Στις εγκαταστάσεις των Ελληνικών Αμυντικών Συστημάτων (ΕΑΣ) στο Λαύριο βρίσκονται θαμμένοι περισσότεροι από 220 τόνοι εκρηκτικών, κατάλοιπα από τη λανθασμένη διαδικασία απενεργοποίησης 300.000 ναρκών το 2017.
Το πρόβλημα δεν είναι θεωρητικό: επιστημονικές εκθέσεις προειδοποιούν ότι σε περίπτωση ατυχήματος η καταστροφή θα μπορούσε να επηρεάσει ακτίνα σχεδόν 4 χιλιομέτρων, δηλαδή ολόκληρη την πόλη και το λιμάνι.
Από τη λύση στην καθυστέρηση
Τα τελευταία χρόνια υπήρξε προσπάθεια να δοθεί λύση. Το 2024 είχε προκηρυχθεί ανοικτός διεθνής διαγωνισμός για την πλήρη απομάκρυνση των εκρηκτικών.
Όμως ο διαγωνισμός ακυρώθηκε αιφνιδιαστικά από τη νέα διοίκηση των ΕΑΣ, χωρίς επαρκή αιτιολόγηση, και στη θέση του επιχειρήθηκε να προωθηθεί ένας κλειστός διαγωνισμός για μερική μόνο απορρύπανση, με υψηλότερο αναλογικό κόστος και έντονες υπόνοιες μεθόδευσης.
Οι πιέσεις που οδήγησαν στην ακύρωση
Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε αντιδράσεις κατοίκων, επιστημονικών φορέων και διεθνών οργανισμών.
Υπήρξαν καταγγελίες, επιστολές προς την Κομισιόν, ακόμα και κινητοποίηση αμερικανικών φορέων.
Μόνο κάτω από αυτό το βάρος η κυβέρνηση παρενέβη τελικά τον Ιανουάριο του 2026 και ακύρωσε τον κλειστό διαγωνισμό.
Όμως το ερώτημα παραμένει: γιατί χρειάστηκε να χαθεί πάνω από ένας χρόνος σε ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα δημόσιας ασφάλειας;
Η ευθύνη εκεί όπου πραγματικά ανήκει
Η ευθύνη για τη σημερινή διαχείριση του κινδύνου δεν μπορεί να μετακυλιστεί σε μια κρατική επιχείρηση ή στην τοπική κοινωνία.
Η ασφάλεια των πολιτών είναι ευθύνη του κράτους. Η διοίκηση των ΕΑΣ φέρει σοβαρό μερίδιο ευθύνης για τους χειρισμούς της, ενώ στο επίπεδο της πολιτικής ευθύνης κατονομάζεται και το Μέγαρο Μαξίμου για την ανοχή ή και την υποστήριξη των προβληματικών επιλογών.
Αντίθετα, από τα στοιχεία που παρατίθενται δεν προκύπτουν συγκεκριμένες ευθύνες για τον Δήμο Λαυρεωτικής.
Οι κάτοικοι και οι τοπικοί φορείς εμφανίζονται περισσότερο ως εκείνοι που πίεσαν για λύση και ανέδειξαν το πρόβλημα, όχι ως μέρος του προβλήματος.
Το διακύβευμα είναι απλό: δεν πρόκειται για μια τεχνική διαφορά διαγωνισμών, αλλά για ένα ζήτημα δημόσιας ασφάλειας. Και εκεί η ευθύνη δεν είναι διαπραγματεύσιμη – είναι κρατική.
