Η τραγωδία στην Πλάκα δεν άνοιξε μόνο μια έρευνα για τα αίτια μιας φονικής έκρηξης. Άνοιξε και μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση για την ασφάλεια των εγκαταστάσεων φυσικού αερίου που λειτουργούν εδώ και χρόνια σε χιλιάδες σπίτια και πολυκατοικίες.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν το φυσικό αέριο είναι γενικά «επικίνδυνο». Είναι πόσο ασφαλής παραμένει μια εγκατάσταση μετά από 10, 15 ή 20 χρόνια λειτουργίας και αν οι ιδιοκτήτες γνωρίζουν τι ελέγχους οφείλουν να κάνουν.

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει οριστικό πόρισμα που να αποδίδει την έκρηξη στην Πλάκα σε συγκεκριμένη βλάβη εγκατάστασης φυσικού αερίου. Το ενδεχόμενο διαρροής αερίου, πάντως, βρίσκεται μεταξύ των σεναρίων που εξετάζονται.

Το φυσικό αέριο είναι ασφαλές – υπό προϋποθέσεις

Μια σωστά μελετημένη, εγκατεστημένη και συντηρημένη εγκατάσταση φυσικού αερίου θεωρείται ασφαλής. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η εγκατάσταση γερνά, δεν ελέγχεται ή γίνονται παρεμβάσεις χωρίς τις προβλεπόμενες διαδικασίες.

Στην Ελλάδα οι οικιακές εγκαταστάσεις διέπονται από συγκεκριμένους τεχνικούς κανονισμούς. Πριν από την πρώτη ενεργοποίηση απαιτούνται μελέτη, κατασκευή από αρμόδιους επαγγελματίες και οι προβλεπόμενοι τεχνικοί έλεγχοι.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η αρχική πιστοποίηση αρκεί εφ’ όρου ζωής. Η ασφάλεια μιας εγκατάστασης πρέπει να διατηρείται στην πράξη και όχι απλώς να έχει αποδειχθεί κάποτε στα χαρτιά.

Μετά τον μετρητή, η ευθύνη αλλάζει χέρια

Ένα σημείο που δεν είναι ευρέως γνωστό είναι ότι το δίκτυο και η εσωτερική εγκατάσταση δεν είναι το ίδιο πράγμα. Η ευθύνη του διαχειριστή αφορά το δίκτυο μέχρι το σημείο παράδοσης, ενώ η εσωτερική εγκατάσταση του ακινήτου βαραίνει τον ιδιοκτήτη ή τον χρήστη.

Από τον μετρητή και μετά υπάρχουν σωληνώσεις, βάνες, συνδέσεις και συσκευές που πρέπει να παραμένουν σε καλή κατάσταση. Αν κάποιος θεωρεί ότι «εφόσον μπήκε φυσικό αέριο, όλα είναι ασφαλή για πάντα», κάνει λάθος.

Ο έλεγχος που πολλοί αγνοούν

Η Enaon EDA (διαχειριστής δικτύου αερίου) υπενθυμίζει ότι οι συσκευές φυσικού αερίου χρειάζονται ετήσια συντήρηση. Παράλληλα προβλέπεται περιοδικός έλεγχος στεγανότητας της εσωτερικής εγκατάστασης ανά τετραετία.

Αυτό είναι ίσως το πιο κρίσιμο σημείο για τον μέσο καταναλωτή. Πόσοι ιδιοκτήτες γνωρίζουν πότε έγινε ο τελευταίος έλεγχος στεγανότητας στο σπίτι ή στην πολυκατοικία τους;

Μια εγκατάσταση που λειτουργεί χωρίς πρόβλημα δεν σημαίνει αυτομάτως ότι είναι και ελεγμένη. Η απουσία εμφανών ενδείξεων βλάβης δεν υποκαθιστά τον τεχνικό έλεγχο.

Τι μπορεί να συμβεί σε μια διαρροή

Το φυσικό αέριο αποτελείται κυρίως από μεθάνιο και κυκλοφορεί μέσα σε κλειστό σύστημα σωληνώσεων. Αν όμως διαρρεύσει και συγκεντρωθεί σε κλειστό χώρο, μπορεί να σχηματίσει εύφλεκτο μίγμα με τον αέρα.

Τότε δεν απαιτείται μεγάλη φλόγα για να προκληθεί ανάφλεξη. Υπό συγκεκριμένες συνθήκες, ένας ηλεκτρικός σπινθήρας, ένας διακόπτης ή άλλη πηγή ανάφλεξης μπορεί να αρκεί.

Γι’ αυτό οι επίσημες οδηγίες είναι σαφείς: αν υπάρχει μυρωδιά αερίου, δεν χρησιμοποιούνται ηλεκτρικοί διακόπτες ή άλλες συσκευές που μπορεί να δημιουργήσουν σπινθήρα. Ο χώρος αερίζεται εφόσον αυτό μπορεί να γίνει με ασφάλεια και ενημερώνεται άμεσα η αρμόδια υπηρεσία.

Η πραγματική αδυναμία είναι η αμέλεια

Το φυσικό αέριο δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ούτε με φοβία ούτε με εφησυχασμό. Είναι ασφαλές όταν τηρούνται οι προδιαγραφές και επικίνδυνο όταν θεωρείται ότι μια εγκατάσταση δεν χρειάζεται ποτέ ξανά έλεγχο.

Η μεγαλύτερη αδυναμία δεν βρίσκεται απαραίτητα στο καύσιμο, αλλά στην αμέλεια, στην έλλειψη συντήρησης και στην άγνοια. Και αυτό είναι ένα ζήτημα που αφορά πολύ περισσότερα σπίτια από όσα ίσως πιστεύουμε.

Η έκρηξη στην Πλάκα, ανεξάρτητα από το τι θα δείξει τελικά η επίσημη έρευνα, θέτει πλέον ένα απολύτως πρακτικό ερώτημα: Πότε ελέγχθηκε τελευταία φορά η εγκατάσταση φυσικού αερίου στο σπίτι μας;