Σημαντική απόκλιση ανάμεσα σε όσα πληρώνουν οι πολίτες και σε όσα λαμβάνουν σε υπηρεσίες αποτυπώνεται στον πίνακα για την ανταποδοτικότητα των δήμων της Ανατολικής Αττικής για το 2026, όπως προκύπτει από τα στοιχεία που δημοσιοποίησε ο στατιστικολόγος Νίκος Καρδούλας.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι, σχεδόν στο σύνολο των περιπτώσεων, τα νοικοκυριά επιβαρύνονται περισσότερο από αυτό που δικαιολογεί η ποιότητα και η αποτελεσματικότητα των δημοτικών υπηρεσιών.
Μια γενικευμένη εικόνα υστέρησης
Κανένας δήμος της περιοχής δεν εμφανίζει υψηλή ανταποδοτικότητα. Ακόμη και οι καλύτερες επιδόσεις κινούνται σε μέτρια επίπεδα:
- Διονύσου: 57,3% (36η θέση πανελλαδικά)
- Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης: 55,3% (44η θέση)
- Κρωπίας: 54,4% (52η θέση)
Ακολουθούν με χαμηλότερες επιδόσεις:
- Αχαρνών: 46,6% (120η θέση)
- Ραφήνας – Πικερμίου: 44,4% (141η θέση)
- Σαρωνικού: 43,5% (144η θέση)
- Παιανίας: 43,4% (145η θέση)
Στην κατώτερη ζώνη της κατάταξης βρίσκονται:
- Λαυρεωτικής: 41,9% (160η θέση)
- Παλλήνης: 41,8% (162η θέση)
- Ωρωπού: 38,5% (196η θέση)
- Μαραθώνος: 36,0% (214η θέση)
- Μαρκοπούλου Μεσογαίας: 34,1% (230η θέση)
- Σπάτων – Αρτέμιδος: 29,1% (260η θέση)
Η εικόνα είναι σαφής: η Ανατολική Αττική συγκεντρώνει δήμους που, στην πλειονότητά τους, βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο σε επίπεδο χώρας.
Πληρώνουν περισσότερα απ’ όσα «αντιστοιχούν»
Η πιο αποκαλυπτική παράμετρος είναι η διαφορά μεταξύ της πραγματικής χρέωσης και της «δίκαιης» χρέωσης βάσει ανταποδοτικότητας.
Σε όλους τους δήμους η διαφορά είναι αρνητική:
- Διονύσου: -0,50 €/τ.μ.
- Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης: -0,67 €/τ.μ.
- Κρωπίας: -0,57 €/τ.μ.
- Αχαρνών: -0,77 €/τ.μ.
- Ραφήνας – Πικερμίου: -0,99 €/τ.μ.
- Σαρωνικού: -0,82 €/τ.μ.
- Παιανίας: -0,99 €/τ.μ.
- Λαυρεωτικής: -1,06 €/τ.μ.
- Παλλήνης: -1,05 €/τ.μ.
- Ωρωπού: -1,02 €/τ.μ.
- Μαραθώνος: -1,36 €/τ.μ.
- Μαρκοπούλου: -1,32 €/τ.μ.
- Σπάτων – Αρτέμιδος: -1,76 €/τ.μ.
Με απλά λόγια: κανένας δήμος δεν «χρεώνει λιγότερα» από όσα αντιστοιχούν – όλοι χρεώνουν περισσότερα.
Το παράδοξο των τελών
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι:
- Δήμοι με χαμηλή ανταποδοτικότητα, όπως τα Σπάτα – Αρτέμιδα (29,1%) ή ο Μαραθώνας (36%), εμφανίζουν από τις υψηλότερες χρεώσεις, που φτάνουν έως και 2,9 €/τ.μ.
- Αντίθετα, δήμοι με καλύτερες επιδόσεις, όπως ο Διόνυσος, έχουν χαμηλότερη μέση χρέωση (1,73 €/τ.μ.)
Η σχέση κόστους–ποιότητας φαίνεται να είναι, τουλάχιστον σε αυτές τις περιπτώσεις, αντιστρόφως ανάλογη.
Συνολική αποτίμηση
Τα στοιχεία οδηγούν σε τρία βασικά συμπεράσματα:
1. Συστημική υστέρηση στην ανταποδοτικότητα των δήμων της Ανατολικής Αττικής
2. Σταθερή υπερχρέωση των πολιτών σε σχέση με τις παρεχόμενες υπηρεσίες
3. Απουσία σύνδεσης μεταξύ ύψους τελών και ποιότητας υπηρεσιών
Το ερώτημα που μένει
Η εικόνα που προκύπτει δεν αφορά μεμονωμένες αστοχίες, αλλά ένα ευρύτερο μοτίβο λειτουργίας.
Οι δήμοι εμφανίζονται να διατηρούν υψηλές χρεώσεις, χωρίς αντίστοιχη βελτίωση στις επιδόσεις τους, όπως αυτές αποτυπώνονται και στην αξιολόγηση του υπουργείου Εσωτερικών.
Το ερώτημα που ανακύπτει είναι αν –και πότε– αυτή η απόκλιση θα μεταφραστεί σε πολιτικές αποφάσεις που θα φέρουν τα τέλη πιο κοντά στην πραγματική αξία των υπηρεσιών που λαμβάνουν οι πολίτες.
Σύγκριση διαφορετικών ετών!
Για όλους όσοι σπεύσουν να χαρούν ή να… στεναχωρηθούν ή να χρησιμοποιήσουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο τα παραπάνω στοιχεία, πρέπει να λάβουν υπόψη τους ότι η αποτίμηση της ανταποδοτικότητας των δήμων βασίζεται σε έναν συνδυασμό στοιχείων που δεν είναι χρονικά ευθυγραμμισμένα, καθώς οι χρεώσεις των νοικοκυριών αφορούν το 2026, ενώ οι επιδόσεις των δήμων προέρχονται από το 2024.
Η απόσταση αυτή των περίπου δύο ετών δημιουργεί ένα δομικό κενό: οι επιδόσεις του 2024 ενδέχεται να μην αντικατοπτρίζουν τη σημερινή εικόνα των δήμων, είτε λόγω βελτίωσης είτε λόγω επιδείνωσης των υπηρεσιών.
Ως αποτέλεσμα, η σύγκριση γίνεται με μια «παλαιότερη φωτογραφία», γεγονός που μπορεί να οδηγήσει είτε σε υποεκτίμηση είτε σε υπερεκτίμηση της πραγματικής ανταποδοτικότητας.
Στην ουσία, η μελέτη προϋποθέτει –χωρίς να το τεκμηριώνει– ότι οι επιδόσεις των δήμων παραμένουν σχετικά σταθερές στον χρόνο.
Η χρονική αυτή ασυμμετρία δεν αναιρεί συνολικά τα συμπεράσματα, εισάγει όμως έναν υπαρκτό βαθμό αβεβαιότητας, μετατρέποντας την κατάταξη περισσότερο σε ένδειξη τάσης παρά σε ακριβή αποτύπωση της τρέχουσας πραγματικότητας.
Με πιο απλά λόγια;
Η κατάταξη της οποίας την ανάλυση διαβάστε παραπάνω και περιέχεται στον πίνακα που ακολουθεί, είναι περισσότερο ένδειξη τάσης παρά ακριβής αποτύπωση της τρέχουσας πραγματικότητας.
Δείτε παρακάτω τον πίνακα με τους 13 δήμους της Αν. Αττικής όπως προκύπτει από τη μελέτη του κ. Καρδούλα:
