Η επίσκεψη του Εμανουέλ Μακρόν στην Ελλάδα, που ξεκίνησε το απόγευμα της Παρασκευής, επαναφέρει στη μνήμη μια άλλη, σχεδόν εμβληματική στιγμή των ελληνογαλλικών σχέσεων: το ταξίδι του Σαρλ Ντε Γκολ στη χώρα μας, τον Μάιο του 1963 — πριν από σχεδόν ακριβώς 63 χρόνια.

Με αφορμή τη συγκυρία, ο διακεκριμένος ιστορικός και συγγραφέας Δρ Κωνσταντίνος Τσοπάνης ανασύρει μαρτυρίες της εποχής και ανασυνθέτει, με δημοσιογραφική ακρίβεια και αφηγηματική ένταση, την περιοδεία του τότε προέδρου της Γαλλίας στα Μεσόγεια, αμέσως μετά την επίσκεψή του στον ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο.

«Ήταν μια διαδρομή με έντονο συμβολισμό, αλλά και προσεκτικά σκηνοθετημένη», σημειώνει ο Δρ Τσοπάνης.

Ο Ντε Γκωλ, συνοδευόμενος από τον τότε πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή και τη σύζυγό του Αμαλία Μεγαπάνου, κατηφόρισε από το Σούνιο προς την ενδοχώρα των Μεσογείων, σε μια διαδρομή που φιλοδοξούσε να αναδείξει τόσο την αναπτυξιακή πορεία της χώρας όσο και τη ζώσα ιστορική της μνήμη.

Πρώτος σταθμός, το Λαύριο. Εκεί, σύμφωνα με τις μαρτυρίες που επικαλείται ο ιστορικός, ο Γάλλος πρόεδρος έγινε δεκτός από εκπροσώπους γαλλικών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνταν στην περιοχή με επικεφαλής τον πρόεδρο της Γαλλικής Εταιρείας κύριο Κοερολί (τον οποίο οι κάτοικοι της περιοχής αποκαλούσαν Μεσιέ Κουρελή αφού δεν μπορούσαν να προφέρουν σωστά το όνομά του) — μια λεπτομέρεια που, όπως επισημαίνει ο Δρ Τσοπάνης, «δεν ήταν καθόλου τυχαία, αλλά εντασσόταν στη στρατηγική ανάδειξης των οικονομικών δεσμών Ελλάδας και Γαλλίας».

Η πομπή συνέχισε προς την Κερατέα, όπου η υποδοχή είχε χαρακτήρα σχεδόν πανηγυρικό. «Μαθητές με σημαιάκια, οργανωμένα πλήθη, συνθήματα που πολλές φορές δεν κατανοούσε ο ίδιος ο Ντε Γκολ (ανάμεσά του και το αμίμητο «ζήτω, ζήτω του Ντε Γκολ, που ‘βαλε 300 γκολ), αλλά τα ανταπέδιδε με εκείνο το χαρακτηριστικό, συγκρατημένο του χαμόγελο», περιγράφει ο Δρ Τσοπάνης.

Στο Μαρκόπουλο, η ατμόσφαιρα διαφοροποιήθηκε. Ο δήμαρχος της εποχής, Σπυράκης γνώστης της γαλλικής γλώσσας, απηύθυνε χαιρετισμό απευθείας στον Ντε Γκωλ, εντυπωσιάζοντάς τον αλλά και ενθουσιάζοντάς τον για να αναφωνήσει «J’ aime beaucoup Markopoulo» (Αγαπώ πολύ το Μαρκόπουλο).

«Εκεί φαίνεται καθαρά η πολιτιστική διάσταση της επίσκεψης», σχολιάζει ο ιστορικός. «Δεν ήταν μόνο μια επίδειξη ισχύος ή διπλωματίας, αλλά και μια ανταλλαγή συμβολισμών και πολιτισμικού κεφαλαίου».

Η πιο φορτισμένη στιγμή, ωστόσο, εκτυλίχθηκε στο Κορωπί. Εκεί, ο Γάλλος πρόεδρος ενημερώθηκε για τα δεινά της ναζιστικής κατοχής και το λεγόμενο «Ολοκαύτωμα του Κορωπίου».

«Οι μαρτυρίες συγκλίνουν στο ότι ο Ντε Γκωλ συγκινήθηκε βαθιά», σημειώνει ο Δρ Τσοπάνης. «Δεν ήταν μια τυπική στάση. Ήταν μια στιγμή όπου η ιστορική μνήμη εισέβαλε δυναμικά στη διπλωματία».

Παρά τη συγκίνηση και τις δηλώσεις συμπάθειας, η υπόθεση της επίσημης αναγνώρισης των εγκλημάτων αυτών παρέμεινε —και παραμένει— ανοιχτή. «Είναι από εκείνες τις περιπτώσεις όπου ο συμβολισμός προηγήθηκε της δικαιοσύνης, χωρίς όμως να την εξασφαλίσει», υπογραμμίζει ο ιστορικός.

Σήμερα, έξι δεκαετίες μετά, η παρουσία του Μακρόν στην Ελλάδα αναδεικνύει μια εντυπωσιακή συνέχεια.

Από τον Ντε Γκωλ στον Μακρόν, οι ελληνογαλλικές σχέσεις διατηρούν έναν ιδιαίτερο ιστορικό και πολιτικό πυρήνα, στον οποίο η μνήμη, η διπλωματία και οι γεωπολιτικές ισορροπίες συνυφαίνονται.

Και όπως καταλήγει ο Δρ Κωνσταντίνος Τσοπάνης, «οι επισκέψεις αυτές δεν είναι ποτέ απλώς εθιμοτυπικές. Είναι αφηγήσεις ισχύος, ιστορίας και —κυρίως— μνήμης, που γράφονται ξανά και ξανά, κάθε φορά με διαφορετικούς πρωταγωνιστές».