Η δημόσια περιουσία δεν εξαντλείται στην είσπραξη μισθωμάτων. Και η διαχείρισή της δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τους κατοίκους ως ενόχληση και τους δήμους ως εμπόδιο.
Αυτό είναι το πολιτικό ζήτημα που αναδεικνύει η κοινή παρέμβαση εννέα δημάρχων της παραλιακής Αττικής, οι οποίοι ζητούν την άμεση απόσυρση ρύθμισης του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για καταστήματα εστίασης σε ακίνητα της ΕΤΑΔ.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το άρθρο 339 του υπό διαβούλευση σχεδίου νόμου. Σύμφωνα με την κοινή ανακοίνωση, καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος σε τουριστικά ακίνητα της ΕΤΑΔ, χαρακτηρίζονται ως «εγκαταστάσεις ειδικής τουριστικής υποδομής».
Οι δήμαρχοι προειδοποιούν ότι πίσω από αυτόν τον χαρακτηρισμό διαμορφώνεται ένα διαφορετικό καθεστώς για συγκεκριμένες επιχειρήσεις, με επιπτώσεις στον δημοτικό έλεγχο, στον ανταγωνισμό και στην προστασία της ακτής.
Το υπουργείο οφείλει, επομένως, μια καθαρή εξήγηση: ποια δημόσια ανάγκη εξυπηρετεί η ιδιαίτερη μεταχείριση ενός καταστήματος επειδή λειτουργεί σε ακίνητο της ΕΤΑΔ;
Οι αποφάσεις στο υπουργείο, τα παράπονα στον δήμο
Η πρώτη και σοβαρότερη ένσταση των εννέα δημάρχων αφορά τη δημιουργία προϋποθέσεων μεταφοράς αρμοδιοτήτων αδειοδότησης από τους δήμους στο υπουργείο Τουρισμού. Όπως επισημαίνουν, αυτό γεννά ερωτήματα για τη δυνατότητα των δημοτικών αρχών να ελέγχουν αποτελεσματικά καταστήματα μέσα στα διοικητικά τους όρια, ακόμη και για ζητήματα μουσικής και ωραρίου.
Η αντίφαση είναι προφανής. Ο κάτοικος που υποφέρει από ηχορύπανση, ο δρόμος που επιβαρύνεται από την κυκλοφορία και η γειτονιά που αντιμετωπίζει προβλήματα καθαριότητας βρίσκονται στον δήμο. Εκεί καταλήγουν τα παράπονα. Εκεί αναζητούνται λύσεις. Δεν είναι θεσμικά σοβαρό η κεντρική διοίκηση να συγκεντρώνει τις αποφάσεις και να αφήνει στην Αυτοδιοίκηση τη διαχείριση της δυσαρέσκειας.
Οι δήμαρχοι το διατυπώνουν ξεκάθαρα: «Δεν μπορεί οι Δήμοι να λογοδοτούν στους πολίτες για την ηχορύπανση, την κυκλοφορία, την καθαριότητα και την ποιότητα ζωής, αλλά να απομακρύνονται από τις αποφάσεις και τους ελέγχους που επηρεάζουν άμεσα όλα τα παραπάνω».
Ειδικό καθεστώς με κριτήριο τον ιδιοκτήτη;
Εξίσου αιχμηρό είναι το ζήτημα του ανταγωνισμού. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ομοειδείς επιχειρήσεις κινδυνεύουν να υπαχθούν σε διαφορετικούς κανόνες, με κριτήριο το ιδιοκτησιακό καθεστώς του ακινήτου στο οποίο στεγάζονται.
Με απλά λόγια, δύο επιχειρηματίες που ασκούν την ίδια δραστηριότητα ενδέχεται να αντιμετωπίζονται διαφορετικά, επειδή ο ένας μισθώνει ακίνητο της ΕΤΑΔ.
Εφόσον αυτή η ανησυχία επιβεβαιώνεται από τις προβλέψεις της ρύθμισης, το υπουργείο πρέπει να εξηγήσει πώς συμβιβάζεται μια τέτοια επιλογή με τους ίσους όρους λειτουργίας της αγοράς. Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις δικαιούνται συγκεκριμένες απαντήσεις για τους κανόνες με τους οποίους καλούνται να ανταγωνιστούν.
Αντίστοιχα, η ΕΤΑΔ, ως διαχειρίστρια των επίμαχων ακινήτων, οφείλει να τοποθετηθεί δημόσια για τις συνέπειες του προτεινόμενου καθεστώτος. Η εμπορική αξιοποίηση της περιουσίας που διαχειρίζεται δεν αρκεί ως απάντηση σε ζητήματα ισονομίας και προστασίας των τοπικών κοινωνιών.
Η ακτή έχει κατοίκους και όρια
Οι εννέα δήμαρχοι θέτουν και ένα ακόμη κρίσιμο ερώτημα: εάν ο χαρακτηρισμός των καταστημάτων ως ειδικής τουριστικής υποδομής μπορεί να συνδεθεί με ευνοϊκότερες πολεοδομικές ή λειτουργικές ρυθμίσεις.
Η ανακοίνωση δεν παρουσιάζει αυτές τις συνέπειες ως δεδομένες. Ζητά, όμως, να αποσαφηνιστούν πλήρως. Και δικαιολογημένα: όταν αλλάζει το καθεστώς εγκαταστάσεων σε μια τόσο επιβαρυμένη και πολύτιμη ζώνη, οι απαντήσεις πρέπει να προηγούνται της νομοθέτησης.
Το παραλιακό μέτωπο είναι ταυτόχρονα τόπος κατοικίας, αναψυχής και καθημερινής μετακίνησης. Η εντατικότερη εκμετάλλευσή του, για την οποία προειδοποιούν οι δήμαρχοι, μπορεί να μεταφραστεί σε περισσότερο θόρυβο, κυκλοφοριακή πίεση και επιβάρυνση του περιβάλλοντος.
Αυτά τα κόστη δεν καταγράφονται απλώς σε έναν επιχειρηματικό ισολογισμό. Τα επωμίζονται οι κάτοικοι και οι πόλεις.
Εννέα δήμοι ζητούν απόσυρση
Την κοινή ανακοίνωση υπογράφουν οι δήμαρχοι Αλίμου Ανδρέας Κονδύλης, Βάρης–Βούλας–Βουλιαγμένης Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, Γλυφάδας Γιώργος Παπανικολάου, Καλλιθέας Κώστας Ασκούνης, Κρωπίας Δημήτρης Κιούσης, Μοσχάτου–Ταύρου Ανδρέας Ευθυμίου, Παλαιού Φαλήρου Γιάννης Φωστηρόπουλος, Πειραιά Γιάννης Μώραλης και Σαρωνικού Δημήτρης Παπαχρήστου.
Επικαλούνται τη συνταγματικά κατοχυρωμένη αυτοτέλεια της Αυτοδιοίκησης και το πλαίσιο προστασίας της παραλιακής ζώνης, με σημείο αναφοράς το Προεδρικό Διάταγμα της 1ης Μαρτίου 2004, και ζητούν άμεση απόσυρση της διάταξης και ουσιαστικό διάλογο. Παράλληλα, δηλώνουν αποφασισμένοι να προσφύγουν σε εθνικά και ευρωπαϊκά θεσμικά και ένδικα μέσα.
Η κοινή αυτή αντίδραση εκθέτει πολιτικά το υπουργείο, το οποίο καλείται να εξηγήσει γιατί προωθεί μια ρύθμιση που συναντά τόσο ευρεία αντίθεση από τους ίδιους τους δήμους της παραλιακής.
Το υπουργείο έχει την ευθύνη της νομοθετικής επιλογής. Η ΕΤΑΔ έχει την ευθύνη να εξηγήσει τη θέση της για τα ακίνητα που διαχειρίζεται. Και οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν ποιος θα προστατεύει την καθημερινότητά τους, πριν αλλάξουν οι κανόνες δίπλα στα σπίτια τους.
