Σε μια χώρα όπου η ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση κατοχυρώνεται ως δικαίωμα, η καθημερινότητα για παιδιά με αναπηρία εξακολουθεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να εξαρτάται όχι από το κράτος, αλλά από την επιμονή των οικογενειών τους.
Η απόσταση ανάμεσα στη θεσμική πρόβλεψη και την πραγματικότητα αποδεικνύεται συχνά μεγαλύτερη απ’ όσο αντέχει ένα παιδί.
Η υπόθεση μιας 8χρονης μαθήτριας με κινητική αναπηρία στο 3ο Δημοτικό Σχολείο Γέρακα φωτίζει με τον πιο καθαρό τρόπο αυτή την απόσταση. Όχι ως μεμονωμένο περιστατικό, αλλά ως σύμπτωμα ενός συστήματος που καθυστερεί να ανταποκριθεί ακόμη και στα αυτονόητα.
Τρία χρόνια σιωπηλής ταλαιπωρίας
Πίσω από τις διαδικασίες και τις συνεδριάσεις, υπάρχει μια οικογένεια που επί τρία χρόνια βρέθηκε αντιμέτωπη με «παράλογα και απαράδεκτα εμπόδια», όπως περιγράφεται σε ανοιχτή επιστολή του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων.
Μια οικογένεια που διεκδίκησε όχι προνόμια, αλλά τα στοιχειώδη: να μπορεί το παιδί της να κινείται, να κάθεται, να συμμετέχει στο μάθημα με ασφάλεια και αξιοπρέπεια.
Η αντίφαση γίνεται ακόμη πιο έντονη αν συνυπολογίσει κανείς ότι στην επίσημη ιστοσελίδα του σχολείου αναφέρεται επί λέξει: «Το σχολείο μας διαθέτει όλες τις κατάλληλες υποδομές για μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς/κηδεμόνες με αναπηρία».
Μια διατύπωση που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με όσα περιγράφονται από την οικογένεια και καταγράφονται στην πράξη.
Όταν η προσβασιμότητα γίνεται… ιδιωτική υπόθεση
Η πραγματικότητα που αποκαλύπτεται είναι δύσκολο να αγνοηθεί. Η ράμπα που χρησιμοποιεί η μαθήτρια δεν κατασκευάστηκε από τον Δήμο Παλλήνης ως και εκ του νόμου όφειλε, αλλά από γονείς. Η πιστοποίησή της εκκρεμεί. Βασικές παρεμβάσεις, όπως αντιολισθητικές επιφάνειες και χειρολισθήρες, παραμένουν ζητούμενο.
Μέσα στην τάξη, το θρανίο της ήταν για καιρό μια πρόχειρη λύση, αποτέλεσμα αυτοσχεδιασμού της οικογένειας, μέχρι να τοποθετηθεί πρόσφατα εξοπλισμός που ακόμη προκαλεί ερωτήματα για την καταλληλότητά του.
Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, υπήρξαν –σύμφωνα με καταγγελίες– ακόμη και ενστάσεις για εξοπλισμό που οι ίδιοι οι γονείς αγόρασαν, προκειμένου το παιδί να μπορέσει να παρακολουθήσει το μάθημα. Σε αυτό το σημείο, η έννοια της «κανονικότητας» μοιάζει να έχει χαθεί οριστικά.
Ευθύνες που χάνονται στη διαδρομή
Η ευθύνη, τουλάχιστον στα χαρτιά, είναι σαφής. Οι δήμοι έχουν την αρμοδιότητα για τις σχολικές υποδομές και την προσβασιμότητα. Οι εκπαιδευτικές αρχές, όπως η Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ανατολικής Αττικής, είναι υπεύθυνες για την εκπαιδευτική υποστήριξη.
Στην πράξη, όμως, αυτή η διάκριση αποδεικνύεται συχνά ανεπαρκής. Όταν οι υπηρεσίες δεν συντονίζονται και οι διαδικασίες καθυστερούν, το αποτέλεσμα είναι ένα κενό. Και αυτό το κενό το καλύπτουν οι οικογένειες.
Η ίδια η επιστολή του Συλλόγου Γονέων ξεχωρίζει όχι μόνο για όσα αποκαλύπτει, αλλά και για τον τόνο της.
Το Διοικητικό Συμβούλιο προχωρά σε δημόσια αυτοκριτική, παραδεχόμενο ότι εφησύχασε, ότι δεν αντέδρασε έγκαιρα, ότι δεν στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων. Ζητά συγγνώμη από το παιδί και την οικογένειά του με «απόλυτη ειλικρίνεια» και δεσμεύεται να κινητοποιηθεί, έστω και καθυστερημένα.
Αυτή η συγγνώμη, όσο ειλικρινής κι αν είναι, δύσκολα μπορεί να καλύψει τα χρόνια που πέρασαν. Χρόνια στα οποία ένα παιδί αναγκάστηκε να προσαρμοστεί σε ένα περιβάλλον που δεν προσαρμόστηκε ποτέ σε εκείνο.
Το θέμα έφτασε μέχρι το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Παλλήνης, όπου συζητήθηκε επί σχεδόν μία ώρα κάτι που θα έπρεπε να θεωρείται αυτονόητο: η ασφαλής και ισότιμη πρόσβαση ενός παιδιού στο σχολείο του.
Το πιο ανησυχητικό, όμως, δεν είναι η συγκεκριμένη περίπτωση. Είναι η αίσθηση ότι δεν πρόκειται για εξαίρεση. Ότι πίσω από αυτή την ιστορία κρύβονται κι άλλες, λιγότερο ορατές. Ότι η ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση εξακολουθεί να εξαρτάται από την επιμονή, την αντοχή και –τελικά– τις δυνατότητες κάθε οικογένειας.
Και κάπου ανάμεσα σε συνεδριάσεις, αρμοδιότητες και καθυστερήσεις, το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: Πόσο ακόμη θα χρειάζεται να αποδεικνύεται ότι το αυτονόητο δεν είναι δεδομένο;
