Σε μια χώρα όπου η εμπιστοσύνη των πολιτών προς τα μέσα ενημέρωσης παραμένει από τις χαμηλότερες διεθνώς, ένα εύρημα αποκτά ξεχωριστή σημασία: οι Έλληνες εξακολουθούν να εμπιστεύονται περισσότερο τα τοπικά και περιφερειακά μέσα ενημέρωσης από οποιαδήποτε άλλη κατηγορία ενημερωτικών brands.

Το συμπέρασμα αυτό προκύπτει από την ετήσια έκθεση Digital News Report του Reuters Institute for the Study of Journalism του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, ενός από τους σημαντικότερους και πλέον αναγνωρισμένους διεθνώς οργανισμούς έρευνας για τη δημοσιογραφία και τα μέσα ενημέρωσης.

Τα στοιχεία για την Ελλάδα παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς καταγράφουν μια φαινομενική αντίφαση: ενώ η χώρα συγκαταλέγεται στις τελευταίες θέσεις ως προς τη συνολική εμπιστοσύνη των πολιτών στις ειδήσεις, τα τοπικά και περιφερειακά μέσα εξακολουθούν να απολαμβάνουν ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά αξιοπιστίας.

Πρώτα σε εμπιστοσύνη τα τοπικά μέσα

Σύμφωνα με την έρευνα, το 54% των πολιτών δηλώνει ότι εμπιστεύεται τα τοπικά και περιφερειακά μέσα ενημέρωσης, ενώ μόλις το 16% εκφράζει δυσπιστία απέναντί τους.

Πρόκειται για την υψηλότερη επίδοση μεταξύ όλων των μέσων που συμπεριλήφθηκαν στη μέτρηση.

Είναι χαρακτηριστικό ότι τα τοπικά μέσα καταγράφουν υψηλότερα ποσοστά εμπιστοσύνης από μεγάλα πανελλαδικά ενημερωτικά brands όπως το OPEN (48%), η ΕΡΤ (46%), η Καθημερινή (46%), το MEGA (45%), το in.gr (42%), το Πρώτο Θέμα (41%) και ο ΣΚΑΪ (32%).

Το εύρημα αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι η μέτρηση αφορά την αντίληψη των πολιτών για την αξιοπιστία της ενημέρωσης που λαμβάνουν από κάθε μέσο και όχι απλώς τη δημοφιλία ή την αναγνωρισιμότητά του.

Η Ελλάδα της δυσπιστίας

Η ίδια έκθεση του Reuters Institute καταγράφει ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις διεθνώς όσον αφορά τη συνολική εμπιστοσύνη στις ειδήσεις.

Παράλληλα, οι Έλληνες πολίτες δηλώνουν σταθερά ότι ανησυχούν για την επιρροή που ασκούν στα μέσα ενημέρωσης ισχυροί επιχειρηματικοί και πολιτικοί παράγοντες.

Τα τελευταία χρόνια μάλιστα παρατηρείται έντονη συγκέντρωση ιδιοκτησίας στον χώρο των ΜΜΕ, με μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους να αποκτούν διαρκώς νέα τηλεοπτικά, έντυπα και ψηφιακά μέσα ενημέρωσης.

Η έκθεση σημειώνει επίσης ότι αρκετά μέσα ενημέρωσης λειτουργούν σε ένα ιδιαίτερα δύσκολο οικονομικό περιβάλλον, ενώ συχνά διατυπώνονται προβληματισμοί για το κατά πόσο ορισμένες επενδύσεις στον χώρο της ενημέρωσης γίνονται αποκλειστικά για οικονομικούς λόγους ή και για λόγους πολιτικής και επιχειρηματικής επιρροής.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον γενικευμένης δυσπιστίας, η επίδοση των τοπικών μέσων αποκτά ξεχωριστή βαρύτητα.

Η δύναμη της εγγύτητας

Η εξήγηση πιθανότατα βρίσκεται στη σχέση που αναπτύσσουν τα τοπικά μέσα με τις κοινωνίες που καλύπτουν.

Σε αντίθεση με τα μεγάλα εθνικής εμβέλειας μέσα, τα τοπικά μέσα βρίσκονται καθημερινά δίπλα στους πολίτες και στα προβλήματα της περιοχής τους.

Παρακολουθούν τα δημοτικά συμβούλια, αναδεικνύουν ζητήματα καθημερινότητας, αποκαλύπτουν τοπικά προβλήματα, ελέγχουν τις δημοτικές αρχές και μεταφέρουν ειδήσεις που επηρεάζουν άμεσα τη ζωή των κατοίκων.

Η ενημέρωση δεν αφορά αφηρημένες πολιτικές συζητήσεις ή γεγονότα που εξελίσσονται μακριά από την καθημερινότητα των πολιτών. Αφορά τον δήμο, τη γειτονιά, το σχολείο, το τοπικό έργο, την ασφάλεια, το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής.

Αυτή η καθημερινή επαφή δημιουργεί μια διαφορετική σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στον πολίτη και το μέσο ενημέρωσης.

Η περίπτωση του notioanatolika.gr

Το συμπέρασμα αυτό αφορά άμεσα και τα ψηφιακά τοπικά μέσα ενημέρωσης που έχουν αναπτύξει ισχυρή παρουσία στις τοπικές κοινωνίες.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το notioanatolika.gr, το οποίο εδώ και χρόνια παρακολουθεί συστηματικά τις εξελίξεις στους δήμους της Ανατολικής Αττικής, αναδεικνύοντας ζητήματα που συχνά δεν φτάνουν ποτέ στην ατζέντα των μεγάλων πανελλαδικών μέσων.

Η διαρκής παρουσία στα δημοτικά συμβούλια, τα αποκλειστικά ρεπορτάζ, οι παρεμβάσεις για ζητήματα της καθημερινότητας και η συνεχής επαφή με τις τοπικές κοινωνίες αποτελούν βασικά χαρακτηριστικά της σύγχρονης τοπικής δημοσιογραφίας που φαίνεται να αναγνωρίζονται από το κοινό.

Ένα ισχυρό μήνυμα για το μέλλον της ενημέρωσης

Ίσως το σημαντικότερο συμπέρασμα της έρευνας να είναι ότι, παρά τη γενικευμένη κρίση εμπιστοσύνης που αντιμετωπίζουν τα μέσα ενημέρωσης στην Ελλάδα, οι πολίτες εξακολουθούν να εμπιστεύονται εκείνα τα μέσα που βρίσκονται πιο κοντά τους.

Το γεγονός ότι τα τοπικά και περιφερειακά μέσα συγκεντρώνουν το υψηλότερο ποσοστό εμπιστοσύνης σε μια χώρα που εμφανίζει από τα χαμηλότερα επίπεδα εμπιστοσύνης στις ειδήσεις διεθνώς, αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική επιβεβαίωση του ρόλου που εξακολουθεί να διαδραματίζει η τοπική δημοσιογραφία.

Ποιο είναι το Reuters Institute

Η βαρύτητα των συγκεκριμένων ευρημάτων ενισχύεται ακόμη περισσότερο από την αξιοπιστία της πηγής τους.

Το Reuters Institute for the Study of Journalism λειτουργεί στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και θεωρείται διεθνώς ένας από τους κορυφαίους οργανισμούς έρευνας για τη δημοσιογραφία, τα μέσα ενημέρωσης και τη συμπεριφορά του κοινού απέναντι στην ενημέρωση.

Η ετήσια έκθεση Digital News Report αποτελεί σημείο αναφοράς για πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, δημοσιογραφικούς οργανισμούς και επαγγελματίες των ΜΜΕ σε ολόκληρο τον κόσμο.

Για τον λόγο αυτό, τα συμπεράσματα που αφορούν την Ελλάδα και ειδικότερα την υψηλή εμπιστοσύνη που καταγράφουν τα τοπικά και περιφερειακά μέσα ενημέρωσης αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα και επιστημονική τεκμηρίωση.