Μπορεί ένας υποψήφιος δήμαρχος να βγει πρώτος στην κάλπη και τελικά να χάσει τη δημαρχία; Με το νέο σύστημα αυτοδιοικητικών εκλογών που προβλέπει το σχέδιο του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η απάντηση είναι «ναι».
Η μεγάλη αλλαγή που φέρνει το νέο μοντέλο δεν είναι μόνο η κατάργηση της παραδοσιακής δεύτερης Κυριακής, αλλά και το γεγονός ότι πλέον καθοριστικό ρόλο θα παίζουν οι λεγόμενες «δεύτερες επιλογές» των ψηφοφόρων.
Το νέο σύστημα βασίζεται σε μία μόνο εκλογική διαδικασία. Ο πολίτης θα πηγαίνει μία φορά στην κάλπη, θα επιλέγει τον βασικό συνδυασμό που στηρίζει και παράλληλα θα μπορεί να δηλώνει και ποιον άλλον συνδυασμό προτιμά ως εναλλακτική επιλογή, αν ο πρώτος αποκλειστεί.
Αν κάποιος συνδυασμός ξεπεράσει το 42% συν μία ψήφο, εκλέγεται άμεσα. Αν όχι, περνούν στη δεύτερη φάση οι δύο πρώτοι συνδυασμοί και τότε ενεργοποιούνται οι «εναλλακτικές ψήφοι» των μικρότερων παρατάξεων.
Πώς μπορεί να ανατραπεί το αποτέλεσμα
Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη πολιτική ανατροπή που φέρνει το νέο μοντέλο.
Ας υποθέσουμε ότι τα αποτελέσματα της πρώτης καταμέτρησης είναι:
- Συνδυασμός Α → 41%
- Συνδυασμός Β → 34%
- Συνδυασμός Γ → 15%
- Συνδυασμός Δ → 10%
Με το σημερινό σύστημα, ο Α θα πήγαινε ως ξεκάθαρο φαβορί στη δεύτερη Κυριακή. Με το νέο όμως μοντέλο δεν θα υπάρξει δεύτερη κάλπη. Αντί γι’ αυτό θα εξεταστούν οι δεύτερες επιλογές των ψηφοφόρων του Γ και του Δ.
Αν η πλειονότητα αυτών των ψηφοφόρων έχει δηλώσει ως εναλλακτική επιλογή τον Β, τότε οι ψήφοι τους θα προστεθούν στον δεύτερο συνδυασμό.
Έτσι, το τελικό αποτέλεσμα μπορεί να γίνει:
- Α → 45%
- Β → 55%
Και ο Β να εκλεγεί δήμαρχος, παρότι στην αρχική καταμέτρηση βρισκόταν επτά μονάδες πίσω.
Οι ψηφοφόροι του πρώτου συνδυασμού δεν «χάνουν» ψήφους
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι οι δεύτερες επιλογές ενεργοποιούνται μόνο για τους συνδυασμούς που αποκλείονται από τη δεύτερη φάση.
Δηλαδή:
- οι ψηφοφόροι του Α παραμένουν στον Α,
- οι ψηφοφόροι του Β παραμένουν στον Β,
- και μεταφέρονται μόνο οι ψήφοι των μικρότερων παρατάξεων.
Άρα ο πρώτος συνδυασμός δεν κινδυνεύει να χάσει δικές του ψήφους προς τον αντίπαλο. Κινδυνεύει όμως να ηττηθεί αν οι περισσότεροι ψηφοφόροι των μικρότερων συνδυασμών θεωρούν πιο κοντά τους τον δεύτερο υποψήφιο.
Τι αλλάζει πολιτικά
Το νέο σύστημα αλλάζει πλήρως τη στρατηγική των αυτοδιοικητικών εκλογών.
Μέχρι σήμερα, οι υποψήφιοι δήμαρχοι στόχευαν κυρίως στο να έρθουν πρώτοι στον πρώτο γύρο και στη συνέχεια να πετύχουν πολιτικές συμφωνίες για τη δεύτερη Κυριακή.
Με το νέο μοντέλο, οι συμφωνίες και οι πολιτικές συγγένειες μεταφέρονται ουσιαστικά μέσα στο ίδιο το ψηφοδέλτιο.
Οι υποψήφιοι δεν θα χρειάζεται πλέον μόνο να πείσουν τους ψηφοφόρους να τους επιλέξουν πρώτους. Θα πρέπει επίσης να γίνουν η «δεύτερη επιλογή» όσο το δυνατόν περισσότερων πολιτών.
Και αυτό μπορεί τελικά να αποδειχθεί εξίσου σημαντικό με την πρωτιά της πρώτης κάλπης.
Διαβάστε σχετικά: Ένα ψηφοδέλτιο, δύο επιλογές: Το νέο μοντέλο εκλογής δημάρχων και περιφερειαρχών (Παράδειγμα ψηφοδελτίου)
