Με φόντο τον εξελισσόμενο πόλεμο και την αυστηρή προσέγγιση των ισραηλινών αρχών σε ζητήματα ασφάλειας, η φετινή τελετή αφής του Αγίου Φωτός στα Ιεροσόλυμα εισέρχεται σε μια από τις πιο αβέβαιες φάσεις των τελευταίων ετών.
Μαζί της τίθεται υπό αμφισβήτηση και η καθιερωμένη υποδοχή του στο Διεθνές Αεροδρόμιο Αθηνών «Ελ. Βενιζέλος» το απόγευμα του Μεγάλου Σαββάτου, στις 11 Απριλίου, ένα τελετουργικό που τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει χαρακτηριστικά κρατικής επισημότητας.
Υπό το πρίσμα της ασφάλειας
Τα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, όπως προκύπτει από τη δημόσια συζήτηση που μεταφέρεται μέσω διπλωματικών και εκκλησιαστικών διαύλων, δεν προσεγγίζουν την τελετή ως γεγονός θρησκευτικής κατάνυξης, αλλά κυρίως ως μια σύνθετη άσκηση διαχείρισης πλήθους σε ένα εξαιρετικά ευαίσθητο περιβάλλον.
Η σύμπτωση Ορθόδοξου και Καθολικού Πάσχα με το εβραϊκό Pesach, σε συνδυασμό με την ευρύτερη αστάθεια στην περιοχή, εντείνει τις ανησυχίες για την ασφάλεια στην Παλιά Πόλη.
Σε αυτό το πλαίσιο, η κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου φαίνεται να εξετάζει περιορισμούς που σε άλλες χρονιές θα θεωρούνταν υπερβολικοί.
Σενάρια περιορισμών και αβεβαιότητας
Οι πληροφορίες που διακινούνται κάνουν λόγο για σενάρια αυστηρού περιορισμού των παρισταμένων, για ενδεχόμενο τέλεσης της τελετής χωρίς την παρουσία πιστών ή ακόμη και για διαφοροποίηση στον τρόπο κάλυψής της.
Αν και οι ισραηλινές αρχές διαμηνύουν ότι πρόθεσή τους είναι να διασφαλιστεί η συνέχεια της παράδοσης, η επιμονή στη λογική της «ασφάλειας πρώτα» δημιουργεί ένα ρευστό και απρόβλεπτο σκηνικό, στο οποίο τίποτα δεν θεωρείται δεδομένο μέχρι την τελευταία στιγμή.
Επιπτώσεις στην άφιξη και την υποδοχή
Η στάση αυτή έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις από τις χριστιανικές Εκκλησίες, που ζητούν σαφείς δεσμεύσεις για την απρόσκοπτη τέλεση της τελετής.
Το ζήτημα αποκτά έτσι και διπλωματική διάσταση, καθώς το Άγιο Φως υπερβαίνει τα στενά θρησκευτικά όρια και συνδέεται άμεσα με κράτη που διατηρούν ενεργό ρόλο στη διαδικασία μεταφοράς του, όπως η Ελλάδα.
Υπό κανονικές συνθήκες, το Άγιο Φως μεταφέρεται αεροπορικώς και γίνεται δεκτό στο Διεθνές Αεροδρόμιο Αθηνών «Ελ. Βενιζέλος» με τιμές αρχηγού κράτους, μια πρακτική με έντονο συμβολικό αλλά και πολιτικό αποτύπωμα.
Φέτος, ωστόσο, η αβεβαιότητα που επικρατεί στα Ιεροσόλυμα επηρεάζει αναπόφευκτα και την ελληνική πλευρά.
Ο χρόνος της αφής, οι συνθήκες μεταφοράς και, κατ’ επέκταση, το τελετουργικό της υποδοχής ενδέχεται να διαφοροποιηθούν ή να εξαρτηθούν από αποφάσεις που θα ληφθούν κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή.
Το Άγιο Φως αναμένεται, εφόσον οι συνθήκες το επιτρέψουν, να υποδεχθεί στο αεροδρόμιο ο Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής Νικόλαος, χωρίς όμως να μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο αλλαγών στο πρωτόκολλο.
Η φετινή συγκυρία αναδεικνύει με σαφήνεια τη μετατόπιση που καταγράφουν τα ισραηλινά μέσα: η τελετή του Αγίου Φωτός δεν αντιμετωπίζεται ως καθαρά θρησκευτικό γεγονός, αλλά ως ένα επιχειρησιακό εγχείρημα υψηλού ρίσκου μέσα σε μια πόλη που βρίσκεται διαρκώς σε επιφυλακή.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η άφιξη του Αγίου Φωτός στην Ελλάδα, με όλο το φορτίο συμβολισμών που τη συνοδεύει, παύει για πρώτη φορά μετά από χρόνια να θεωρείται αυτονόητη και εξαρτάται από μια εύθραυστη ισορροπία αποφάσεων που θα κριθεί λίγες ώρες πριν ανάψει το Φως στον Πανάγιο Τάφο.
