Ένα εξαιρετικό άρθρο της συμβολαιογράφου Κορωπίου Χριστίνας Τζανή δημοσιεύει σήμερα το notioanatolika.gr.

Η κ. Τζανή προχώρησε στη σύνταξη της ανάλυσης αυτής με αφορμή μια νέα ημερίδα η οποία πραγματοποιήθηκε προ ημερών στο Πνευματικό Κέντρο Σπάτων με πρωτοβουλία της Ειρηνοδίκου Κρωπίας κ. Τηλιακού.
Διαβάστε με προσοχή τα σημεία που θίγει η κ. Τζανή και τα οποία αφορούν όχι μόνο τη νομική και οικονομική αλλά και την κοινωνική διάσταση του σοβαρότατου ζητήματος που προκύπτει από την αδυναμία μεγάλου αριθμού νοικοκυριών να αντεπεξέλθουν στις υποχρεώσεις τους προς τα τραπεζικά ιδρύματα.

«Πριν από ένα χρόνο περίπου αναφερθήκαμε στη συνάντηση (ημερίδα) που έγινε στο αμφιθέατρο του Δήμου Κρωπίας, με πρωτοβουλία της Προϊσταμένης του Ειρηνοδικείου μας κ. Δέσποινας Τηλιακού, σε συνεργασία με τον δήμο Κρωπίας, με θέμα «Πρωτόκολλο Διοικητικής Αποβολής και οι συνέπειές του στην τοπική κοινωνία».
Τότε είχαμε επαινέσει αυτή την πρωτοβουλία και είχαμε ευχηθεί να έχει και συνέχεια, αφού καλό είναι οι δικαστές να έρχονται σε επαφή με τον κόσμο ώστε να διαμορφώνουν καλύτερη κρίση, πόσο μάλλον οι Ειρηνοδίκες που έχουν αποστολή να συντελούν στην επίλυση των διαφορών των πολιτών της τοπικής κοινωνίας.
Έτσι, είχαμε την ευχάριστη έκπληξη να κληθούμε σε μία νέα συνάντηση (ημερίδα) , την Παρασκευή 8 Φεβρουαρίου στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Σπάτων από την ίδια «οικοδέσποινα», δηλαδή την προϊσταμένη του Ειρηνοδικείου Κρωπίας, αλλά και τον Δήμαρχο Σπάτων κ. Χρήστο Μάρκου, με θέμα «Υπερχρεωμένοι οφειλέτες –τα αίτια του προβλήματος και τρόποι αντιμετώπισης».

Στη συνάντηση αυτή μεταξύ άλλων παραβρέθηκαν ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής κ.κ. Νικόλαος, οι Δήμαρχοι Κρωπίας και Μαρκοπούλου, η νέα Πρόεδρος της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων κ. Θάνου, αλλά και Βουλευτές, Εισαγγελείς, Δικαστικοί και αρκετοί δικηγόροι, δύο από τους οποίους ήσαν και ομιλητές. Στους ομιλητές συμπεριλαμβάνονταν ακόμη ένας οικονομολόγος, ένας ψυχοθεραπευτής, και η Ειρηνοδίκης Λαυρίου, πρώην Κρωπίας, κ. Κουβαρά.
Κύριο μέλημα όμως της «οικοδέσποινας» κ. Τηλιακού ήταν να μιλήσει ο κόσμος, και μάλιστα οι συμπολίτες μας που έχουν τέτοιο πρόβλημα, δηλ. αδυνατούν να πληρώσουν τις οφειλές τους στις Τράπεζες (κυρίως) από δάνεια που είχαν λάβει στις «καλές εποχές», δηλ. πριν τους κτυπήσει την πόρτα (όπως και σε όλους μας) η κρίση, οπότε και αλλιώς υπολόγιζαν οι άνθρωποι αυτοί τα εισοδήματά τους και τις ανάγκες τους.

Θα προσπαθήσω επιγραμματικά να μεταφέρω κάποιες γνώσεις που αποκόμισα από αυτή τη συνάντηση, αφού ο χώρος του Πνευματικού Κέντρου Σπάτων δεν ήταν δυνατόν να χωρέσει όλους όσους θα ήθελαν να παρακολουθήσουν τους ομιλητές και να τους θέσουν τις ερωτήσεις τους.

Οι 4 προϋποθέσεις

Κατ' αρχάς ο νόμος 3869/2010 που ρυθμίζει τις οφειλές υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων, ή «υπερχρεωμένων νοικοκυριών» όπως λέγεται, δεν αφορά τους πολίτες που έχουν χρέη προς το Δημόσιο ή σε Οργανισμούς κοινωνικής Ασφάλισης, αλλά χρέη από δάνεια που έλαβαν από οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο (Τράπεζα, Ταμιευτήριο, Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων) άσχετα με το ύψος ή το είδος του δανείου, δηλαδή είτε είναι αυτό στεγαστικό, είτε επαγγελματικό, είτε καταναλωτικό κ.λπ., με κάποιες όμως προϋποθέσεις.

Προϋπόθεση πρώτη είναι ο δανειολήπτης-οφειλέτης να μην είναι έμπορος, ούτε να είναι μέλος εμπορικής εταιρείας, πλην όμως όπως επισημάνθηκε από τους ομιλητές-νομικούς στον νόμο μπορούν να υπαχθούν επαγγέλματα όπως λαχειοπώλης, ψιλικατζής, πλασιέ, κομμωτής, ιδιοκτήτης ταξί και άλλα, τα οποία κατά την κρίση του δικαστηρίου δεν αποτελούν εμπορικές δραστηριότητες.

Προϋπόθεση δεύτερη είναι ο οφειλέτης να βρίσκεται σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής των ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών του προς τον Δανειστή (συνήθως Τράπεζα), και αυτό να μπορεί να το αποδείξει (π.χ. αν μειώθηκε το εισόδημά του δραστικά, απολύθηκε, προέκυψαν ζητήματα απρόβλεπτα που απαιτούν πρόσθετα έξοδα κ.λπ.).

Προϋπόθεση τρίτη είναι, ο οφειλέτης να μην ενεργεί με δόλο, π.χ. να πάρει εικονικά ένα διαζύγιο, να κάνει εικονική συμφωνία διατροφής, εικονικά έξοδα κ.λπ., και οι οφειλές του να μην δημιουργήθηκαν μέσα στο τελευταίο έτος πριν υποβάλλει την σχετική αίτηση στο δικαστήριο (Ειρηνοδικείο) για ρύθμιση.

Προϋπόθεση τέταρτη και τελευταία είναι να προηγηθεί η προσπάθεια εξωδικαστικού συμβιβασμού του οφειλέτη με τον δανειστή του. Αυτή η προσπάθεια που, δυστυχώς, στην πράξη δεν πετυχαίνει σχεδόν ποτέ, αφού γίνεται «τυπικά», είναι απαραίτητο να γίνει ώστε μέσα σε 6 μήνες από την Βεβαίωση ότι έχει αποτύχει να υποβάλλει ο οφειλέτης την αίτηση προς τον Ειρηνοδίκη του τόπου όπου κατοικεί για να υπαχθεί στο νόμο 3869/2010.

Προσεκτικά και με επιχειρήματα

Αυτό που τονίστηκε ιδιαίτερα από τους ομιλητές είναι ότι άσχετα με το ποιος υποβάλλει αυτή την Αίτηση (δεν είναι απαραίτητο ο οφειλέτης να ορίσει δικηγόρο, μπορεί και μόνος του με την βοήθεια του Συνηγόρου του Καταναλωτή ή και άλλων φορέων Καταναλωτών ή Μεσολαβητών να υποβάλλει την Αίτηση) πρέπει να την υποβάλλει προσεκτικά και με επιχειρήματα, δηλαδή στον φάκελο να περιέχονται όσο το δυνατόν περισσότερα στοιχεία για τις προσωπικές (και πραγματικές) ανάγκες του ίδιου και της οικογένειάς του, ώστε, όπως απαιτεί ο νόμος, αφαιρουμένων αυτών των ζωτικών αναγκών, να προκύπτει ότι το εισόδημά του, δεν επαρκεί για την πληρωμή των ληξιπρόθεσμων χρεών του.

Τα αποτελέσματα

Τώρα, το ποιο είναι το αποτέλεσμα για τον οφειλέτη σε περίπτωση που το Ειρηνοδικείο αποφασίσει να κάνει δεκτό το αίτημά του για υπαγωγή στο νόμο 3869/2010 εξαρτάται από την περίπτωση, γιατί όπως τονίσαμε, η κάθε περίπτωση είναι μοναδική.
Μπορεί το δικαστήριο, να ζητήσει ρευστοποίηση των ακινήτων, αυτοκινήτων ή άλλων περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη, οπότε σ' αυτήν την περίπτωση ορίζει εκκαθαριστή, μπορεί όμως και να τα εξαιρέσει από εκποίηση, ειδικά αν κρίνει ότι αυτά δεν μπορούν να «πιάσουν» μία σοβαρή αξία ή είναι απόλυτα αναγκαία για την επιβίωσή του.

Η πρώτη κατοικία

Για την πρώτη κατοικία λαμβάνεται ειδική μέριμνα από ένα ποσό αξίας και πάνω. Το δικαστήριο μπορεί να αλλάξει το επιτόκιο, αν το κρίνει υπερβολικό, να ορίσει διακανονισμό με μηνιαία καταβολή, μπορεί και να «κουρέψει» το χρέος τόσο, ώστε σε κάποιες περιπτώσεις να απαλλαχθεί σχεδόν ο οφειλέτης.

Τα τρωτά σημεία του νόμου

Οι ομιλητές τόνισαν και κάποια τρωτά σημεία του νόμου αυτού, όπως ότι είναι άδικο τις ίδιες ακριβώς επιπτώσεις που έχει ο οφειλέτης όταν υπερχρεώνεται, να έχει και αυτός που έχει υπογράψει ως εγγυητής, αφού ο νόμος 3869/2010 προβλέπει και για τον εγγυητή που δεν έχει αντίστοιχη δυνατότητα πληρωμής τα ίδια ακριβώς που προβλέπει για τον οφειλέτη για τον οποίο αυτός εγγυήθηκε.
Άλλη αδυναμία του νόμου βρίσκεται στην προστασία του αγοραστή, όταν αυτός θέλει ν' αγοράσει ένα ακίνητο, που δεν φαίνεται ούτε προσημειωμένο ούτε «προβληματικό» στο Υποθηκοφυλακείο, πλην όμως μπορεί να διατάξει το δικαστήριο τη ρευστοποίησή του αργότερα, αφού ο ιδιοκτήτης του είναι υπερχρεωμένος και έχει ζητήσει να υπαχθεί στον νόμο 3869/2010, πράγμα που δεν το γνωρίζει ο (καλόπιστος) αγοραστής.
Η μεγαλύτερη όμως αδυναμία του νόμου αυτού βρίσκεται στην αργοπορία έκδοσης των σχετικών αποφάσεων από τα Ειρηνοδικεία. Η ίδια η Ειρηνοδίκης κ. Τηλιακού ανέφερε ότι στην τελευταία αίτηση που έλαβε από οφειλέτη για υπαγωγή του στο νόμο 3869/2010, όρισε δικάσιμο του έτους 2020 (!).

Οι αποφάσεις των Ειρηνοδικείων

Σχετικά με αυτό το τελευταίο διάβασα πρόσφατα σε καθημερινή εφημερίδα ότι περίπου 40.000 νοικοκυριά έχουν κάνει σχετικές αιτήσεις στα Ειρηνοδικεία όλης της χώρας , ήδη 1 στα 3 δάνεια δεν εξυπηρετούνται κανονικά, τα δε στελέχη των τραπεζών αλλά και εκπρόσωποι των καταναλωτικών οργανώσεων εκτιμούν ότι τα ποσά που ζητούν αυτά τα νοικοκυριά να διαγραφούν, φτάνουν τα 5 δισ. (!) ευρώ.
Το πρόβλημα είναι σοβαρό, καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις τα Ειρηνοδικεία «παγώνουν» τις πληρωμές μέχρι να τελεσιδικήσει η σχετική απόφαση, (δηλ. να εκδικασθεί και σε δεύτερο βαθμό) πράγμα που κάνει ιδιαίτερη ζημιά στις Τράπεζες, αφού για να τελεσιδικήσει μία απόφαση, μπορεί να χρειαστούν πάνω από δέκα χρόνια, σύμφωνα και με όσα είπαμε παραπάνω.

Η ζημιά των Τραπεζών

Και βέβαια, αν και συναισθηματικά κάποιος βρίσκεται μάλλον με το μέρος του (υπερ)χρεωμένου οφειλέτη, δεν μπορεί να μην επισημανθεί ότι και η ζημιά των Τραπεζών θα πρέπει και αυτή να καλυφθεί με κάποιο τρόπο, τουλάχιστον μέχρι ενός σημείου, πράγμα που σημαίνει νέο δανεισμό και από αυτές, και πάει λέγοντας, αφού όπως όλοι γνωρίζουμε, στην πραγματικότητα και η ίδια η χώρα μας ζει κάτω από καθεστώς υπερχρεωμένης οικονομίας, η οποία επιτηρείται από τους δανειστές της , και στην οποία έχει γίνει, καλώς ή κακώς, μία ρύθμιση εξυπηρέτησης χρέους.
Ίσως γι' αυτό το λόγο, επειδή δηλαδή το πρόβλημα των υπερχρεωμένων νοικοκυριών αποτελεί μέρος του συνολικού οικονομικού προβλήματος της χώρας μας, ζητήθηκε –και σωστά- από τους διοργανωτές της ημερίδας να βρίσκεται και ένας οικονομολόγος ανάμεσα στους ομιλητές, ο οποίος ανέλυσε το θέμα από τη σκοπιά του, στο οποίο έδωσε τον τίτλο «Παγκόσμια οικονομική κρίση. Ένας άλυτος γρίφος ή ένα σταυρόλεξο για δυνατούς λύτες;». Από την πλευρά του, ένας ψυχοθεραπευτής ανέλυσε το θέμα των ψυχολογικών επιπτώσεων της οικονομικής κρίσης στον άνθρωπο υπό τον τίτλο «Ήρθαμε εδώ να γελάσουμε ή να κλάψουμε; άραγε πεθαίνουμε ή –ίσως- γεννιόμαστε;».
Και στο σημείο αυτό θα ήθελα να επισημάνω κάτι που ειπώθηκε από τον τελευταίο αυτόν ομιλητή ότι: «Είναι αναγκαίο να επενδύσουμε στην ελπίδα, στη συλλογικότητα...» και να ευχηθώ να έχουμε πάντα τέτοιες πρωτοβουλίες σαν της Προϊσταμένης του Ειρηνοδικείου Κρωπίας που ακριβώς κάνουν πράξη την επένδυση στην ελπίδα και τη συλλογικότητα».

Τζανή Χριστίνα
Συμβολαιογράφος Κρωπίας [τηλ. 2106626333]