Πέρα από την εκδήλωση της Πέμπτης 21 Μαΐου 2026 στον κινηματογράφο Ολύμπιον της Θεσσαλονίκης, όπου η Μαρία Καρυστιανού εμφανίστηκε για πρώτη φορά ως επικεφαλής πολιτικού φορέα, δημοσιοποιήθηκε και η ιδρυτική διακήρυξη του κόμματος «ΕΛΠΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ – ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΥΣΤΙΑΝΟΥ, ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΠΟΛΙΤΩΝ».

Το κείμενο επιχειρεί να παρουσιάσει το νέο πολιτικό εγχείρημα ως ένα κίνημα που δεν γεννήθηκε μέσα από τους παραδοσιακούς κομματικούς μηχανισμούς αλλά «από τα ίδια τα σπλάχνα της κοινωνίας», ως απάντηση στην κρίση εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς, στη διαφθορά, στην κοινωνική ανασφάλεια και στην οικονομική υποβάθμιση που, σύμφωνα με τους συντάκτες του, βιώνουν οι πολίτες τα τελευταία χρόνια.

Κεντρικό σημείο αναφοράς της διακήρυξης αποτελεί η τραγωδία των Τεμπών. Το κείμενο περιγράφει ως καθοριστική πηγή έμπνευσης τον αγώνα της Μαρίας Καρυστιανού για την απόδοση δικαιοσύνης μετά τον θάνατο της κόρης της στο δυστύχημα της 28ης Φεβρουαρίου 2023.

Η υπόθεση των Τεμπών παρουσιάζεται όχι μόνο ως ένα τραγικό γεγονός, αλλά ως σύμβολο των παθογενειών του πολιτικού και διοικητικού συστήματος, οι οποίες, κατά τη διακήρυξη, συνδέονται με φαινόμενα συγκάλυψης, αδιαφάνειας και θεσμικής δυσλειτουργίας.

Ένα κίνημα κατά της διαφθοράς και της κομματοκρατίας

Η διακήρυξη υιοθετεί έντονα αντισυστημική ρητορική, χωρίς ωστόσο να αυτοτοποθετείται στον παραδοσιακό άξονα Αριστεράς–Δεξιάς.

Αντίθετα, υποστηρίζει ότι επιδιώκει να υπερβεί τους «ψευδοδιχασμούς» και τα «ψευδοδιλήμματα» του παρελθόντος, καλώντας πολίτες διαφορετικών πολιτικών αφετηριών να συστρατευθούν σε ένα κοινό εγχείρημα.

Το κείμενο επαναλαμβάνει ότι η πολιτική πρέπει να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον και ότι οι πολιτικοί οφείλουν να λειτουργούν ως «υπηρέτες του λαού», προβάλλοντας ως βασικές αξίες την πολιτική αρετή, την ισονομία, την αξιοκρατία και τη λογοδοσία.

Στην πρώτη γραμμή το κράτος δικαίου

Το ισχυρότερο ιδεολογικό αποτύπωμα της διακήρυξης εντοπίζεται στα ζητήματα θεσμών και δικαιοσύνης.

Το κόμμα θέτει ως κορυφαία προτεραιότητα την αποκατάσταση του κράτους δικαίου, υποστηρίζοντας την πλήρη εφαρμογή της αρχής της ισονομίας, την ενίσχυση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης και τον σαφή διαχωρισμό των εξουσιών.

Μεταξύ των προτάσεων που διατυπώνονται περιλαμβάνεται η παύση της επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης από την εκτελεστική εξουσία, καθώς και η ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας στη λειτουργία των θεσμών.

Στην ίδια κατεύθυνση, η διακήρυξη ζητεί εκτεταμένο έλεγχο δημοσίων συμβάσεων, διαχείρισης ευρωπαϊκών κονδυλίων και δημοσιονομικών πόρων, με στόχο την καταπολέμηση της διαφθοράς και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς το κράτος.

Κοινωνικό κράτος και στήριξη της οικογένειας

Στο κοινωνικό πεδίο, το κείμενο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος, προτείνοντας τη δημιουργία ειδικού φορέα για το δημογραφικό, την οικογένεια και τη νεολαία.

Η υπογεννητικότητα, η γήρανση του πληθυσμού και η μετανάστευση νέων επιστημόνων στο εξωτερικό περιγράφονται ως υπαρξιακές απειλές για τη χώρα.

Παράλληλα, προβάλλεται η ανάγκη ενίσχυσης της δημόσιας παιδείας, της ειδικής αγωγής και του Εθνικού Συστήματος Υγείας, το οποίο χαρακτηρίζεται ως δημόσιο, δωρεάν και καθολικό αγαθό.

Ιδιαίτερη μέριμνα προβλέπεται επίσης για τους συνταξιούχους, τα άτομα με αναπηρία και τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

Παραγωγική ανασυγκρότηση και έλεγχος των αγορών

Στην οικονομία, η διακήρυξη συνδυάζει στοιχεία κρατικής παρέμβασης με αναπτυξιακή ρητορική. Υποστηρίζει την παραγωγική και βιομηχανική ανασυγκρότηση της χώρας, τη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, τη μείωση της γραφειοκρατίας και την προώθηση της καινοτομίας και της ψηφιακής μετάβασης.

Ταυτόχρονα, ζητεί αυστηρότερο έλεγχο του τραπεζικού συστήματος, φορολόγηση των τραπεζών, προστασία της πρώτης κατοικίας, περιορισμό της δράσης των servicers και των funds, καθώς και ισχυρές παρεμβάσεις κατά των καρτέλ, των μονοπωλίων και της αισχροκέρδειας.

Πατριωτικός λόγος χωρίς αμφισβήτηση της ευρωπαϊκής πορείας

Στα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, η διακήρυξη δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην εθνική κυριαρχία, στην προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων και στην ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας.

Παράλληλα, υποστηρίζει ότι η Ελλάδα πρέπει να τηρεί τις διεθνείς της υποχρεώσεις, χωρίς όμως να λειτουργεί ως «ακολούθημα» άλλων κρατών ή εταίρων.

Το κείμενο συνδυάζει έτσι έναν έντονο πατριωτικό λόγο με αναφορές στο διεθνές δίκαιο, στην πολυπολική διεθνή πραγματικότητα και στη διατήρηση της ευρωπαϊκής παρουσίας της χώρας.

Κάλεσμα για μια «Νέα Αρχή»

Η διακήρυξη ολοκληρώνεται με πρόσκληση συμμετοχής προς τους πολίτες και με τη διακήρυξη του στόχου δημιουργίας ενός «ισχυρού πολιτικού φορέα με αυθεντική κινηματική μορφή», ο οποίος θα αντλεί τη δύναμή του από τη λαϊκή βάση.

Το κείμενο κλείνει με αναφορά στους στίχους του Κωστή Παλαμά και με το σύνθημα «Όλοι μαζί για μια Νέα Αρχή».

Το πολιτικό DNA του κόμματος Καρυστιανού

Από την οπτική της πολιτικής επιστήμης, η διακήρυξη της «ΕΛΠΙΔΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» παρουσιάζει χαρακτηριστικά που συναντώνται σε σύγχρονα κινήματα διαμαρτυρίας τα οποία επιχειρούν να μετασχηματιστούν σε πολιτικούς φορείς.

Πρώτον, πρόκειται για ένα κείμενο που αντλεί τη νομιμοποίησή του από ένα τραυματικό κοινωνικό γεγονός. Η τραγωδία των Τεμπών λειτουργεί ως «ιδρυτικός μύθος» του κινήματος, αντίστοιχα με τον τρόπο που σε άλλες χώρες κοινωνικές κρίσεις, οικονομικά σκάνδαλα ή καταστροφές αποτέλεσαν τη βάση για την εμφάνιση νέων πολιτικών σχηματισμών. Η πολιτική ταυτότητα δεν συγκροτείται γύρω από μια συγκεκριμένη κοινωνική τάξη ή ιδεολογία, αλλά γύρω από την απαίτηση για δικαιοσύνη και θεσμική λογοδοσία.

Δεύτερον, η διακήρυξη εντάσσεται στην κατηγορία του «ηθικού λαϊκισμού» (moral populism). Ο βασικός διαχωρισμός που προβάλλεται δεν είναι μεταξύ Αριστεράς και Δεξιάς αλλά μεταξύ «έντιμων πολιτών» και ενός πολιτικού συστήματος που εμφανίζεται διεφθαρμένο, αναξιόπιστο και αποκομμένο από την κοινωνία. Η έννοια της «κάθαρσης» διαπερνά ολόκληρο το κείμενο.

Τρίτον, ιδεολογικά η διακήρυξη εμφανίζει στοιχεία ιδεολογικού συγκρητισμού. Συνδυάζει αιτήματα που παραδοσιακά συναντώνται στον προοδευτικό χώρο – ισχυρό κοινωνικό κράτος, δημόσια υγεία, δημόσια παιδεία, προστασία ευάλωτων ομάδων – με θέσεις που αντλούν από τον πατριωτικό και εθνικοκυριαρχικό λόγο, όπως η έμφαση στην εθνική ανεξαρτησία, στην αποκέντρωση, στην προστασία της υπαίθρου και στην ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας.

Τέταρτον, η διακήρυξη παρουσιάζει έντονα χαρακτηριστικά αντισυστημικού κέντρου. Απορρίπτει τις παραδοσιακές πολιτικές διαιρέσεις, καταγγέλλει τις ελίτ και τους κομματικούς μηχανισμούς, αλλά ταυτόχρονα δεν αμφισβητεί ούτε το δημοκρατικό πολίτευμα ούτε την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας. Πρόκειται για μια μορφή θεσμικού αντισυστημισμού: αμφισβητεί τον τρόπο λειτουργίας των θεσμών, όχι όμως την ύπαρξή τους.

Τέλος, το πιο ενδιαφέρον πολιτικά στοιχείο είναι ότι η διακήρυξη δεν δομείται γύρω από ένα πλήρως επεξεργασμένο οικονομικό ή ιδεολογικό πρόγραμμα. Το κέντρο βάρους βρίσκεται στη θεσμική αποκατάσταση, στο κράτος δικαίου και στην καταπολέμηση της διαφθοράς. Αυτό υποδηλώνει ότι το κόμμα επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει πρωτίστως ένα ισχυρό κοινωνικό και ηθικό αίτημα, το οποίο γεννήθηκε μετά τα Τέμπη, και δευτερευόντως να το μετατρέψει σε ολοκληρωμένη πολιτική πρόταση.

Συνολικά, η διακήρυξη συνιστά περισσότερο ένα κείμενο πολιτικής και ηθικής κινητοποίησης παρά ένα αναλυτικό κυβερνητικό πρόγραμμα.

Το ερώτημα που θα κρίνει τη μελλοντική πορεία του εγχειρήματος είναι αν η ισχυρή συμβολική φόρτιση που προέρχεται από τα Τέμπη μπορεί να μετασχηματιστεί σε συνεκτική πολιτική εκπροσώπηση με σαφείς προγραμματικές και οργανωτικές δομές.