Με την αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης, την προοπτική φθηνότερου ηλεκτρικού ρεύματος και τη δυνατότητα μείωσης των δημοτικών τελών επιχειρεί η κυβέρνηση να απαντήσει στις οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι δήμοι.
Ωστόσο, όσα ανέφερε από το βήμα της Βουλής ο υφυπουργός Εσωτερικών Βασίλης Σπανάκης αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον στον απόηχο του συνεδρίου της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα, όπου οι εκπρόσωποι της Αυτοδιοίκησης περιέγραψαν μια σαφώς δυσκολότερη πραγματικότητα.
Για τους 13 δήμους της Ανατολικής Αττικής, από τις Αχαρνές, τον Διόνυσο και τον Ωρωπό μέχρι τη Λαυρεωτική, τον Σαρωνικό και τη Βάρη–Βούλα–Βουλιαγμένη, το ζήτημα δεν περιορίζεται στο ύψος των χρηματοδοτήσεων που ανακοινώνονται.
Αφορά κυρίως την επάρκεια των πόρων για την καθημερινότητα, τις σχολικές εγκαταστάσεις, την καθαριότητα, τον ηλεκτροφωτισμό, τη συντήρηση των υποδομών και την πολιτική προστασία. Κυρίως, όμως, αφορά το ερώτημα εάν οι δημοτικές αρχές θα μπορέσουν να προσφέρουν καλύτερες υπηρεσίες χωρίς να επιβαρύνουν περαιτέρω τα νοικοκυριά.
Τα 3 δισ. της κυβέρνησης και οι ενστάσεις της ΚΕΔΕ
Ο Βασίλης Σπανάκης υποστήριξε ότι η χρηματοδότηση των δήμων από τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους (ΚΑΠ) έχει αυξηθεί κατά 67% σε σύγκριση με το 2019. Συγκεκριμένα, από τα 1,8 δισ. ευρώ του 2019, η χρηματοδότηση προβλέπεται να φτάσει τα 3 δισ. ευρώ το 2026. Πρόκειται για σημαντική ονομαστική αύξηση, η οποία όμως δεν αρκεί από μόνη της για να αποτυπώσει την πραγματική οικονομική κατάσταση των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Αυτό ακριβώς ήταν ένα από τα βασικά ζητήματα που αναδείχθηκαν στο συνέδριο της ΚΕΔΕ, το οποίο πραγματοποιήθηκε στην Καλαμάτα από τις 5 έως τις 7 Νοεμβρίου. Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λάζαρος Κυρίζογλου ανέδειξε την ανάγκη ουσιαστικής ενίσχυσης της χρηματοδότησης, ώστε οι δήμοι να μπορούν να ανταποκρίνονται στο πραγματικό λειτουργικό τους κόστος. Μάλιστα, το ψήφισμα που εγκρίθηκε κατά πλειοψηφία έθεσε ως βασική διεκδίκηση την αύξηση των ΚΑΠ στον κρατικό προϋπολογισμό του 2027, ώστε να καλύπτονται οι λειτουργικές δαπάνες της Αυτοδιοίκησης.
Η διαφορά ανάμεσα στις δύο προσεγγίσεις είναι ουσιαστική, καθώς η κυβέρνηση προβάλλει την αύξηση των χρηματοδοτήσεων από το 2019, ενώ οι δήμαρχοι επιμένουν ότι στο ίδιο διάστημα έχουν αυξηθεί σημαντικά οι ανάγκες, οι λειτουργικές δαπάνες, το ενεργειακό κόστος και οι οικονομικές υποχρεώσεις της Αυτοδιοίκησης. Για δήμους όπως η Παλλήνη, η Παιανία, το Κορωπί, τα Σπάτα–Αρτέμιδα, το Μαρκόπουλο και οι Αχαρνές, που αντιμετωπίζουν σημαντικές οικιστικές και αναπτυξιακές πιέσεις, η διαφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Αντίστοιχα, για τον Διόνυσο, τον Ωρωπό, τον Μαραθώνα, τη Ραφήνα–Πικέρμι, τον Σαρωνικό και τη Λαυρεωτική, η συντήρηση εκτεταμένων υποδομών, η προστασία δασικών εκτάσεων, οι ανάγκες πολιτικής προστασίας και οι εποχικές πληθυσμιακές μεταβολές δημιουργούν πρόσθετες απαιτήσεις. Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελεί και ο Δήμος Βάρης–Βούλας–Βουλιαγμένης, όπου η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, η διαχείριση των κοινόχρηστων χώρων και η συντήρηση των δημοτικών υποδομών συνδέονται με σημαντικές λειτουργικές υποχρεώσεις.
Επομένως, η συζήτηση για τα κυβερνητικά δισεκατομμύρια δεν μπορεί να αποσυνδέεται από το πραγματικό κόστος λειτουργίας κάθε δήμου και τις ιδιαίτερες ανάγκες της περιοχής του.
Ρεύμα, δημοτικά τέλη και σχολεία: Οι εξαγγελίες για τους δημότες
Ιδιαίτερο βάρος έδωσε ο υφυπουργός Εσωτερικών στα μέτρα που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στο συνέδριο της ΚΕΔΕ. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται 300 εκατομμύρια ευρώ από τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης και 240 εκατομμύρια ευρώ για την εξόφληση ληξιπρόθεσμων οφειλών των δήμων προς τους παρόχους ενέργειας.
Οι συγκεκριμένες χρηματοδοτήσεις μπορούν να προσφέρουν σημαντική ανακούφιση, αλλά δεν αποτελούν στο σύνολό τους ελεύθερους πόρους που κάθε δήμος θα μπορεί να διαθέσει κατά την κρίση του.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η εξαγγελία για την καθιέρωση ειδικού τιμολογίου ηλεκτρικού ρεύματος για τους δήμους. Πρόκειται για ένα από τα ζητήματα που απασχόλησαν έντονα το συνέδριο της Καλαμάτας, καθώς το κόστος ηλεκτροδότησης δημοτικών εγκαταστάσεων, αντλιοστασίων, σχολείων και οδοφωτισμού επιβαρύνει σημαντικά τους δημοτικούς προϋπολογισμούς.
Χαρακτηριστική ήταν η κριτική που άσκησε ο Α΄ αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ και δήμαρχος Βάρης–Βούλας–Βουλιαγμένης Γρηγόρης Κωνσταντέλλος σχετικά με τις επιπτώσεις των κυβερνητικών χειρισμών κατά την ενεργειακή κρίση στις Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης.
Ο κ. Κωνσταντέλλος έθεσε ζήτημα ουσιαστικής αντιμετώπισης των ενεργειακών επιβαρύνσεων, υποστηρίζοντας ότι οι κυβερνητικές αποφάσεις επιδείνωσαν την οικονομική κατάσταση των δημοτικών επιχειρήσεων και ότι απαιτούνται αποτελεσματικότερες παρεμβάσεις. Η τοποθέτησή του αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς προέρχεται από δήμαρχο της Ανατολικής Αττικής που κατέχει ταυτόχρονα μία από τις σημαντικότερες θεσμικές θέσεις στην ΚΕΔΕ.
Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια, καθώς το ειδικό τιμολόγιο δεν έχει ακόμη θεσπιστεί και η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει απλώς την έναρξη συζητήσεων με τη ΔΕΗ, χωρίς συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής.
Επομένως, η αναφορά Σπανάκη στη δυνατότητα μείωσης των δημοτικών τελών αποτελεί προς το παρόν προοπτική και όχι δεδομένη εξέλιξη. Ακόμη και εάν μειωθεί το ενεργειακό κόστος, η απόφαση για ενδεχόμενη μείωση των δημοτικών τελών θα εξαρτηθεί από τα οικονομικά δεδομένα και τις επιλογές κάθε δημοτικής αρχής. Για τους κατοίκους των 13 δήμων της Ανατολικής Αττικής, αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί ακόμη να προεξοφληθεί οποιαδήποτε ελάφρυνση στους λογαριασμούς τους.
Ανάλογη σημασία έχει και η εξαγγελία για διπλασιασμό της ετήσιας κρατικής επιχορήγησης συντήρησης των σχολικών κτιρίων.
Σε περιοχές όπως οι Αχαρνές, η Παλλήνη, η Παιανία, το Κορωπί, τα Σπάτα, η Αρτέμιδα και το Μαρκόπουλο, όπου η πληθυσμιακή ανάπτυξη δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις για σχολικές υποδομές, η πρόσθετη χρηματοδότηση είναι ευπρόσδεκτη. Δεν απαντά, ωστόσο, αυτομάτως στα ζητήματα ανέγερσης νέων σχολείων, επέκτασης υφιστάμενων εγκαταστάσεων και αντιμετώπισης των ελλείψεων σε υποδομές. Άλλωστε, η σχολική στέγη αποτέλεσε ξεχωριστό πεδίο προβληματισμού στο συνέδριο της ΚΕΔΕ, με τους συνέδρους να υιοθετούν ομόφωνα σχετικό ψήφισμα.
Το πραγματικό στοίχημα για τους 13 δήμους της Ανατολικής Αττικής
Ο Βασίλης Σπανάκης αναφέρθηκε επίσης σε συνολικό προϋπολογισμό έργων 5,2 δισ. ευρώ, που περιλαμβάνει έργα ήδη υλοποιημένα, έργα σε εξέλιξη και νέες παρεμβάσεις που πρόκειται να πραγματοποιηθούν μέσω χρηματοδοτικών προγραμμάτων. Ο αριθμός είναι ασφαλώς εντυπωσιακός, αλλά δεν αποτυπώνει πόσα από αυτά τα χρήματα έχουν πράγματι κατευθυνθεί στην Ανατολική Αττική, πόσα αφορούν ολοκληρωμένα έργα και πόσα παραμένουν σε επίπεδο σχεδιασμού.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται το ουσιαστικό ενδιαφέρον για την τοπική κοινωνία. Πόσο έχουν αυξηθεί οι πραγματικοί διαθέσιμοι πόροι των Δήμων Αχαρνών, Βάρης–Βούλας–Βουλιαγμένης, Διονύσου, Κρωπίας, Λαυρεωτικής, Μαραθώνος, Μαρκοπούλου Μεσογαίας, Παιανίας, Παλλήνης, Ραφήνας–Πικερμίου, Σαρωνικού, Σπάτων–Αρτέμιδας και Ωρωπού από το 2019 μέχρι σήμερα; Σε ποιον βαθμό καλύπτουν τις σημερινές ανάγκες τους και ποιες νέες χρηματοδοτήσεις αναμένονται; Κυρίως, ποιες παρεμβάσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση των πολιτών;
Τα ερωτήματα αυτά αποκτούν μεγαλύτερη σημασία μετά το συνέδριο της Καλαμάτας, όπου οι διαφωνίες μεταξύ των αυτοδιοικητικών παρατάξεων υπήρξαν έντονες, αλλά η ανάγκη ενίσχυσης της χρηματοδότησης αποτέλεσε κοινό σημείο αναφοράς. Η κυβέρνηση έχει το επιχείρημα της αύξησης των πόρων και των πρόσθετων μέτρων που ανακοίνωσε, ενώ η Αυτοδιοίκηση αντιτείνει ότι τα χρήματα εξακολουθούν να μην επαρκούν για το σύνολο των υποχρεώσεών της.
Για την Ανατολική Αττική, η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί μόνο με πανελλαδικά οικονομικά μεγέθη, αλλά θα πρέπει να αναζητηθεί στην πραγματική οικονομική κατάσταση κάθε δήμου.
Θα δοθεί όταν φανεί πόσα χρήματα φτάνουν στα ταμεία των 13 δήμων, ποια έργα προχωρούν και εάν οι κάτοικοι βλέπουν καλύτερες υπηρεσίες και μικρότερες οικονομικές επιβαρύνσεις. Μέχρι τότε, η απόσταση ανάμεσα στις κυβερνητικές ανακοινώσεις και στις διεκδικήσεις της Αυτοδιοίκησης παραμένει το βασικό ζητούμενο.
