Την ώρα που ολοένα περισσότερα παραλιακά σημεία στη νότια και ανατολική Αττική διεκδικούνται από ιδιώτες και η πρόσβαση των πολιτών στη θάλασσα γίνεται σε αρκετές περιπτώσεις όλο και πιο δύσκολη, εμφανίζεται ένα νέο ευρωπαϊκό σχέδιο με τίτλο «Athens Waterfront Road 2026».
Το ερώτημα που ήδη αρχίζει να συζητείται σε πολλές παραθαλάσσιες περιοχές είναι αν αυτή η πρωτοβουλία μπορεί τελικά να λειτουργήσει ως «ασπίδα» για τον δημόσιο χαρακτήρα της ακτογραμμής ή αν θα αποτελέσει απλώς ακόμη ένα γενικό σχέδιο αστικής ανάπτυξης χωρίς ουσιαστικές εγγυήσεις για τους κατοίκους.
Το project παρουσιάζεται ως μια προσπάθεια να αντιμετωπιστεί ολόκληρο το παραλιακό μέτωπο της Αττικής σαν ένας ενιαίος δημόσιος χώρος, με περισσότερο πράσινο, καλύτερη πρόσβαση στη θάλασσα, πεζόδρομους, ποδηλατόδρομους και παρεμβάσεις που θα συνδέουν τις παραλιακές περιοχές μεταξύ τους.
Η πρώτη μεγάλη παρουσίαση θα γίνει στο Λαύριο, όπου διοργανώνεται συνέντευξη Τύπου και εργαστήριο συμμετοχικού σχεδιασμού με τη συμμετοχή πολιτών, αρχιτεκτόνων και μαθητών σχολείων της περιοχής.
Τη διοργάνωση της πρωτοβουλίας έχουν αναλάβει ο Δήμος Λαυρεωτικής, η Πανελλήνια Ένωση Ομότιμων Μελών του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΠΕΤΟΜ-ΤΕΕ) και το αρχιτεκτονικό γραφείο Giamakos Architects, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Νέου Ευρωπαϊκού Μπάουχαους (NEB), με το πρόγραμμα να έχει λάβει επίσημη έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως δορυφορική δράση του κεντρικού φεστιβάλ στις Βρυξέλλες.
Ποιές περιοχές αφορά
Παρότι το project μιλά συνολικά για το «παραλιακό μέτωπο της Αθήνας», ιδιαίτερο ενδιαφέρον υπάρχει για τις περιοχές της Ανατολικής Αττικής, όπως η Βάρη, η Βούλα, η Βουλιαγμένη, το Λαγονήσι, η Ανάβυσσος, η Παλαιά Φώκαια, το Σούνιο και το Λαύριο.
Πρόκειται για περιοχές που τα τελευταία χρόνια αλλάζουν με γρήγορους ρυθμούς, καθώς η αυξανόμενη αξία της λεγόμενης «Αθηναϊκής Ριβιέρας» προσελκύει επενδύσεις, τουριστική ανάπτυξη αλλά και έντονες πιέσεις γύρω από τη χρήση της παραλιακής γης.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, αρκετοί κάτοικοι βλέπουν το «Athens Waterfront Road 2026» ως μια πιθανή ευκαιρία να τεθεί ξανά στο επίκεντρο η ανάγκη για δημόσιες και προσβάσιμες ακτές.
Το μεγάλο ερώτημα: δημόσιο μέτωπο ή κλειστές ακτές;
Η βασική αντίφαση παραμένει. Από τη μία πλευρά, το νέο σχέδιο μιλά για ελεύθερη πρόσβαση στη θάλασσα, δημόσιους χώρους, συμμετοχή των πολιτών και ένα «ενιαίο πράσινο δίκτυο» που θα συνδέει όλη την ακτογραμμή της Αττικής.
Από την άλλη όμως, ειδικά στον Δήμο Σαρωνικού, υπάρχουν εδώ και χρόνια αντιδράσεις κατοίκων για παραλιακά σημεία που περιφράσσονται, διεκδικούνται από ιδιώτες ή οδηγούνται σταδιακά σε περιορισμένη πρόσβαση.
Σε περιοχές του Λαγονησίου, της Αναβύσσου και της Παλαιάς Φώκαιας, πολίτες καταγγέλλουν συχνά ότι η ακτογραμμή μικραίνει για τους κατοίκους, καθώς αυξάνονται οι ιδιωτικές εγκαταστάσεις, οι οργανωμένες εκμεταλλεύσεις και οι επιχειρηματικές πιέσεις πάνω σε παραθαλάσσιες εκτάσεις.
Γι’ αυτό και πολλοί αναρωτιούνται αν το «Athens Waterfront Road 2026» μπορεί στην πράξη να ανατρέψει αυτή την εικόνα και να λειτουργήσει ως ένα νέο πλαίσιο προστασίας του δημόσιου χαρακτήρα της ακτής.
Η περίπτωση του Λαγονησίου και της νότιας ακτογραμμής
Ιδιαίτερα στο Λαγονήσι, η συζήτηση γύρω από το μέλλον της παραλιακής ζώνης παραμένει έντονη, καθώς τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί αντιδράσεις για ιδιωτικές διεκδικήσεις και περιορισμούς στην πρόσβαση πολιτών σε παραθαλάσσια σημεία.
Το ίδιο ισχύει συνολικά για τη νότια παραλιακή γραμμή μέχρι το Σούνιο και το Λαύριο, όπου η εμπορική αξία της γης ανεβαίνει συνεχώς και μαζί μεγαλώνει η αγωνία των κατοίκων για το αν οι παραλίες θα παραμείνουν ανοιχτές και ελεύθερες.
Στο Λαύριο, πάντως, το project επιχειρεί να συνδέσει τη βιομηχανική ιστορία της περιοχής με ένα νέο μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης και σύγχρονου αστικού σχεδιασμού, δίνοντας έμφαση στη συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας.
Τί μένει να φανεί
Μέχρι στιγμής, το «Athens Waterfront Road 2026» παρουσιάζεται περισσότερο ως ένα μεγάλο πλαίσιο ιδεών και δημόσιου διαλόγου και λιγότερο ως συγκεκριμένο τεχνικό έργο με ανακοινωμένες παρεμβάσεις.
Δεν έχουν παρουσιαστεί συγκεκριμένα έργα ανά περιοχή, χρονοδιαγράμματα ή σαφείς δεσμεύσεις για το πώς θα προστατευτεί στην πράξη η ελεύθερη πρόσβαση των πολιτών στις ακτές.
Ωστόσο, για πολλούς κατοίκους της Ανατολικής Αττικής, ίσως για πρώτη φορά ανοίγει ξανά οργανωμένα η συζήτηση για το ποιος τελικά θα έχει δικαίωμα στο παραλιακό μέτωπο των επόμενων δεκαετιών: οι πολίτες ή οι ιδιωτικές διεκδικήσεις.
