Πόσο πιθανό είναι να ξαναζήσει η Αττική έναν καταστροφικό σεισμό, αντίστοιχο ή ακόμη ισχυρότερο από εκείνον της Πάρνηθας το 1999; Πόσο ασφαλή είναι τα κτίρια, τα σχολεία και οι μεγάλες υποδομές και από ποιες περιοχές θα μπορούσε να προέλθει μια νέα ισχυρή σεισμική δόνηση;
Απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα δίνει ο καθηγητής Δυναμικής Τεκτονικής και Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Ευθύμιος Λέκκας, σε συνέντευξή του στη δημοσιογράφο Βίκυ Γερασίμου, η οποία δημοσιεύεται στην ειδική έκδοση της «Καθημερινής» της Κυριακής 22 Νοεμβρίου 2026.
Οι εκτιμήσεις του διαμορφώνουν μια σχετικά καθησυχαστική εικόνα για την Αττική, χωρίς ωστόσο να εξαφανίζουν την αβεβαιότητα που συνοδεύει το σεισμικό φαινόμενο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αναφορές του στον Σαρωνικό και στον Νότιο Ευβοϊκό, δύο θαλάσσιες περιοχές που συνδέονται γεωγραφικά με την Ανατολική Αττική.
Γιατί θεωρεί μικρή την πιθανότητα μεγάλου σεισμού
Σύμφωνα με τον Ευθύμιο Λέκκα, οι πιθανότητες εκδήλωσης ενός μεγάλου σεισμού στην Αττική είναι σήμερα εξαιρετικά περιορισμένες, κυρίως εξαιτίας των δύο μεγάλων σεισμικών γεγονότων που σημάδεψαν την περιοχή τις προηγούμενες δεκαετίες.
Πρόκειται για τους σεισμούς των Αλκυονίδων το 1981 και της Πάρνηθας το 1999, οι οποίοι, σύμφωνα με την επιστημονική του εκτίμηση, συνέβαλαν στην εκτόνωση σημαντικού μέρους της συσσωρευμένης σεισμικής ενέργειας.
Ο καθηγητής εξηγεί ότι η νέα συσσώρευση ενέργειας πραγματοποιείται με ιδιαίτερα αργούς ρυθμούς και αναφέρει πως η περίοδος επανενεργοποίησης των συγκεκριμένων ρηγμάτων μπορεί να ξεπερνά τα 500 χρόνια.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η Αττική έχει απαλλαγεί από τον σεισμικό κίνδυνο. Ο ίδιος επισημαίνει ότι οι σεισμοί αποτελούν εξαιρετικά σύνθετα φυσικά φαινόμενα, τα οποία δεν μπορούν να προβλεφθούν με ακρίβεια.
Σαρωνικός και Νότιος Ευβοϊκός: Από πού θα μπορούσε να προέλθει ένας ισχυρός σεισμός
Ιδιαίτερη σημασία για τους κατοίκους της Ανατολικής Αττικής έχει η αναφορά του καθηγητή στις περιοχές από τις οποίες θα μπορούσε, θεωρητικά, να προέλθει μια μεγάλη σεισμική δόνηση.
Ο Ευθύμιος Λέκκας εκτιμά ότι, εάν εξεταστεί ως υπόθεση εργασίας η εκδήλωση ενός ισχυρού σεισμού στην Αττική και την ευρύτερη περιοχή της, το μέγεθός του θα μπορούσε να φτάσει περίπου τους 6,5 βαθμούς της κλίμακας Ρίχτερ.
Κατά την εκτίμησή του, δεν θεωρεί πιθανή την εκδήλωση μεγαλύτερου σεισμού κατά τα επόμενα χρόνια, χωρίς πάντως να πρόκειται για πρόβλεψη ή για επιστημονικά εξασφαλισμένο ανώτατο όριο μεγέθους.
Ως πιθανές περιοχές προέλευσης μιας τέτοιας δόνησης αναφέρει τη δυτική πλευρά της Αττικής, δηλαδή τον Σαρωνικό και τον Κορινθιακό Κόλπο, καθώς και την πλευρά του Ωρωπού και του Νότιου Ευβοϊκού.
Υπάρχει όμως και μια τρίτη πιθανότητα, στην οποία ο καθηγητής αποδίδει ιδιαίτερη σημασία: η ενεργοποίηση κάποιας τεκτονικής δομής που δεν έχει ακόμη εντοπιστεί από τους επιστήμονες.
Η επισήμανση αυτή αποκτά ξεχωριστό ενδιαφέρον εάν ληφθεί υπόψη ότι ο καταστροφικός σεισμός της Πάρνηθας το 1999 προήλθε από ρήγμα του οποίου η σεισμική δυναμικότητα δεν είχε προηγουμένως αναγνωριστεί επαρκώς.
Για την Ανατολική Αττική, οι αναφορές στον Σαρωνικό και στον Νότιο Ευβοϊκό δεν συνιστούν προειδοποίηση ότι επίκειται σεισμός. Αναδεικνύουν, όμως, τη σημασία της επιστημονικής παρακολούθησης των θαλάσσιων περιοχών που περιβάλλουν την Αττική.
Πόσο ασφαλή είναι τα κτίρια και οι μεγάλες υποδομές
Σημαντικό μέρος της συνέντευξης αφορά την ανθεκτικότητα των κατασκευών, με τον Ευθύμιο Λέκκα να εμφανίζεται αισιόδοξος για τη συμπεριφορά των μεγάλων υποδομών της Αττικής σε περίπτωση ισχυρού σεισμού.
Όπως εξηγεί, οι περισσότερες κρίσιμες υποδομές, μεταξύ των οποίων το αεροδρόμιο, οι μεγάλοι οδικοί άξονες, οι γέφυρες, τα στάδια και τα μέσα σταθερής τροχιάς, κατασκευάστηκαν ή αναβαθμίστηκαν μετά την εφαρμογή νεότερων αντισεισμικών κανονισμών.
Ιδιαίτερα σημαντικό θεωρεί το γεγονός ότι μεγάλο μέρος αυτών των έργων δημιουργήθηκε στο πλαίσιο της προετοιμασίας για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 ή σε μεταγενέστερη περίοδο.
Η βασική απαίτηση των αντισεισμικών κανονισμών, διευκρινίζει, δεν είναι να παραμείνει ένα κτίριο εντελώς άθικτο μετά από έναν μεγάλο σεισμό, αλλά να αποφευχθεί η κατάρρευσή του και, κυρίως, η απώλεια ανθρώπινων ζωών.
Με άλλα λόγια, μια σύγχρονη κατασκευή μπορεί να υποστεί ζημιές, ακόμη και σημαντικές, χωρίς αυτό να συνεπάγεται ότι θα καταρρεύσει.
Η διάκριση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία και για τις κατοικίες της Ανατολικής Αττικής, όπου συνυπάρχουν παλαιότερα κτίσματα, νεότερες κατοικίες και οικιστικές αναπτύξεις διαφορετικών περιόδων.
Ο προσεισμικός έλεγχος σε 44.000 δημόσια κτίρια
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία που παρουσιάζει ο καθηγητής αφορά την ολοκλήρωση του πρωτοβάθμιου προσεισμικού ελέγχου σε 44.000 δημόσια κτίρια σε ολόκληρη τη χώρα.
Η διαδικασία πραγματοποιήθηκε μέσα σε περίπου ενάμιση χρόνο, με χρηματοδότηση 35 εκατομμυρίων ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και με την εκπαίδευση 2.000 μηχανικών.
Σύμφωνα με τον Ευθύμιο Λέκκα, η συνολική εικόνα που προέκυψε από τους ελέγχους είναι ιδιαίτερα θετική, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν εντοπίστηκαν προβλήματα.
Σε όσα κτίρια καταγράφηκαν ενδείξεις πιθανών αδυναμιών προβλέπεται δευτεροβάθμιος, αναλυτικότερος έλεγχος, ώστε να προσδιοριστεί εάν απαιτούνται επεμβάσεις ενίσχυσης ή άλλες τεχνικές παρεμβάσεις.
Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε έλεγχος σε 6.000 αθλητικές εγκαταστάσεις, με πρόσθετη χρηματοδότηση 15 εκατομμυρίων ευρώ.
Τα στοιχεία αυτά δημιουργούν ένα εύλογο ερώτημα και για τους δήμους της Ανατολικής Αττικής: Πόσα σχολεία, δημοτικά κτίρια και αθλητικές εγκαταστάσεις έχουν ελεγχθεί, ποια παρουσίασαν προβλήματα και σε ποιες περιπτώσεις απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση;
Η πανελλαδική εικόνα είναι ασφαλώς σημαντική, αλλά για τους κατοίκους κάθε δήμου ιδιαίτερη αξία έχει η γνώση της πραγματικής κατάστασης των υποδομών που χρησιμοποιούν καθημερινά.
Το υπέδαφος μπορεί να κάνει τη διαφορά
Μια ακόμη κρίσιμη παράμετρος είναι η γεωλογική σύσταση του εδάφους πάνω στο οποίο έχει κατασκευαστεί ένα κτίριο.
Ο καθηγητής υπενθυμίζει ότι στον σεισμό του 1999 καταγράφηκαν μεγάλες διαφοροποιήσεις στις ζημιές μεταξύ περιοχών της Αττικής, γεγονός που ανέδειξε τη σημασία των τοπικών γεωλογικών συνθηκών.
Ακολούθησαν μικροζωνικές μελέτες, με αντικείμενο την αναλυτικότερη εξέταση της συμπεριφοράς του υπεδάφους και της επίδρασής του στις κατασκευές κατά τη διάρκεια σεισμικών δονήσεων.
Η συγκεκριμένη επισήμανση παρουσιάζει ενδιαφέρον για την Ανατολική Αττική, με τη μεγάλη γεωλογική ποικιλομορφία της, τις παραθαλάσσιες περιοχές, τις πεδινές εκτάσεις και τους οικισμούς που αναπτύχθηκαν σε διαφορετικές εδαφικές συνθήκες.
Δεν σημαίνει ότι μια παραθαλάσσια ή πεδινή περιοχή είναι αυτομάτως περισσότερο επικίνδυνη. Σημαίνει όμως ότι η πραγματική σεισμική συμπεριφορά κάθε θέσης εξαρτάται και από χαρακτηριστικά τα οποία πρέπει να εξετάζονται επιστημονικά.
Η ανάγκη για εκπαίδευση και ασφάλιση των κατοικιών
Ο Ευθύμιος Λέκκας αναδεικνύει επίσης τη σημασία της συστηματικής εκπαίδευσης των μαθητών για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών.
Θεωρεί ότι η χώρα έχει πραγματοποιήσει σημαντικά βήματα στην αντισεισμική εκπαίδευση, αλλά χρειάζεται ένα περισσότερο οργανωμένο και διαρκές πρόγραμμα που θα περιλαμβάνει, πέρα από τους σεισμούς, τις πλημμύρες, τις δασικές πυρκαγιές και τα τσουνάμι.
Παράλληλα, υπογραμμίζει την ανάγκη ενίσχυσης της ασφαλιστικής κάλυψης των ακινήτων, προτείνοντας ένα σύστημα διαφοροποίησης των ασφαλίσεων ανάλογα με τους κινδύνους κάθε περιοχής.
Η προσέγγιση αυτή, την οποία περιγράφει ως «μικροζωνοποίηση των ασφαλίσεων», θα λαμβάνει υπόψη τόσο τα τοπικά γεωλογικά χαρακτηριστικά όσο και την έκθεση των κατασκευών σε άλλους φυσικούς κινδύνους.
Σκοπός είναι η ασφαλιστική προστασία να ανταποκρίνεται στις πραγματικές συνθήκες κάθε περιοχής και να μην επιβαρύνεται αποκλειστικά το κράτος με τις οικονομικές συνέπειες των καταστροφών.
Το μήνυμα για την Αν. Αττική: Χωρίς πανικό, αλλά με συγκεκριμένες απαντήσεις
Το βασικό συμπέρασμα της συνέντευξης του Ευθύμιου Λέκκα είναι ότι η Αττική εμφανίζει, σύμφωνα με τη σημερινή επιστημονική του εκτίμηση, περιορισμένη πιθανότητα εκδήλωσης ενός καταστροφικού σεισμού, ενώ διαθέτει σημαντικά πιο ανθεκτικές υποδομές σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες.
Ωστόσο, η διαπίστωση αυτή δεν πρέπει να εκληφθεί ως διαβεβαίωση ότι ένας μεγάλος σεισμός αποκλείεται, ούτε ως λόγος εφησυχασμού για την κατάσταση κάθε μεμονωμένου κτιρίου.
Για τους δήμους της Ανατολικής Αττικής, από τον Μαραθώνα και τη Ραφήνα έως το Κορωπί, το Μαρκόπουλο, τον Σαρωνικό και τη Λαυρεωτική, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η παρακολούθηση των επιστημονικών εκτιμήσεων.
Είναι κυρίως η ύπαρξη σαφούς εικόνας για την αντισεισμική επάρκεια των δημόσιων υποδομών, η ολοκλήρωση των αναγκαίων ελέγχων και η ενημέρωση των πολιτών για τις ενέργειες πρόληψης.
Γιατί, ακόμη κι όταν η πιθανότητα ενός μεγάλου σεισμού εκτιμάται ως μικρή, η ανάγκη προετοιμασίας παραμένει μεγάλη.
























