Τον κώδωνα του κινδύνου για την ανεξέλεγκτη χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης στην παραγωγή ειδησεογραφικού περιεχομένου κρούει το Διοικητικό Συμβούλιο της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ), καλώντας δημοσιογράφους και ιδιοκτησίες μέσων να τηρούν αυστηρά τους κανόνες δεοντολογίας και το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.
Σε ανακοίνωσή της, η Ένωση επισημαίνει ότι το έργο των δημοσιογράφων γίνεται ολοένα και πιο σύνθετο σε ένα περιβάλλον υπερπληθώρας πληροφορίας, πολεμικής και πολιτικής προπαγάνδας, εντατικοποίησης της εργασίας και ραγδαίας ανάπτυξης τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης.
Όπως τονίζεται, εταιρείες τεχνολογίας προωθούν εργαλεία που υπόσχονται την αυτοματοποιημένη παραγωγή ειδησεογραφικών κειμένων. Ωστόσο, η ΕΣΗΕΑ υπογραμμίζει ότι δημιουργός της είδησης παραμένει ο δημοσιογράφος, ο οποίος έχει την ευθύνη να ερευνά πηγές, να διασταυρώνει πληροφορίες και να τηρεί τους κανόνες δεοντολογίας.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη, σημειώνεται, μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά στο δημοσιογραφικό έργο, δεν μπορεί όμως να το υποκαταστήσει.
Το Διοικητικό Συμβούλιο της Ένωσης αναφέρει ότι έχουν ήδη διαπιστωθεί περιπτώσεις χρήσης εργαλείων ΤΝ χωρίς δημοσιογραφική εποπτεία και καλεί τους δημοσιογράφους να μην υποκύπτουν σε εργοδοτικές πιέσεις για αύξηση της παραγωγικότητας μέσω τέτοιων εργαλείων, χωρίς εκπαίδευση και χωρίς έλεγχο, επιβεβαίωση και επεξεργασία του παραγόμενου περιεχομένου.
Η ανακοίνωση υπενθυμίζει ότι το ισχύον ρυθμιστικό πλαίσιο —όπως ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη, καθώς και οι κώδικες δεοντολογίας της ΕΣΗΕΑ και της ΠΟΕΣΥ για την Τεχνητή Νοημοσύνη— θεωρούν απαγορευμένη πρακτική τη δημοσίευση ειδησεογραφικού περιεχομένου που έχει παραχθεί με τέτοια εργαλεία, εφόσον δεν έχει προηγουμένως ελεγχθεί και διασταυρωθεί από δημοσιογράφο και εφόσον δεν επισημαίνεται με σαφήνεια προς το κοινό ότι πρόκειται για προϊόν χρήσης ΤΝ.
Παράλληλα, η ΕΣΗΕΑ επισημαίνει ότι η διάδοση συνθετικού περιεχομένου —όπως εικόνων, ήχου και βίντεο που δημιουργούνται με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης (synthetic media, deepfakes)— αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τον κλάδο της ενημέρωσης, καθώς τέτοιο υλικό μπορεί να διακινηθεί στο διαδίκτυο και να είναι εξαιρετικά δύσκολο να διακριθεί από το πραγματικό.
Για τον λόγο αυτό, υπογραμμίζεται η ανάγκη αυξημένης επαγρύπνησης, κριτικής προσέγγισης, ελέγχου και διασταύρωσης των πληροφοριών.
Η Ένωση τονίζει ότι η ευθύνη για το περιεχόμενο που δημοσιεύεται, ακόμη και όταν προέρχεται από τρίτους, βαραίνει τα μέσα ενημέρωσης και τους ίδιους τους δημοσιογράφους, σύμφωνα με τους κανόνες δεοντολογίας.
«Οι ίδιοι οι δημοσιογράφοι καλούνται να σταθούν φρουροί της αξιοπιστίας της δημοσιογραφίας», σημειώνεται χαρακτηριστικά, καλώντας τον κλάδο να αντισταθεί τόσο στις «εύκολες λύσεις» παραγωγής περιεχομένου όσο και σε εργοδοτικές αυθαιρεσίες.
Τέλος, το Δ.Σ. της ΕΣΗΕΑ απευθύνει έκκληση προς τις ιδιοκτησίες των μέσων ενημέρωσης να σεβαστούν το δημοσιογραφικό έργο, να τηρούν τους κώδικες δεοντολογίας και να αποφεύγουν τη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης χωρίς δημοσιογραφικό έλεγχο των αποτελεσμάτων, κατάλληλη εκπαίδευση και συμμόρφωση με το θεσμικό πλαίσιο.
