Ένας χάλκινος σωλήνας μπορεί να αποφέρει ελάχιστα χρήματα ως παλιομέταλλο. Η αφαίρεσή του από μια εγκατάσταση φυσικού αερίου, όμως, μπορεί να προκαλέσει ανυπολόγιστη καταστροφή. Η πολύνεκρη έκρηξη στην Πλάκα φέρνει στο προσκήνιο την πιο δραματική διάσταση μιας εγκληματικής δραστηριότητας που πλήττει επί χρόνια την Αττική και πολλές περιοχές της Ελλάδας.

Σύμφωνα με την έρευνα της Πυροσβεστικής, οι τρεις συλληφθέντες φέρονται να επενέβησαν στις σωληνώσεις του κτιρίου της οδού Λυσικράτους για να αφαιρέσουν χαλκό. Η διαρροή που συνδέεται με την επέμβαση αυτή οδήγησε, κατά τα ευρήματα της έρευνας, στην έκρηξη της 25ης Σεπτεμβρίου και στον θάνατο έξι ανθρώπων.

Οι κατηγορούμενοι αντιμετωπίζουν πλέον διώξεις, μεταξύ άλλων, για ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο κατά συρροή, έκρηξη και εμπρησμό με θανατηφόρο αποτέλεσμα. Η ευθύνη καθενός θα κριθεί δικαστικά. Η υπόθεση αναδεικνύει, ωστόσο, πόσο επικίνδυνη μπορεί να γίνει η μετατροπή μιας ενεργής εγκατάστασης σε στόχο κλοπής μετάλλων.

Από την κλοπή στους χώρους σκραπ

Οι συμμορίες των μετάλλων δεν περιορίζονται στον χαλκό. Στο στόχαστρο μπαίνουν καλωδιώσεις, μετασχηματιστές, σωληνώσεις, σιδηροδρομικά εξαρτήματα, ακόμη και μεταλλικά αντικείμενα από νεκροταφεία. Σε οργανωμένες υποθέσεις, η διαδρομή περιλαμβάνει διαδοχικά στάδια: αφαίρεση, μεταφορά, συγκέντρωση, επεξεργασία και διάθεση.

Χαρακτηριστική είναι η υπόθεση που παρουσίασε η Ασφάλεια Αττικής τον Ιούλιο του 2020. Δύο εγκληματικές οργανώσεις, ενταγμένες στο ίδιο δίκτυο, συνδέθηκαν με 119 εξακριβωμένες κλοπές μετασχηματιστών σε Αττική, Βοιωτία και Φθιώτιδα. Συνελήφθησαν 35 άτομα και ταυτοποιήθηκαν ακόμη εννέα.

Η έρευνα κατέγραψε χωριστές ομάδες για τις κλοπές, την υποστήριξή τους και την τελική διάθεση των υλικών. Σε εταιρεία επεξεργασίας μετάλλων στον Ασπρόπυργο συνελήφθησαν μεταφορείς και παραλήπτης κλεμμένων χάλκινων πηνίων. Η συνολική ζημιά για τον ΔΕΔΔΗΕ είχε εκτιμηθεί τότε σε περίπου 900.000 ευρώ.

Ανάλογη διαδρομή εμφανίζεται σε υπόθεση του Ιουνίου 2026, με στόχους αιολικά πάρκα και εγκαταστάσεις του ΔΕΔΔΗΕ σε Αττική και Εύβοια. Τα κλοπιμαία φέρονται να μεταφέρονταν σε χώρο επεξεργασίας και τεμαχισμού στον Ασπρόπυργο. Συνελήφθησαν έξι άτομα και εξιχνιάστηκαν 11 κλοπές, με αξία αφαιρεθέντων αντικειμένων άνω των 110.000 ευρώ.

Αυτές οι υποθέσεις τεκμηριώνουν τη σημασία των αποδεκτών στην οργανωμένη διακίνηση. Δεν δικαιολογούν συλλήβδην ενοχοποίηση των επιχειρήσεων ανακύκλωσης· επιβάλλουν όμως έλεγχο εκεί όπου κλεμμένα εξαρτήματα και μέταλλα αποκτούν εμπορική διέξοδο.

Σιδηρόδρομοι: Κλέβουν καλώδια, διαταράσσουν την κυκλοφορία

Ιδιαίτερα ευάλωτο πεδίο αποτελεί το σιδηροδρομικό δίκτυο. Οι κλοπές πλήττουν τόσο την ηλεκτροκίνηση, που τροφοδοτεί τους ηλεκτρικούς συρμούς, όσο και διαφορετικές εγκαταστάσεις, όπως τη σηματοδότηση και την τηλεδιοίκηση, οι οποίες εξυπηρετούν τον έλεγχο και τη διαχείριση της κυκλοφορίας.

Στη Θήβα, τον Σεπτέμβριο του 2021, καταγράφηκαν μέσα σε μία εβδομάδα διαδοχικά περιστατικά κοπής καλωδίων ηλεκτροκίνησης. Σύμφωνα με την τότε ενημέρωση της ΤΡΑΙΝΟΣΕ, η κυκλοφορία στον άξονα Αθήνας–Θεσσαλονίκης περιορίστηκε στη μία γραμμή και αναμένονταν καθυστερήσεις. Η δεύτερη επέμβαση έπληξε καλώδια που είχαν παραμείνει άθικτα από το προηγούμενο περιστατικό.

Στην Αττική, στις 31 Αυγούστου 2025, αστυνομικοί συνέλαβαν έναν 29χρονο στον σταθμό του Προαστιακού Αγίων Αναργύρων, την ώρα που αφαιρούσε καλώδια τηλεδιοίκησης. Τα καλώδια ανακτήθηκαν, αλλά το κόστος αποκατάστασης της φθοράς εκτιμήθηκε σε 8.500 ευρώ.

Στις 31 Ιανουαρίου 2026, μεταξύ Ζεφυρίου και Άνω Λιοσίων, αφαιρέθηκαν καλώδια φωτοσήμανσης και τροφοδοσίας μήκους 100 μέτρων, καθώς και εξαρτήματα της γραμμής. Η ΕΛ.ΑΣ., ανακοινώνοντας την εξιχνίαση τον Φεβρουάριο, ανέφερε ότι η επέμβαση παρεμπόδισε τη λειτουργία του δικτύου και δημιούργησε συνθήκες κινδύνου για επιβάτες και εργαζομένους. Σχηματίστηκε δικογραφία σε βάρος 38χρονου.

Υπάρχουν και υποθέσεις οργανωμένης ιδιοποίησης σιδηροδρομικών μετάλλων προς εκποίηση. Τον Δεκέμβριο του 2017, η Οικονομική Αστυνομία ανακοίνωσε την εξάρθρωση οργάνωσης που εκμεταλλευόταν παράνομα μεγάλες ποσότητες εκποιήσιμου υλικού του ΟΣΕ και της ΕΕΣΣΤΥ.

Συνελήφθησαν 19 άτομα, μεταξύ των οποίων οκτώ υπάλληλοι του ΟΣΕ, με τη δικογραφία να περιλαμβάνει, κατά περίπτωση, κλοπές, απάτη, ψευδείς βεβαιώσεις, δωροληψία και δωροδοκία. Η συγκεκριμένη υπόθεση αφορούσε διαφορετικό μηχανισμό από την αφαίρεση καλωδίων ενεργών εγκαταστάσεων, αλλά αναδείκνυε μια ακόμη διαδρομή λεηλασίας της σιδηροδρομικής περιουσίας.

Τα Μεσόγεια είχαν προειδοποιήσει — το πρόβλημα παραμένει πανελλαδικό

Στην Ανατολική Αττική, τα ρεπορτάζ του notioanatolika.gr καταγράφουν το πρόβλημα για περισσότερο από μία δεκαετία.

Τον Ιανουάριο του 2013, μετά τη λεηλασία του 1ου Νεκροταφείου Κορωπίου, είχαν ελεγχθεί επιχειρήσεις αγοράς και πώλησης μετάλλων στα Μεσόγεια. Μεταξύ των κλοπιμαίων περιλαμβάνονταν προτομές και μία άγκυρα, χωρίς τότε να έχουν εντοπιστεί τα αντικείμενα.

Τον Μάρτιο της ίδιας χρονιάς, νέο δημοσίευμα κατέγραφε επιδρομές σε νεκροταφεία Λαυρίου, Σπάτων και Κορωπίου. Μόνο στο Λαύριο είχαν αφαιρεθεί περισσότερα από 50 καντήλια και άλλα μεταλλικά αντικείμενα, με καταστροφές σε μνήματα. Οι πληροφορίες του ρεπορτάζ συνέδεαν το κίνητρο με την πώλησή τους σε επιχειρήσεις συλλογής μετάλλων, χωρίς να έχει τεκμηριωθεί συγκεκριμένος αγοραστής.

Τον Ιούνιο του 2017, το μέσο κατέγραψε τη σύλληψη δύο ατόμων για κλοπές στον Γέρακα και σε εγκαταστάσεις της Ιντρακάτ στην Παιανία. Σύμφωνα με εκείνο το ρεπορτάζ, αφαιρούσαν κυρίως μεταλλικά είδη και τα πωλούσαν σε σκραπατζίδικα, χωρίς να κατονομάζονται οι επιχειρήσεις.

Οι κλοπές μετασχηματιστών έπληξαν στη συνέχεια καίρια τον κάμπο Παιανίας. Τον Ιούλιο του 2020, στελέχη του ΔΕΔΔΗΕ ανέφεραν στο notioanatolika.gr περισσότερους από 100 κλεμμένους μετασχηματιστές από τα τέλη Μαΐου, με σοβαρές επιπτώσεις στην άρδευση και στις καλλιέργειες. Τον Απρίλιο του 2021, αστυνομικός τραυματίστηκε στο κεφάλι κατά την επέμβαση σε απόπειρα κλοπής μετασχηματιστή στην οδό Αμπελώνος.

Η πρόσφατη υπόθεση της Παιανίας, τον Οκτώβριο του 2026, αφορά περίπου 25 χιλιόμετρα καλωδίων που φέρονται να αφαιρέθηκαν από εργοτάξιο γαλλικής εταιρείας, με αξία υλικών άνω του ενός εκατομμυρίου ευρώ. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, μεταφέρονταν με κλεμμένα φορτηγά σε απομονωμένα σημεία, όπου καιγόταν η επένδυσή τους για την ανάκτηση του χαλκού.

Ανάλογες υποθέσεις καταγράφονται στην υπόλοιπη Ελλάδα. Στην Ξάνθη και τη Ροδόπη, έρευνα που ανακοινώθηκε τον Απρίλιο του 2024 περιλάμβανε 67 κλοπές μετασχηματιστών, συνολικής εκτιμώμενης αξίας 405.690 ευρώ. Στη Χαλκηδόνα Θεσσαλονίκης, τον Απρίλιο του 2026, δύο συλληφθέντες συνδέθηκαν με ακόμη 24 κλοπές μετασχηματιστών, ενώ ένας περιλαμβανόταν και σε χωριστή δικογραφία για 34 μετασχηματιστές.

Οι υποθέσεις αφορούν διαφορετικές ομάδες και περιόδους. Καταγράφουν, όμως, ένα επίμονο φαινόμενο με κόστος πολύ μεγαλύτερο από την τιμή του μετάλλου: εξοπλισμός που αντικαθίσταται, δίκτυα που επισκευάζονται, δρομολόγια που διαταράσσονται και πολίτες που υφίστανται τις συνέπειες.

Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει ποιος αγοράζει τα κλοπιμαία και με ποιον έλεγχο προέλευσης. Οι συλλήψεις εκείνων που κόβουν και μεταφέρουν τα μέταλλα είναι απαραίτητες. Η ουσιαστική εξάρθρωση των δικτύων απαιτεί να εντοπίζονται και όσοι παραλαμβάνουν, επεξεργάζονται και διοχετεύουν το υλικό στην αγορά. Εκεί βρίσκεται ο κρίκος που μετατρέπει τη λεηλασία σε επαναλαμβανόμενο κέρδος.