγκες σε υποδομές. Η εξέταση κάθε έργου αποκτά μεγαλύτερη σημασία όταν στην ίδια ευρύτερη περιοχή συγκεντρώνονται περισσότερες μονάδες.
Οι κανόνες που ζητούν ΓΣΕΕ και καταναλωτές
Οι δύο οργανώσεις διεκδικούν κάλυψη των αναγκαίων ενεργειακών υποδομών από τις εταιρείες, προστασία του πόσιμου νερού και υποχρεωτική δημοσιοποίηση των καταναλώσεων ρεύματος και νερού ανά εγκατάσταση.
Ζητούν ακόμη ουσιαστικό λόγο των δήμων και των τοπικών κοινωνιών στις αποφάσεις χωροθέτησης, προστασία κατοικημένων περιοχών και παραγωγικής αγροτικής γης, καθώς και αξιοποίηση της θερμότητας που αποβάλλουν οι εγκαταστάσεις προς όφελος γειτονικών υποδομών, όπου αυτό είναι τεχνικά εφικτό.
Η παρέμβασή τους θέτει ένα σαφές κριτήριο για την Ανατολική Αττική: οι ανακοινώσεις επενδύσεων πρέπει να συνοδεύονται από μετρήσιμες δεσμεύσεις. Με δημόσια στοιχεία για τις καταναλώσεις, σαφή κατανομή του κόστους των υποδομών και συγκεκριμένο όφελος για τους κατοίκους, ώστε η ψηφιακή ανάπτυξη να έχει αντίκρισμα και στην καθημερινότητά τους.
