Με το βλέμμα στραμμένο σε μια ακόμη δύσκολη αντιπυρική περίοδο βρίσκεται η Ανατολική Αττική, μια περιοχή που τα τελευταία χρόνια έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο καταστροφικών πυρκαγιών, αφήνοντας πίσω καμένες εκτάσεις, κατεστραμμένες περιουσίες και βαθιά τραύματα στις τοπικές κοινωνίες.
Από τον Βαρνάβα και τον Μαραθώνα μέχρι τη Ραφήνα, το Κορωπί, την Κερατέα και το Λαύριο, ο φόβος της φωτιάς παραμένει ζωντανός για χιλιάδες κατοίκους που γνωρίζουν καλά πως οι υψηλές θερμοκρασίες και οι ισχυροί άνεμοι αρκούν για να μετατρέψουν μια μικρή εστία σε ανεξέλεγκτο μέτωπο.
Η φετινή αντιπυρική περίοδος ξεκίνησε την 1η Μαΐου και θα ολοκληρωθεί στις 31 Οκτωβρίου, με το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας να δίνει έμφαση στην πρόληψη, την επιτήρηση και την άμεση απόκριση.
Το επιχειρησιακό δόγμα που εφαρμόζεται τα τελευταία τρία χρόνια βασίζεται στην έγκαιρη προειδοποίηση και στην ταχύτατη κινητοποίηση δυνάμεων, με στόχο οι φωτιές να περιορίζονται πριν πάρουν διαστάσεις καταστροφής.
Νέα χαρτογράφηση κινδύνου και τεχνολογία στην πρώτη γραμμή
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά φέτος η αξιοποίηση της νέας Εθνικής Χαρτογράφησης Κινδύνου Δασικών Πυρκαγιών, η οποία ολοκληρώθηκε και επικαιροποιήθηκε το φθινόπωρο του 2025.
Για πρώτη φορά έπειτα από 45 χρόνια, όλες οι περιοχές της χώρας κατατάσσονται σε ζώνες χαμηλής, μεσαίας και υψηλής επικινδυνότητας, με βάση τη βλάστηση, τις κλιματολογικές συνθήκες και τα ιστορικά δεδομένα κινδύνου πυρκαγιάς των τελευταίων δύο δεκαετιών.
Για περιοχές όπως η Ανατολική Αττική, όπου συνυπάρχουν οικισμοί μέσα ή δίπλα σε δασικές εκτάσεις, η χαρτογράφηση θεωρείται κρίσιμο εργαλείο για τον καλύτερο σχεδιασμό της πρόληψης και των επιχειρήσεων.
Στον πυρήνα του φετινού σχεδιασμού βρίσκεται και η εκτεταμένη χρήση drones.
Σύμφωνα με την Πολιτική Προστασία, φέτος θα επιχειρούν 100 drones σε 24ωρη βάση, εξοπλισμένα με θερμικές κάμερες που μπορούν να εντοπίζουν εστίες φωτιάς ακόμη και μέσα στη νύχτα.
Ο αριθμός τους είναι αυξημένος σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, καθώς το 2024 είχαν διατεθεί 45 και το 2025 συνολικά 82.
Μόνο στην Αττική, τα drones εντόπισαν πέρυσι περισσότερες από 1.000 ενάρξεις πυρκαγιών σε πρώτο χρόνο, συμβάλλοντας καθοριστικά στην καθοδήγηση επίγειων και εναέριων δυνάμεων.
Το μεγάλο στοίχημα των καθαρισμών
Το βάρος, ωστόσο, πέφτει και στην πρόληψη σε επίπεδο γειτονιάς και ιδιοκτησίας. Οι καθαρισμοί οικοπέδων θεωρούνται πλέον κομβικής σημασίας, ειδικά σε περιοχές της Ανατολικής Αττικής όπου σπίτια και δασικές εκτάσεις συχνά συνυπάρχουν χωρίς επαρκείς αντιπυρικές ζώνες.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει αυστηρότερους ελέγχους, πρόστιμα και ακόμη και συλλήψεις για όσους δεν συμμορφώνονται. Οι ιδιοκτήτες καλούνται να καθαρίσουν τα οικόπεδά τους έως τις 15 Ιουνίου και να τα διατηρούν καθαρά μέχρι το τέλος της αντιπυρικής περιόδου.
Χαρακτηριστική ήταν η τοποθέτηση του υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Ευάγγελου Τουρνά, ο οποίος υπογράμμισε ότι κατά την προηγούμενη αντιπυρική περίοδο «όπου ήταν καθαρισμένα τα οικόπεδα, η φωτιά σταματούσε», ενώ αντίθετα σε ακαθάριστους χώρους η εξάπλωση γινόταν ανεξέλεγκτη.
Μια διαπίστωση που στην Ανατολική Αττική ακούγεται πλέον περισσότερο ως προειδοποίηση παρά ως διαπίστωση.
Παράλληλα, ενισχύονται οικονομικά οι δήμοι για έργα πυροπροστασίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Πολιτικής Προστασίας, φέτος κατανέμονται 47,5 εκατ. ευρώ σε 332 δήμους της χώρας και επιπλέον 2,5 εκατ. ευρώ σε συνδέσμους δήμων, ποσό αυξημένο κατά 25% σε σχέση με πέρυσι.
Το ζητούμενο πλέον για πολλές περιοχές της Ανατολικής Αττικής είναι αν οι παρεμβάσεις θα γίνουν εγκαίρως και όχι όταν οι πρώτοι καπνοί θα έχουν ήδη εμφανιστεί στον ορίζοντα.
Ενίσχυση δυνάμεων και εθελοντών
Σημαντικό ρόλο στον σχεδιασμό εξακολουθεί να έχει και το πρόγραμμα Antinero, μέσω του οποίου πραγματοποιούνται καθαρισμοί δασών, διανοίξεις αντιπυρικών ζωνών και έργα πρόληψης σε περιοχές υψηλού κινδύνου.
Την ίδια ώρα, ο μηχανισμός ενισχύεται επιχειρησιακά με 80 έως 85 εναέρια μέσα δασοπυρόσβεσης, συνολικά 18.804 πυροσβέστες, 21 Ειδικές Μονάδες Δασικών Επιχειρήσεων (Ε.ΜΟ.Δ.Ε.) και στόλο σχεδόν 4.000 οχημάτων.
Καθοριστική παραμένει και η συμβολή των εθελοντών, ιδιαίτερα στην Ανατολική Αττική όπου πολλές εθελοντικές ομάδες αποτελούν διαχρονικά την πρώτη γραμμή άμυνας απέναντι στις φωτιές.
Σήμερα, περισσότεροι από 5.000 εθελοντές από 234 οργανώσεις συμμετέχουν στον επιχειρησιακό σχεδιασμό, ενώ πάνω από 6.500 έχουν λάβει πιστοποιημένη εκπαίδευση στη δασοπροστασία και τη δασοπυρόσβεση.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται ακόμη ειδικά μέτρα για την προστασία αρχαιολογικών χώρων αλλά και συνεργασία με ΔΕΔΔΗΕ και ΑΔΜΗΕ για καθαρισμούς και αντιπυρικές ζώνες κατά μήκος των γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς πολλές πυρκαγιές των τελευταίων ετών συνδέθηκαν με προβλήματα στο δίκτυο.
Παρά τον ενισχυμένο σχεδιασμό, η αγωνία στην Ανατολική Αττική παραμένει έντονη.
Οι κάτοικοι γνωρίζουν ότι η πραγματική δοκιμασία δεν θα κριθεί στα σχέδια επί χάρτου αλλά στις πρώτες δύσκολες ημέρες του καλοκαιριού, όταν ο συνδυασμός ξηρασίας, ανέμων και ανθρώπινης αμέλειας θα δοκιμάσει ξανά τις αντοχές μιας περιοχής που έχει πληρώσει βαρύ τίμημα στη φωτιά.
