Σε θεσμικό πλαίσιο πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 25 Φεβρουαρίου η συνάντηση της Κοινότητας Ρομά Γέρακα με τον πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου Παλλήνης, Άρη Βίτσιο, παρουσία μελών της κοινότητας, του διαμεσολαβητή του Παραρτήματος Ρομά και του δικηγόρου ανθρωπίνων δικαιωμάτων Γιώργου Τσιάκαλου.
Η ανακοίνωση κάνει λόγο για έναν διάλογο γύρω από την εφαρμογή του Τοπικού Σχεδίου Δράσης για την Ένταξη, την Ισότητα και τη Συμμετοχή των Ρομά, με έμφαση στις συνθήκες διαβίωσης, την εκπαίδευση, την υγεία, την απασχόληση και τους μηχανισμούς εκπροσώπησης.
Υπογραμμίζεται επίσης η ανάγκη για σαφές χρονοδιάγραμμα, αρμοδιότητες και μετρήσιμους δείκτες.
Ωστόσο, πίσω από τη γενική και θεσμικά ορθή διατύπωση, παραμένουν κρίσιμα ζητήματα που – τουλάχιστον με βάση όσα δημοσιοποιήθηκαν – δεν αποσαφηνίστηκαν.
Το ανοιχτό ζήτημα του νομικού καθεστώτος
Καμία αναφορά δεν γίνεται στο ιδιοκτησιακό καθεστώς της έκτασης όπου διαμένει η κοινότητα.
Δεν διευκρινίζεται αν υπάρχουν εκκρεμείς διοικητικές ή δικαστικές διαδικασίες, αν υφίστανται αποφάσεις κατεδάφισης ή αν η δημοτική αρχή εξετάζει κάποια ρύθμιση που θα παρέχει ασφάλεια διαμονής.
Το ζήτημα της κατοικίας δεν είναι απλώς κοινωνικό αλλά νομικό και διοικητικό.
Η παρουσία δικηγόρου ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη συνάντηση δημιουργεί εύλογα το ερώτημα εάν συζητήθηκαν ενδεχόμενες νομικές ενέργειες ή προσφυγές, κάτι που η ανακοίνωση δεν επιβεβαιώνει ούτε διαψεύδει.
Η καθημερινότητα πέρα από τα σχέδια
Η ανακοίνωση μιλά για προστασία από διακρίσεις, χωρίς όμως να αναφέρει εάν υπάρχουν καταγγελίες για ρατσιστικά περιστατικά ή εντάσεις με άλλους κατοίκους της περιοχής.
Δεν γίνεται λόγος για τον ρόλο της αστυνομίας ή για τυχόν παρεμβάσεις διοικητικών αρχών που επηρεάζουν την καθημερινότητα της κοινότητας.
Σε τοπικό επίπεδο, η κοινωνική ένταξη κρίνεται συχνά όχι από τα έγγραφα και τα σχέδια, αλλά από τη συμβίωση και την αίσθηση ασφάλειας. Η απουσία αναφοράς σε αυτό το πεδίο αφήνει ένα ουσιαστικό κενό.
Οι δεσμεύσεις του δήμου και το ζήτημα της χρηματοδότησης
Το Τοπικό Σχέδιο Δράσης παρουσιάζεται ως θεσμικό πλαίσιο, χωρίς όμως να αποσαφηνίζεται εάν υπάρχουν ήδη εγκεκριμένοι πόροι και συγκεκριμένος προϋπολογισμός για την υλοποίησή του.
Δεν προκύπτει αν συμφωνήθηκε η εισαγωγή του θέματος στο Δημοτικό Συμβούλιο ή αν τέθηκε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής.
Η αναφορά σε «μετρήσιμους δείκτες» παραμένει σε επίπεδο αρχής. Δεν διευκρινίζεται ποιος θα ελέγχει την πρόοδο, αν θα υπάρξει μικτή επιτροπή δήμου και Κοινότητας ή αν θα δημοσιοποιούνται τακτικές εκθέσεις απολογισμού.
Χωρίς σαφή μηχανισμό παρακολούθησης, η λογοδοσία παραμένει ζητούμενο.
Ο ευρωπαϊκός παράγοντας και οι επόμενες κινήσεις
Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στο ευρωπαϊκό έργο EQUAL, που συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και παρέχει νομική αρωγή και δράσεις ενδυνάμωσης.
Ωστόσο, δεν αποσαφηνίζεται αν έχει ήδη ενεργοποιηθεί κάποιο συγκεκριμένο νομικό εργαλείο ή αν ενδέχεται να υπάρξουν προσφυγές σε εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η Κοινότητα δηλώνει ότι προσβλέπει σε συνάντηση με τον δήμαρχο και τους αρμόδιους αντιδημάρχους για τα επόμενα θεσμικά βήματα.
Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: θα μεταφραστεί ο διάλογος σε διοικητικές πράξεις και συγκεκριμένες αποφάσεις ή θα περιοριστεί σε επίπεδο προθέσεων;
Για την ώρα, ο θεσμικός διάλογος έχει ανοίξει. Το αν θα καλύψει τα κενά που παραμένουν ανοιχτά, θα φανεί στην πράξη – και κυρίως στο χρονοδιάγραμμα.
