Στα 8,4 εκατομμύρια ευρώ φτάνει η καταγεγραμμένη αξία των απευθείας αναθέσεων του Δήμου Παλλήνης κατά τους πρώτους 34 μήνες της διοίκησης του Χρήστου Αηδόνη, σύμφωνα με την έρευνα του notioanatolika.gr, η οποία φέρνει στο προσκήνιο σημαντικά ζητήματα σχετικά με τη διαχείριση του δημοτικού χρήματος.
Η επεξεργασία των διαθέσιμων στοιχείων του ΚΗΜΔΗΣ και της Διαύγειας ανέδειξε 349 αποφάσεις απευθείας ανάθεσης, συνολικής αξίας 8.407.991,06 ευρώ με ΦΠΑ, από την 1η Ιανουαρίου 2024 έως τις 9 Νοεμβρίου 2026. Ένα οικονομικό μέγεθος που αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αφορά συμβάσεις οι οποίες συνάπτονται χωρίς ανοικτό διαγωνισμό, στο πλαίσιο της διαδικασίας που προβλέπει η νομοθεσία.
Η απάντηση που απέστειλε ο δήμαρχος Παλλήνης, έπειτα από συγκεκριμένα ερωτήματα του notioanatolika.gr, όχι μόνο δεν ξεκαθαρίζει πλήρως την εικόνα, αλλά προσθέτει νέα στοιχεία προς διερεύνηση. Ο Χρήστος Αηδόνης παρουσιάζει διαφορετικά οικονομικά μεγέθη, επικαλείται μείωση των αναθέσεων και συγκρίνει τη σημερινή περίοδο με τα έτη 2022 και 2023, όταν η πανδημία είχε επηρεάσει τη λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών.
Ωστόσο, από τα στοιχεία που γνωστοποίησε ο ίδιος ο δήμος προκύπτει ότι το 2024, πρώτο έτος της σημερινής διοίκησης, η συνολική αξία των απευθείας αναθέσεων αυξήθηκε κατά περίπου 203.000 ευρώ σε σύγκριση με το 2023, παρά τη μείωση του αριθμού τους.
Και ενώ η δημοτική αρχή επιχειρεί να αναδείξει τη μείωση αυτή, δεν παρέχει συγκεκριμένες εξηγήσεις για την επιλογή των απευθείας αναθέσεων ούτε γνωστοποιεί το συνολικό ύψος των συμβάσεων που πραγματοποιήθηκαν μέσω διαγωνιστικών διαδικασιών κατά την ίδια περίοδο.
Τι αποκάλυψε η έρευνα του notioanatolika.gr
Η δημοσιογραφική έρευνα βασίστηκε στην επεξεργασία δημοσίως διαθέσιμων καταχωρίσεων του Κεντρικού Ηλεκτρονικού Μητρώου Δημοσίων Συμβάσεων (ΚΗΜΔΗΣ), με συμπληρωματική αναζήτηση στη Διαύγεια και διαχωρισμό των κύριων αποφάσεων ανάθεσης από προπαρασκευαστικές πράξεις, ακυρώσεις και διπλές καταχωρίσεις.
Από την καταγραφή προέκυψαν τα εξής στοιχεία για τη θητεία της σημερινής δημοτικής αρχής:
- 2024: 131 αποφάσεις απευθείας ανάθεσης, συνολικής καταγεγραμμένης αξίας 2.996.463,24 ευρώ με ΦΠΑ.
- 2025: 136 αποφάσεις, συνολικής αξίας 3.126.117,94 ευρώ με ΦΠΑ.
- 2026: 82 αποφάσεις, συνολικής αξίας 2.285.409,88 ευρώ με ΦΠΑ, έως τις 9 Νοεμβρίου.
Το άθροισμα διαμορφώνεται σε 8.407.991,06 ευρώ με ΦΠΑ ή 6.839.132,99 ευρώ χωρίς ΦΠΑ.
Πρέπει να διευκρινιστεί ότι τα ποσά αφορούν την καταγεγραμμένη αξία αποφάσεων και όχι υποχρεωτικά τις πληρωμές που έχουν πραγματοποιηθεί. Επίσης, η καταγραφή δεν αποτελεί ανεξάρτητο διαχειριστικό έλεγχο ούτε πιστοποιημένη πλήρη απογραφή όλων των σχετικών συμβάσεων των δημοτικών φορέων.
Ακόμη και με αυτές τις επιφυλάξεις, το οικονομικό μέγεθος των αναθέσεων αναδεικνύει την ανάγκη να αποσαφηνιστεί ο τρόπος προγραμματισμού των δημοτικών δαπανών και τα κριτήρια επιλογής των διαδικασιών ανάθεσης.
Η απάντηση Αηδόνη και οι διαφορετικοί αριθμοί
Πριν από τη δημοσίευση των αποτελεσμάτων, το notioanatolika.gr απευθύνθηκε εγγράφως στον δήμαρχο Παλλήνης, ζητώντας την επίσημη θέση της δημοτικής αρχής και την επιβεβαίωση ή διόρθωση των οικονομικών στοιχείων.
Ο Χρήστος Αηδόνης απάντησε με έγγραφο της 11ης Νοεμβρίου 2026, με αριθμό πρωτοκόλλου 37283, παραθέτοντας διαφορετική εικόνα για τις απευθείας αναθέσεις της περιόδου 2024–2026.
Σύμφωνα με την απάντησή του, το 2024 πραγματοποιήθηκαν 167 απευθείας αναθέσεις, συνολικού ύψους 3.123.612,65 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, ενώ το 2025 καταγράφονται 148 αναθέσεις, ύψους 2.819.314,31 ευρώ.
Για το 2026, μέχρι την ημερομηνία της απάντησης, ο δήμος εμφανίζει 60 απευθείας αναθέσεις, συνολικής αξίας 1.262.076,49 ευρώ χωρίς ΦΠΑ.
Με βάση τα συγκεκριμένα μεγέθη, ο Δήμος καταγράφει συνολικά 375 αναθέσεις αξίας 7.205.003,45 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, έναντι 349 αποφάσεων αξίας 6.839.132,99 ευρώ χωρίς ΦΠΑ που προέκυψαν από τη δημοσιογραφική επεξεργασία.
Η απόκλιση δεν περιορίζεται στο οικονομικό αντικείμενο, αλλά επεκτείνεται και στον αριθμό των αποφάσεων ανά έτος. Ιδιαίτερα το 2026, η έρευνα εντοπίζει 82 αποφάσεις έως τις 9 Νοεμβρίου, ενώ η απάντηση του δημάρχου αναφέρει μόλις 60 μέχρι τις 11 Νοεμβρίου.
Αντίστοιχα, το 2024 η δημοτική αρχή εμφανίζει συνολική αξία μεγαλύτερη των 3,12 εκατομμυρίων ευρώ χωρίς ΦΠΑ, όταν η αρχική καταγραφή έχει εντοπίσει αποφάσεις αξίας περίπου 3 εκατομμυρίων ευρώ με ΦΠΑ.
Οι συγκεκριμένες διαφορές δεν επιτρέπουν, χωρίς περαιτέρω διασταύρωση, να θεωρηθεί λανθασμένη οποιαδήποτε από τις δύο καταγραφές. Δημιουργούν, όμως, την ανάγκη αναλυτικής αντιπαραβολής των συμβάσεων, η οποία δεν κατέστη δυνατή από την απάντηση του Δήμου.
Παρότι ζητήθηκε ρητά, δεν αποστάλθηκε αναλυτική κατάσταση με τους αριθμούς καταχώρισης ΑΔΑΜ, ώστε να μπορούν να ελεγχθούν οι επιμέρους αποφάσεις και να εξακριβωθεί από πού προκύπτουν οι αποκλίσεις.
Η αύξηση των δαπανών το πρώτο έτος Αηδόνη
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει ο δήμαρχος σχετικά με την πορεία των απευθείας αναθέσεων κατά τη διάρκεια της θητείας του.
Ο Χρήστος Αηδόνης κάνει λόγο για «ραγδαία κατ' έτος μείωση», χρησιμοποιώντας ως αφετηρία στοιχεία από το 2022 και το 2023, δηλαδή από τη θητεία της προηγούμενης δημοτικής αρχής.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την απάντησή του, το 2022 πραγματοποιήθηκαν 188 απευθείας αναθέσεις, συνολικής αξίας 3.083.261,58 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, ενώ το 2023 καταγράφονται 198 αναθέσεις, αξίας 2.920.894,23 ευρώ.
Το 2024, πρώτο έτος της διοίκησης Αηδόνη, ο αριθμός μειώθηκε στις 167 αναθέσεις. Ωστόσο, η οικονομική τους αξία αυξήθηκε στα 3.123.612,65 ευρώ χωρίς ΦΠΑ.
Με άλλα λόγια, σύμφωνα με τα ίδια τα στοιχεία που απέστειλε ο δήμαρχος, η αξία των απευθείας αναθέσεων αυξήθηκε το 2024 κατά 202.718,42 ευρώ ή περίπου 6,9% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Το 2025 καταγράφεται πράγματι υποχώρηση, τόσο στον αριθμό των αναθέσεων όσο και στη συνολική αξία τους, η οποία διαμορφώθηκε στα 2,82 εκατομμύρια ευρώ χωρίς ΦΠΑ.
Επομένως, τα στοιχεία στηρίζουν τη διαπίστωση περί μείωσης του αριθμού των αναθέσεων στα ολοκληρωμένα έτη 2023–2025, αλλά όχι έναν ισχυρισμό περί συνεχούς ετήσιας μείωσης και της οικονομικής τους αξίας.
Η διάκριση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η οικονομική διάσταση των αναθέσεων αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για την αξιολόγηση της διαχείρισης των δημοτικών πόρων.
Η σύγκριση με τα χρόνια του Covid
Ένα ακόμη στοιχείο που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή είναι η επιλογή της δημοτικής αρχής να συμπεριλάβει στη σύγκριση τα έτη 2022 και 2023.
Πρόκειται για μια χρονική περίοδο που δεν μπορεί να εξεταστεί χωρίς να συνεκτιμηθούν οι ιδιαίτερες συνθήκες που δημιούργησε η πανδημία του κορωνοϊού και οι έκτακτες ανάγκες που κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν οι δημόσιοι φορείς.
Το 2022 η πανδημία εξακολουθούσε να επηρεάζει τη λειτουργία του Δημοσίου, ενώ ειδικές νομοθετικές προβλέψεις για συμβάσεις σχετικές με την αντιμετώπισή της παρέμειναν σε ισχύ και κατά το πρώτο τρίμηνο του 2023.
Χαρακτηριστικό είναι ότι με το άρθρο 48 του νόμου 5007/2022 παρατάθηκαν έως τις 31 Μαρτίου 2023 συγκεκριμένες ρυθμίσεις για δημόσιες συμβάσεις που αφορούσαν την αντιμετώπιση της Covid-19.
Επιπλέον, μόλις στις 5 Μαΐου 2023 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανακοίνωσε ότι η Covid-19 δεν αποτελούσε πλέον έκτακτη ανάγκη δημόσιας υγείας διεθνούς ενδιαφέροντος.
Βεβαίως, δεν προκύπτει ότι όλες οι απευθείας αναθέσεις του Δήμου Παλλήνης κατά τα έτη 2022 και 2023 σχετίζονταν με την πανδημία. Ούτε οι ειδικές υγειονομικές διατάξεις μπορούν να θεωρηθούν ότι εφαρμόζονταν αυτομάτως σε κάθε δημοτική σύμβαση.
Ωστόσο, η διαφορετική συγκυρία των συγκεκριμένων ετών αποτελεί παράγοντα που χρειάζεται να συνεκτιμηθεί. Μια ολοκληρωμένη σύγκριση προϋποθέτει να γνωρίζουμε πόσες αναθέσεις αφορούσαν έκτακτες ανάγκες και πόσες συνήθεις λειτουργικές υποχρεώσεις του δήμου.
Χωρίς αυτή τη διάκριση, η αντιπαραβολή των αριθμών δεν αρκεί για να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα σχετικά με τις επιδόσεις της προηγούμενης και της σημερινής δημοτικής διοίκησης.
Οι 42 απευθείας αναθέσεις του Δεκεμβρίου 2024
Ένα ακόμη εύρημα της έρευνας που παρουσιάζει ενδιαφέρον αφορά τη συγκέντρωση σημαντικού αριθμού αποφάσεων στο τέλος του πρώτου έτους της διοίκησης Αηδόνη.
Συγκεκριμένα, τον Δεκέμβριο του 2024 εντοπίστηκαν 42 αποφάσεις απευθείας ανάθεσης, συνολικής καταγεγραμμένης αξίας 964.362,26 ευρώ με ΦΠΑ.
Το ποσό αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 32% της συνολικής αξίας που καταγράφηκε από τη δημοσιογραφική έρευνα για ολόκληρο το 2024.
Η χρονική συγκέντρωση των αποφάσεων δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη παρανομίας ή κακοδιαχείρισης. Δημιουργεί, ωστόσο, εύλογο ενδιαφέρον για τον προγραμματισμό των δαπανών και τους λόγους που σημαντικό μέρος τους ανατέθηκε κατά τον τελευταίο μήνα του οικονομικού έτους.
Πρόκειται για ζήτημα που θα μπορούσε να αποσαφηνιστεί με την παρουσίαση των σχετικών αναγκών, των διαθέσιμων πιστώσεων και του χρονοδιαγράμματος προγραμματισμού των υπηρεσιών.
Το 31,5% της αξίας σε δέκα αναδόχους
Σημαντικό ενδιαφέρον παρουσιάζει και ένα ακόμη προκαταρκτικό εύρημα της έρευνας σχετικά με την κατανομή των απευθείας αναθέσεων μεταξύ των οικονομικών φορέων.
Σύμφωνα με την αρχική επεξεργασία, οι δέκα ανάδοχοι με τη μεγαλύτερη συνολική καταγεγραμμένη αξία συγκεντρώνουν περίπου το 31,5% των 8,4 εκατομμυρίων ευρώ.
Το ποσοστό αντιστοιχεί σε σχεδόν 2,65 εκατομμύρια ευρώ με ΦΠΑ, με την επισήμανση ότι η ταυτοποίηση των αναδόχων και η αντιστοίχιση των επιμέρους συμβάσεων βρίσκονται ακόμη υπό διασταύρωση.
Το συγκεκριμένο στοιχείο δεν συνιστά από μόνο του ένδειξη παρατυπίας, καθώς η συγκέντρωση συμβάσεων μπορεί να συνδέεται με το αντικείμενο και τις ανάγκες των υπηρεσιών.
Αποτελεί, όμως, μια παράμετρο που αξίζει να εξεταστεί περαιτέρω, ιδιαίτερα ως προς τη συχνότητα των αναθέσεων, τα συμβατικά αντικείμενα και τη δυνατότητα αξιοποίησης ανταγωνιστικών διαδικασιών.
Δύο κρίσιμα ζητήματα που δεν διευκρινίστηκαν
Πέρα από τις αποκλίσεις των οικονομικών στοιχείων, η απάντηση Αηδόνη παρουσιάζει δύο ουσιαστικές ελλείψεις σε σχέση με τα ερωτήματα που του υποβλήθηκαν.
Το πρώτο αφορά τους λόγους για τους οποίους η δημοτική αρχή επέλεξε τη διαδικασία των απευθείας αναθέσεων σε σημαντικό αριθμό συμβάσεων κατά τους πρώτους 34 μήνες της θητείας της.
Το notioanatolika.gr ζήτησε να πληροφορηθεί σε ποιο βαθμό οι συγκεκριμένες ανάγκες θα μπορούσαν ή δεν θα μπορούσαν να καλυφθούν μέσω ανοικτών διαγωνιστικών διαδικασιών.
Ο δήμαρχος δεν δίνει συγκεκριμένη απάντηση σε αυτό το ζήτημα. Υπενθυμίζει ότι οι απευθείας αναθέσεις προβλέπονται από τη νομοθεσία και ότι τα σχετικά έγγραφα δημοσιεύονται στο ΚΗΜΔΗΣ και στη Διαύγεια.
Το δεύτερο αφορά τη συνολική αξία των συμβάσεων που ανατέθηκαν μέσω διαγωνισμών κατά την ίδια χρονική περίοδο.
Η δημοσιογραφική έρευνα ζήτησε το συγκεκριμένο ποσό, ώστε να μπορεί να υπολογιστεί ποιο ποσοστό της συνολικής συμβατικής δραστηριότητας του Δήμου αντιπροσωπεύουν οι απευθείας αναθέσεις. Ούτε αυτό το στοιχείο περιλαμβάνεται στην απάντηση της δημοτικής αρχής.
Πρόκειται για ουσιαστικό κενό ενημέρωσης, καθώς χωρίς τη συνολική αξία των διαγωνιστικών συμβάσεων δεν είναι δυνατή η πλήρης αξιολόγηση της βαρύτητας των απευθείας αναθέσεων στην οικονομική δραστηριότητα του δήμου.
Άλλο η νομιμότητα και άλλο η ορθολογική διαχείριση
Η απευθείας ανάθεση είναι διαδικασία που προβλέπεται ρητά από το άρθρο 118 του νόμου 4412/2016. Το γενικό χρηματικό όριο ανέρχεται στις 30.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, ενώ για συγκεκριμένες κατηγορίες συμβάσεων προβλέπονται υψηλότερα όρια, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις.
Συνεπώς, ούτε ο αριθμός ούτε η συνολική αξία των αναθέσεων συνιστούν αυτομάτως απόδειξη παρανομίας. Η νομιμότητα κάθε σύμβασης εξετάζεται με βάση το αντικείμενό της, την εκτιμώμενη αξία και τις εφαρμοστέες διατάξεις. Ωστόσο, η συζήτηση για τη διαχείριση των δημοτικών πόρων δεν εξαντλείται στο εάν μια διαδικασία επιτρέπεται από τον νόμο.
Εξίσου σημαντικό είναι να γνωρίζουν οι πολίτες εάν οι δημοτικές δαπάνες προγραμματίζονται εγκαίρως, εάν αξιοποιούνται οι δυνατότητες ανταγωνισμού και εάν οι επαναλαμβανόμενες ανάγκες μπορούν να καλύπτονται με οικονομικά αποτελεσματικότερο τρόπο.
Άλλωστε, η δημοσίευση μιας απόφασης στο ΚΗΜΔΗΣ ή στη Διαύγεια αποτελεί υποχρέωση διαφάνειας, αλλά δεν υποκαθιστά την ουσιαστική εξήγηση των επιλογών της διοίκησης.
Το δημοτικό χρήμα και η ανάγκη ουσιαστικής λογοδοσίας
Η έρευνα του notioanatolika.gr καταγράφει ένα σημαντικό οικονομικό μέγεθος κατά τη θητεία της σημερινής δημοτικής αρχής, χωρίς να αποδίδει προσωπικά στον Χρήστο Αηδόνη την υπογραφή ή τη λήψη κάθε επιμέρους απόφασης.
Παράλληλα, από τα συγκεντρωτικά αποτελέσματα δεν έχει ολοκληρωθεί η ενσωμάτωση όλων των πράξεων των πρώην σχολικών επιτροπών, ενώ 31 εκτελεστικές αποφάσεις συνολικής καταγεγραμμένης αξίας περίπου 1,16 εκατομμυρίου ευρώ εξετάστηκαν χωριστά, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος διπλής προσμέτρησης.
Η απάντηση του δημάρχου αποτελεί ασφαλώς μέρος του ρεπορτάζ και παρέχει την επίσημη θέση της διοίκησης. Δεν αποσαφηνίζει, όμως, τις διαφορές των καταγραφών ούτε παρέχει τα αναλυτικά οικονομικά στοιχεία που θα επέτρεπαν μια πλήρη και τεκμηριωμένη αξιολόγηση.
Η δημοτική αρχή μπορεί να διευκρινίσει τις αποκλίσεις δημοσιοποιώντας την αναλυτική κατάσταση των συμβάσεων, τα αντίστοιχα ΑΔΑΜ και τη συνολική αξία των αναθέσεων που πραγματοποιήθηκαν μέσω διαγωνισμών.
Μέχρι τότε, παραμένει ανοιχτό το βασικό ζήτημα που αναδεικνύει η δημοσιογραφική έρευνα: όχι απλώς πόσες απευθείας αναθέσεις έγιναν, αλλά με ποια κριτήρια επιλέχθηκαν και ποια θέση καταλαμβάνουν στη συνολική οικονομική διαχείριση του Δήμου Παλλήνης.
Διότι η δημόσια λογοδοσία δεν εξαντλείται στην επίκληση της νομιμότητας ή στη δημοσιοποίηση συγκεντρωτικών αριθμών. Απαιτεί σαφείς εξηγήσεις, συγκρίσιμα στοιχεία και ουσιαστική ενημέρωση των πολιτών για το πώς αξιοποιείται το δημοτικό χρήμα.
Διαβάστε παρακάτω την απάντηση του δημάρχου Παλλήνης, Χρήστου Αηδόνη:
