Το ζήτημα της εγγραφής του «Αχαρνικού Κισσού» στον Εθνικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς έφερε στη Βουλή ο βουλευτής Ανατολικής Αττικής της Νέας Δημοκρατίας, Γιώργος Βλάχος, με αναφορά προς το υπουργείο Πολιτισμού.
Ο κ. Βλάχος ζητεί ενημέρωση για την πορεία του αιτήματος εγγραφής, το οποίο κατατέθηκε στις 9 Φεβρουαρίου 2026 από την ΑΜΚΕ «ΕΠΙΣΚΗΝΙΟΝ» και την κοινότητα που δραστηριοποιείται για τη διατήρηση και ανάδειξη του βοτανικού στοιχείου.
Ένα «ζωντανό» πολιτισμικό σύμβολο
Σύμφωνα με το περιεχόμενο της αναφοράς, ο Αχαρνικός Κισσός προβάλλεται ως ζωντανό πολιτισμικό σύμβολο της περιοχής των Αχαρνές, με αναφορές που φτάνουν έως και την αρχαιότητα.
Η διατήρησή του, όπως επισημαίνεται, στηρίζεται σε ένα συνεκτικό πλέγμα εκπαιδευτικών, εικαστικών και κοινοτικών δράσεων, με ενεργή συμμετοχή πολιτών, σχολείων, πολιτιστικών συλλόγων και της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Οι πρωτοβουλίες αυτές – σύμφωνα με τους υποστηρικτές του αιτήματος – εναρμονίζονται με τις αρχές της Σύμβαση της UNESCO για τη Διαφύλαξη της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, που δίνει έμφαση στον ρόλο των κοινοτήτων στη διαφύλαξη στοιχείων άυλης κληρονομιάς.
Η ενδεχόμενη εγγραφή στον Εθνικό Κατάλογο εκτιμάται ότι θα συμβάλει τόσο στη διάδοση όσο και στη θεσμική θωράκιση της τοπικής πολιτιστικής ταυτότητας, αναδεικνύοντας τον «Αχαρνικό Κισσό» ως στοιχείο διαχρονικής αναφοράς.
Τι είναι ο «Αχαρνικός Κισσός»;
Πίσω από τον συμβολισμό, βρίσκεται ένα γνώριμο φυτό: ο κοινός κισσός, επιστημονικά Hedera helix, γνωστός και ως αγγλικός κισσός.
Πρόκειται για αειθαλές, αναρριχώμενο φυτό της οικογένειας Araliaceae, με δερματώδη σκουροπράσινα φύλλα και μαύρους καρπούς, οι οποίοι είναι τοξικοί αν καταποθούν.
Είναι ιδιαίτερα ανθεκτικό στη σκιά και στις χαμηλές θερμοκρασίες, σκαρφαλώνει σε τοίχους, δέντρα και φράχτες και χρησιμοποιείται ευρέως ως διακοσμητικό ή για φυσική κάλυψη επιφανειών.
Σε παλαιότερες εποχές, εκχυλίσματα των φύλλων του αξιοποιούνταν και σε παραδοσιακές θεραπευτικές πρακτικές.
Η ονομασία «Αχαρνικός» ή «Αχαρναϊκός» δεν αντιστοιχεί σε διαφορετικό βοτανικό είδος.
Πρόκειται για τοπική ονοματοδοσία, συνδεδεμένη με την αφθονία του φυτού στην περιοχή των Αχαρνών, στους πρόποδες της Πάρνηθας.
Εκεί, ο κισσός συναντάται σε παλιές αυλές, πέτρινες μάντρες και δασικές εκτάσεις, στοιχείο που ενίσχυσε τη λαϊκή ταύτισή του με τον τόπο.
Από τη φύση στον συμβολισμό
Η σύνδεση του κισσού με τις Αχαρνές δεν περιορίζεται στη βοτανική παρουσία.
Στην αρχαιότητα, ο κισσός ήταν ιερό φυτό του Διονύσου, σύμβολο ζωής, αναγέννησης και μέθης.
Αν και δεν υπάρχουν ειδικές αρχαιολογικές μαρτυρίες που να αποδεικνύουν αποκλειστική σχέση των Αχαρνών με το φυτό, η ευρύτερη αττική παράδοση και οι αγροτικές λατρείες διαμόρφωσαν ένα πολιτισμικό υπόβαθρο πάνω στο οποίο αναπτύχθηκε ο σύγχρονος τοπικός συμβολισμός.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον δεν αφορά τη βοτανική ταυτότητα του φυτού, αλλά το κατά πόσο ένα στοιχείο που ξεκινά από τη φύση και μετασχηματίζεται σε συλλογική αναφορά μπορεί να αναγνωριστεί θεσμικά ως άυλη πολιτιστική κληρονομιά.
Η απάντηση αναμένεται από το υπουργείο Πολιτισμού.
