Στο επίκεντρο ενός μεγάλου ευρωπαϊκού ερευνητικού προγράμματος βρέθηκε τον Μάρτιο του 2026 το λιμάνι του Λαυρίου, καθώς επιλέχθηκε για τη δοκιμή νέων τεχνολογιών που έχουν στόχο να ενισχύσουν την ασφάλεια των λιμανιών.

Πρόκειται για το πρόγραμμα UnderSec (UnderWater Security), το οποίο χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του προγράμματος Horizon Europe με προϋπολογισμό περίπου 6 εκατ. ευρώ.

Στόχος του είναι να αναπτυχθούν σύγχρονα συστήματα που θα μπορούν να «παρακολουθούν» όσα συμβαίνουν κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, προστατεύοντας τα λιμάνια από πιθανούς κινδύνους.

Από τις 16 έως τις 20 Μαρτίου 2026, στο λιμάνι του Λαυρίου πραγματοποιήθηκαν δοκιμές αυτών των τεχνολογιών σε πραγματικές συνθήκες, ώστε οι επιστήμονες και οι μηχανικοί να διαπιστώσουν πώς λειτουργούν έξω από το εργαστήριο.

Τι ακριβώς δοκιμάστηκε

Οι τεχνολογίες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του UnderSec θυμίζουν σε μεγάλο βαθμό τα συστήματα που βλέπουμε σε ταινίες ή ντοκιμαντέρ για τη θαλάσσια έρευνα, μόνο που στην προκειμένη περίπτωση προορίζονται για την προστασία των λιμανιών.

Στις δοκιμές χρησιμοποιήθηκαν ή αξιολογήθηκαν υποβρύχια drones, συστήματα σόναρ, αισθητήρες που μπορούν να εντοπίζουν κινήσεις ή αντικείμενα στον βυθό, καθώς και ειδικά συστήματα επικοινωνίας που λειτουργούν κάτω από το νερό, εκεί όπου τα συνηθισμένα ραδιοκύματα δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν.

Στόχος είναι να μπορούν οι αρμόδιες αρχές να εντοπίζουν εγκαίρως πιθανούς κινδύνους, όπως άγνωστους δύτες, μη επανδρωμένα υποβρύχια οχήματα ή ύποπτα αντικείμενα που βρίσκονται στον βυθό ή μεταφέρονται σε πλοία.

Συμμετοχή και της Ελλάδας

Το πρόγραμμα υλοποιείται από μια μεγάλη διεθνή κοινοπραξία, στην οποία συμμετέχουν 22 οργανισμοί από 11 χώρες.

Ανάμεσά τους βρίσκονται πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, λιμενικές αρχές, δημόσιοι φορείς και εταιρείες που αναπτύσσουν τεχνολογίες αιχμής.

Η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά μέσω του Οργανισμού Λιμένος Λαυρίου, του υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, του Ελληνικού Κέντρου Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου, καθώς και ελληνικών εταιρειών που δραστηριοποιούνται στους τομείς της πληροφορικής και των μη επανδρωμένων συστημάτων.

Τον συντονισμό του έργου έχει αναλάβει ο γερμανικός ερευνητικός οργανισμός Fraunhofer-Gesellschaft, ένας από τους μεγαλύτερους οργανισμούς εφαρμοσμένης έρευνας στην Ευρώπη.

Γιατί επιλέχθηκε το Λαύριο

Το λιμάνι του Λαυρίου θεωρείται κατάλληλο για τέτοιου είδους δοκιμές, καθώς συνδυάζει επιβατική και εμπορευματική κίνηση και προσφέρει ένα πραγματικό περιβάλλον λειτουργίας για την αξιολόγηση νέων τεχνολογιών.

Οι δοκιμές αυτές επιτρέπουν στους ερευνητές να διαπιστώσουν αν τα συστήματα λειτουργούν αποτελεσματικά σε πραγματικές συνθήκες και όχι μόνο σε ελεγχόμενα εργαστηριακά περιβάλλοντα.

Το UnderSec αποτελεί μέρος της ευρύτερης προσπάθειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ενισχύσει την προστασία των λιμανιών και των θαλάσσιων μεταφορών, απέναντι σε νέες προκλήσεις που συνδέονται με την ασφάλεια των κρίσιμων υποδομών.

Η επιλογή του Λαυρίου για τη διεξαγωγή των δοκιμών αναδεικνύει, παράλληλα, τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν τα ελληνικά λιμάνια στην ανάπτυξη και αξιολόγηση νέων τεχνολογιών, οι οποίες ενδέχεται τα επόμενα χρόνια να χρησιμοποιηθούν ευρύτερα σε ευρωπαϊκές λιμενικές εγκαταστάσεις.