Τρεις μήνες μετά τη δικαστική απόφαση που υποχρέωσε την Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας να οργανώσει συστηματικό μηχανισμό ελέγχου για τον αεροπορικό θόρυβο γύρω από το «Ελευθέριος Βενιζέλος», η ΑΠΑ επιστρέφει στο δικαστήριο ζητώντας την ανάκλησή της.
Και αν αυτό δεν γίνει δεκτό, ζητά τουλάχιστον τη μεταρρύθμιση ή την ερμηνεία της με τρόπο που θα περιορίζει τις συγκεκριμένες δεσμεύσεις που της επιβλήθηκαν.
Η αίτηση ανάκλησης της απόφασης 3966/2026 έχει οριστεί να συζητηθεί στις 5 Οκτωβρίου, ανοίγοντας έναν νέο γύρο στη δικαστική διαμάχη που αφορά άμεσα τις περιοχές γύρω από το αεροδρόμιο και κυρίως τους κατοίκους των Μεσογείων.
Τι είχε κρίνει το δικαστήριο
Η 3966/2026 δεν βασίστηκε στην παραδοχή ότι παραβιάζονται τα επίσημα μεσοσταθμικά όρια θορύβου. Αντίθετα, το δικαστήριο δέχθηκε ότι οι προβλεπόμενοι μέσοι δείκτες τηρούνται, αλλά έκρινε ότι οι συχνές στιγμιαίες εκπομπές άνω των 70 dB μπορούν να συνιστούν σοβαρή περιβαλλοντική επιβάρυνση.
Το κρίσιμο ήταν ότι το δικαστήριο δεν αρκέστηκε στην ύπαρξη κανόνων στα χαρτιά. Έκρινε πως πρέπει να υπάρχει πραγματικός και συστηματικός έλεγχος για το αν εφαρμόζονται οι διαδικασίες περιορισμού του θορύβου, αν καταγράφονται οι παραβάσεις και αν επιβάλλονται κυρώσεις.
Έτσι, η ΑΠΑ υποχρεώθηκε να οργανώσει συγκεκριμένο μηχανισμό παρακολούθησης και ελέγχου. Η απόφαση προέβλεπε μάλιστα χρηματική ποινή σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.
Τα εργαλεία υπήρχαν ήδη
Στην αίτηση ανάκλησης, η ΑΠΑ επικαλείται σήμερα σειρά τεχνικών εργαλείων: NOMOS, δεδομένα radar, ADS-B, NOTAM, FDM και άλλες πηγές που επιτρέπουν, όπως υποστηρίζει, την αποτελεσματική παρακολούθηση των πτήσεων και των διαδικασιών περιορισμού του θορύβου.
Όμως ένα σημαντικό μέρος αυτής της τεχνικής πραγματικότητας δεν εμφανίστηκε μετά τη δικαστική απόφαση. Η 3966/2026 γνώριζε ήδη την ύπαρξη συστήματος παρακολούθησης θορύβου, στρατηγικών χαρτογραφήσεων και τη δυνατότητα αξιοποίησης δεδομένων radar.
Γνώριζε επίσης τις διαδικασίες NADP-A, τους περιορισμούς στη χρήση μέγιστης ανάστροφης ώσης και τις προβλεπόμενες διαδρομές των αεροσκαφών. Το δικαστήριο, δηλαδή, δεν θεώρησε ότι δεν υπήρχαν εργαλεία· έκρινε ότι δεν είχε αποδειχθεί επαρκής και αποτελεσματικός μηχανισμός συστηματικού ελέγχου.
Και εδώ γεννάται ένα εύλογο ερώτημα: εφόσον οι βασικές τεχνικές δυνατότητες υπήρχαν ήδη, γιατί χρειάστηκε δικαστική απόφαση για να αξιοποιηθούν με πιο συστηματικό τρόπο;
Μετά την απόφαση ήρθαν οι έλεγχοι και τα πρόστιμα
Η ΑΠΑ επικαλείται πλέον ως νέα πραγματικά δεδομένα την ενίσχυση του ελεγκτικού της έργου μετά την έκδοση της 3966/2026. Στο δικόγραφό της παραθέτει χιλιάδες ελέγχους, Formal Notices προς αεροπορικές εταιρείες και διοικητικά πρόστιμα συνολικού ύψους 560.000 ευρώ για την περίοδο που παρουσιάζει.
Αυτά είναι πράγματι μεταγενέστερα στοιχεία. Ταυτόχρονα, όμως, δημιουργούν μια εμφανή αντίφαση: η ΑΠΑ επικαλείται την ενίσχυση του ελέγχου ως λόγο για να περιοριστεί η απόφαση που την υποχρέωσε ακριβώς να ενισχύσει αυτόν τον έλεγχο.
Με απλά λόγια, το δικαστήριο είπε «ελέγξτε συστηματικά». Η ΑΠΑ απαντά τώρα «ελέγχουμε συστηματικά, άρα η απόφαση πρέπει να ανακληθεί ή να αλλάξει».
Το αν αυτό αποτελεί επαρκή νομική βάση για ανάκληση θα το κρίνει το δικαστήριο. Για τους κατοίκους, όμως, το ερώτημα είναι διαφορετικό: η σημερινή εντατικότερη εφαρμογή των ελέγχων δείχνει ότι η απόφαση δεν χρειάζεται πια ή ότι πέτυχε ακριβώς τον σκοπό της;
Η μάχη για τα 70 dB
Η ΑΠΑ επιχειρεί επίσης να αποδυναμώσει την αντίληψη ότι τα 70 dB μπορούν να λειτουργούν ως απόλυτο κριτήριο για κάθε μεμονωμένη πτήση. Υποστηρίζει ότι διαφορετικοί τύποι αεροσκαφών έχουν διαφορετικά πιστοποιημένα χαρακτηριστικά και ότι η αξιολόγηση πρέπει να λαμβάνει υπόψη ένα ευρύτερο σύνολο τεχνικών παραμέτρων.
Η πρώτη απόφαση, ωστόσο, δεν είχε κρίνει ότι κάθε στιγμιαία μέτρηση πάνω από 70 dB αποτελεί από μόνη της παράβαση. Είχε δεχθεί ότι δεν υφίσταται τέτοιο νομοθετημένο ανώτατο στιγμιαίο όριο.
Αυτό που έκρινε ήταν διαφορετικό: ότι οι επαναλαμβανόμενες υψηλές στιγμιαίες εκπομπές μπορούν να αποτελούν σοβαρή όχληση ακόμη και όταν οι μεσοσταθμικοί δείκτες παραμένουν εντός των προβλεπόμενων ορίων.
Άρα η ουσιαστική διαφωνία δεν είναι αν τα 70 dB συνιστούν αυτομάτως παράβαση. Είναι αν η προστασία των κατοίκων πρέπει να εξαντλείται στους μέσους αριθμητικούς δείκτες ή να λαμβάνει υπόψη και την πραγματική ένταση και συχνότητα των θορύβων που βιώνουν.
Το επιχείρημα της ασφάλειας πτήσεων
Ιδιαίτερο βάρος δίνει η ΑΠΑ και στη χρήση της μέγιστης ανάστροφης ώσης (Βοήθειας στο φρενάρισμα του αεροπλάνου) κατά την προσγείωση. Υποστηρίζει ότι δεν μπορεί να περιορίζεται όταν ο κυβερνήτης την κρίνει αναγκαία για λόγους ασφαλείας και επικαλείται νεότερη τεχνική έρευνα και θέσεις διεθνών φορέων.
Προφανώς, η ασφάλεια μιας πτήσης δεν μπορεί να τίθεται σε δεύτερη μοίρα για λόγους θορύβου. Όμως ούτε αυτό εμφανίζεται για πρώτη φορά τώρα.
Η 3966/2026 είχε ήδη λάβει υπόψη ότι ο περιορισμός της μέγιστης ανάστροφης ώσης δεν ισχύει όταν συντρέχουν λόγοι ασφαλείας. Επομένως, το πραγματικό ζήτημα είναι πώς θα ελέγχεται ότι η συγκεκριμένη εξαίρεση χρησιμοποιείται πράγματι όταν απαιτείται και δεν μετατρέπεται σε κανόνα.
Αν όχι ανάκληση, τουλάχιστον περιορισμός
Η στρατηγική της ΑΠΑ φαίνεται καθαρά στις τελευταίες σελίδες της αίτησης. Ζητά πρωτίστως την ανάκληση της 3966/2026 και, επικουρικά, τη μεταρρύθμιση ή την ερμηνεία της.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν δεν πετύχει την πλήρη εξαφάνιση της απόφασης, επιδιώκει να περιορίσει το εύρος των υποχρεώσεων που της έχουν επιβληθεί. Στην πράξη, ζητά μεγαλύτερο περιθώριο τεχνικής και διοικητικής κρίσης για το πώς θα εφαρμόζονται οι κανόνες ελέγχου του αεροπορικού θορύβου.
Και αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα της 5ης Οκτωβρίου. Όχι αν πρέπει να υπάρχουν μετρήσεις ή αν πρέπει να προστατεύεται η ασφάλεια των πτήσεων, αλλά ποιος θα έχει τελικά τον αποφασιστικό λόγο για το πόσο αυστηρά και με ποιον τρόπο θα ελέγχεται η όχληση που προκαλεί η λειτουργία του αεροδρομίου.
Για τους κατοίκους των περιοχών γύρω από το «Ελευθέριος Βενιζέλος», η διαφορά κάθε άλλο παρά θεωρητική είναι. Από αυτήν εξαρτάται αν η προστασία τους θα παραμείνει δεμένη με συγκεκριμένες δικαστικά επιβαλλόμενες υποχρεώσεις ή αν μεγαλύτερο μέρος του ελέγχου θα επιστρέψει στη διακριτική ευχέρεια της ίδιας της ΑΠΑ.
Διαβάστε σχετικά: Δικαστική απόφαση – σταθμός για τον θόρυβο των πτήσεων του «Ελ. Βενιζέλος»
