Αν διαβάσει κανείς προσεκτικά τις δικογραφίες για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, δεν βλέπει απλώς μερικές «εξυπηρετήσεις». Βλέπει έναν μηχανισμό που λειτουργεί σχεδόν αυτόματα, χωρίς τριβές και χωρίς ενδοιασμούς.

Οι συνομιλίες δεν θυμίζουν αποκαλύψεις σκανδάλου. Θυμίζουν καθημερινή δουλειά γραφείου — μια διαδικασία που επαναλαμβάνεται μεθοδικά, σαν να πρόκειται για μέρος της κανονικής λειτουργίας του συστήματος.

Όταν το όνομα αρκεί

Στην περίπτωση του Κώστα Αχ. Καραμανλή, μπορεί να μην υπάρχει άμεση καταγεγραμμένη παρέμβαση, όμως το όνομά του εμφανίζεται ως επαρκής λόγος για να κινηθούν διαδικασίες. «Το ζητάει ο Καραμανλής, θα το κάνουμε», ακούγεται να λέγεται — όχι ως εξαίρεση, αλλά ως αυτονόητη εξέλιξη.

Στη δικογραφία για τον Κώστα Τσιάρα, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο καθαρή. Ένας «πολύ καλός φίλος» του υπουργού δεν πρέπει να χάσει επιδότηση και η οδηγία περνάει σχεδόν αβίαστα: «δεν πρέπει να τον κόψουμε φέτος, πρέπει να τον βοηθήσουμε». Όχι με όρους νομιμότητας, αλλά με όρους σχέσεων.

Η πίεση ως κανονικότητα

Ανάλογη είναι η πίεση που καταγράφεται στην περίπτωση της Κατερίνας Παπακώστα. «Πρέπει να το φτιάξουμε οπωσδήποτε», «θα εκτεθούμε» — φράσεις που δεν παραπέμπουν απλώς σε ενδιαφέρον, αλλά σε αγωνία να κλείσει το θέμα πριν αποκτήσει δημόσια διάσταση.

Στην υπόθεση του Κώστα Σκρέκα, η εξυπηρέτηση παίρνει σχεδόν χαρακτήρα συναλλαγής. «Σ’ έφτιαξα αλλά μου χρωστάς», φέρεται να λέγεται, συμπυκνώνοντας σε λίγες λέξεις μια λογική αμοιβαίων υποχρεώσεων που δύσκολα συμβιβάζεται με τη θεσμική λειτουργία.

Ένα σύστημα χωρίς αντιστάσεις

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο δεν είναι τα ποσά, αλλά η απουσία αντίδρασης. Κανείς δεν φαίνεται να εκπλήσσεται. Κανείς δεν σταματά τη διαδικασία. Κανείς δεν θέτει όρια.

Οι υπάλληλοι δεν λένε «δεν γίνεται». Οι πολιτικοί δεν λένε «προσέξτε». Όλοι κινούνται σαν να γνωρίζουν ακριβώς τον ρόλο τους.

Έτσι, σταδιακά, προκύπτει μια ευρύτερη εικόνα: ο ΟΠΕΚΕΠΕ δεν εμφανίζεται μόνο ως μηχανισμός ελέγχου επιδοτήσεων, αλλά —σε ορισμένες περιπτώσεις— ως σύστημα που προσαρμόζεται, ανάλογα με το ποιος ζητά και πόσο «βαρύ» είναι το όνομα.

Οι κανόνες υπάρχουν. Αλλά δεν φαίνεται να εφαρμόζονται με τον ίδιο τρόπο για όλους.

Και αυτό οδηγεί στο πιο σκληρό συμπέρασμα: δεν πρόκειται απλώς για κατάχρηση ενός συστήματος, αλλά για ένα σύστημα που, σε κρίσιμες στιγμές, δείχνει να λειτουργεί ακριβώς έτσι.