Έντονη ανησυχία προκαλούν στους ιδιοκτήτες ακινήτων οι διατάξεις του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης που προβλέπουν την αντικατάσταση του σημερινού Τέλους Ακίνητης Περιουσίας (ΤΑΠ) από το νέο «Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης», ενώ παράλληλα ανοίγουν τη συζήτηση για την απόκτηση πρόσθετων εσόδων από την ακίνητη περιουσία και από τις Περιφέρειες.
Παρότι η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι στόχος είναι η οικονομική ενίσχυση της Αυτοδιοίκησης και η μεγαλύτερη οικονομική της αυτοτέλεια, φορείς της αγοράς ακινήτων και ιδιοκτήτες εκφράζουν φόβους ότι το τελικό αποτέλεσμα μπορεί να οδηγήσει σε πολλαπλάσιες επιβαρύνσεις σε σχέση με όσα πληρώνονται σήμερα μέσω του ΤΑΠ.
Το ΤΑΠ φεύγει, ο ΕΝΦΙΑ μένει
Το πρώτο στοιχείο που προκαλεί αντιδράσεις είναι ότι ο ΕΝΦΙΑ δεν καταργείται. Οι ιδιοκτήτες θα συνεχίσουν να καταβάλλουν κανονικά τον κρατικό φόρο ακινήτων, ενώ ταυτόχρονα θα κληθούν να πληρώνουν το νέο τέλος που θα επιβάλλουν οι δήμοι.
Σήμερα το ΤΑΠ υπολογίζεται με συντελεστές που κυμαίνονται συνήθως από 0,25‰ έως 0,35‰ επί της φορολογητέας αξίας του ακινήτου.
Το νέο Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης προβλέπεται να κυμαίνεται από 0,30‰ έως 0,70‰, γεγονός που σημαίνει ότι σε αρκετές περιπτώσεις η επιβάρυνση μπορεί να είναι αισθητά υψηλότερη από τη σημερινή.
Υπολογισμοί που βασίζονται στους προβλεπόμενους συντελεστές δείχνουν ότι μόνο από την αντικατάσταση του ΤΑΠ από το νέο δημοτικό τέλος, η αύξηση μπορεί να κυμανθεί από 20% έως και 180%, ανάλογα με τον συντελεστή που θα επιλέξει κάθε δήμος.
Η μεγάλη ανησυχία αφορά τις Περιφέρειες
Εκεί όμως που εστιάζονται οι μεγαλύτεροι φόβοι είναι στη δυνατότητα που δίνεται στο νέο μοντέλο χρηματοδότησης της Αυτοδιοίκησης να αποκτήσουν και οι Περιφέρειες πρόσθετους πόρους συνδεδεμένους με την ακίνητη περιουσία.
Αν και το τελικό πλαίσιο δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως οι συντελεστές που ενδεχομένως θα επιβληθούν, πολλοί εκτιμούν ότι ανοίγει ο δρόμος για μια δεύτερη επιβάρυνση πάνω στο ίδιο ακίνητο, αυτή τη φορά υπέρ της Περιφέρειας.
Το σενάριο αυτό είναι που οδηγεί σε εκτιμήσεις για συνολικές αυξήσεις πολλαπλάσιες του σημερινού ΤΑΠ.
Τα σενάρια που προκαλούν αντιδράσεις
Παράγοντες της αγοράς ακινήτων επισημαίνουν ότι εάν στο μέλλον επιβληθεί και περιφερειακό τέλος αντίστοιχου ύψους με το δημοτικό, τότε η συνολική επιβάρυνση θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και το διπλάσιο του νέου τέλους.
Με βάση αυτά τα υποθετικά σενάρια, ένα ακίνητο που σήμερα επιβαρύνεται με ΤΑΠ συντελεστή 0,25‰ θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπο με συνολική επιβάρυνση της τάξης του 1‰ έως 1,40‰.
Σε μια τέτοια περίπτωση η αύξηση σε σχέση με το σημερινό καθεστώς θα μπορούσε να προσεγγίσει ή ακόμη και να ξεπεράσει το 300%, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι υπολογισμοί οδηγούν σε ποσοστά κοντά στο 400%.
Πρόκειται βεβαίως για εκτιμήσεις και όχι για οριστικές προβλέψεις, καθώς το τελικό ύψος των επιβαρύνσεων θα εξαρτηθεί από τις αποφάσεις που θα ληφθούν μετά την ψήφιση του Κώδικα από τα δημοτικά και περιφερειακά συμβούλια.
Δήμοι και ιδιοκτήτες σε διαφορετική πλευρά
Αξιοσημείωτο είναι ότι, παρά τις αντιδράσεις που εκφράζονται από την ΠΟΜΙΔΑ και κύκλους της αγοράς ακινήτων, η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) δεν έχει μέχρι στιγμής εκφράσει αντίθεση στις σχετικές προβλέψεις του νέου Κώδικα.
Και αυτό δεν είναι τυχαίο. Η ενίσχυση των ίδιων πόρων των δήμων αποτελεί διαχρονικό αίτημα της Αυτοδιοίκησης, η οποία υποστηρίζει ότι χωρίς πρόσθετα έσοδα δεν μπορεί να ασκήσει αποτελεσματικά τις ολοένα αυξανόμενες αρμοδιότητές της ούτε να χρηματοδοτήσει έργα και υπηρεσίες χωρίς να εξαρτάται διαρκώς από τις κρατικές επιχορηγήσεις.
Έτσι διαμορφώνεται μια ενδιαφέρουσα αντίθεση: από τη μία πλευρά βρίσκονται οι ιδιοκτήτες ακινήτων και οι φορείς της αγοράς που προειδοποιούν για ένα νέο «χαράτσι» στην ακίνητη περιουσία και από την άλλη η Αυτοδιοίκηση, η οποία διεκδικεί περισσότερους ίδιους πόρους ως προϋπόθεση για μεγαλύτερη οικονομική αυτονομία και λιγότερη εξάρτηση από το κεντρικό κράτος.
Ένα πολιτικό ζήτημα με ισχυρό συμβολισμό
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα καθώς τα τελευταία χρόνια η κυβέρνηση έχει αναδείξει τις μειώσεις του ΕΝΦΙΑ ως μία από τις βασικές φορολογικές ελαφρύνσεις προς τους πολίτες.
Για τους επικριτές του νέου συστήματος, η δημιουργία πρόσθετων επιβαρύνσεων στα ακίνητα, ακόμη κι αν αυτές κατευθύνονται προς την Αυτοδιοίκηση και όχι προς το κεντρικό κράτος, κινδυνεύει να αναιρέσει στην πράξη μέρος του οφέλους που προέκυψε από τις μειώσεις του ΕΝΦΙΑ.
Από την άλλη πλευρά, το υπουργείο Εσωτερικών υποστηρίζει ότι χωρίς νέους ίδιους πόρους οι δήμοι και οι περιφέρειες δεν μπορούν να αποκτήσουν την οικονομική αυτονομία που διαθέτουν οι αντίστοιχοι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι διατάξεις για τα ακίνητα εξελίσσονται ήδη σε ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα σημεία του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης και αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο της πολιτικής, αυτοδιοικητικής και κοινωνικής αντιπαράθεσης το επόμενο διάστημα.
Τι απαντάει η ΚΕΔΕ
Η ανακοίνωση της ΚΕΔΕ ήρθε να απαντήσει στις αντιδράσεις που προκάλεσαν οι διατάξεις του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης για το λεγόμενο «Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης», επιχειρώντας να αποδομήσει την εικόνα περί νέου «αυτοδιοικητικού ΕΝΦΙΑ».
Η ΚΕΔΕ υποστηρίζει ότι δεν πρόκειται για νέο φόρο αλλά για συγχώνευση δύο ήδη υφιστάμενων επιβαρύνσεων, του ΤΑΠ και του Φόρου Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων (ΦΗΧ), επιμένοντας ότι «δεν προκύπτει κάποια διαφορά ή επιπλέον επιβάρυνση για τους πολίτες».
Ωστόσο, η ανακοίνωση αποφεύγει να απαντήσει στο βασικό ερώτημα που έχει αρχίσει να προκαλεί ανησυχία σε ιδιοκτήτες ακινήτων και φορείς της αγοράς: ποιο θα είναι τελικά το πραγματικό ύψος της συνολικής επιβάρυνσης που θα κληθούν να πληρώσουν οι πολίτες.
Και αυτό γιατί, ακόμη κι αν το νέο τέλος αντικαθιστά υφιστάμενες δημοτικές χρεώσεις, ο κρατικός ΕΝΦΙΑ παραμένει κανονικά σε ισχύ, χωρίς να προβλέπεται κάποια μείωση ή κατάργησή του.
Παράλληλα, η ΚΕΔΕ δεν δίνει σαφή απάντηση στο ζήτημα της δυνατότητας επιβολής αντίστοιχου τέλους από τις Περιφέρειες, πρόβλεψη που επίσης περιλαμβάνεται στο σχέδιο του νέου Κώδικα και αποτελεί ίσως το πιο αμφιλεγόμενο σημείο της συζήτησης.
Έτσι, το βασικό ερώτημα παραμένει ανοιχτό: ακόμη κι αν δεν πρόκειται τυπικά για «νέο φόρο», μπορεί τελικά οι ιδιοκτήτες ακινήτων να βρεθούν αντιμέτωποι με υψηλότερες συνολικές επιβαρύνσεις μέσω των νέων συντελεστών και της πιθανής συμμετοχής και των Περιφερειών στη φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας;
Η ανακοίνωση της ΚΕΔΕ δεν συνοδεύεται από συγκεκριμένα παραδείγματα λογαριασμών ή συγκριτικά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι το νέο σύστημα δεν θα οδηγήσει, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε αυξήσεις.
Γι’ αυτό και η δημόσια συζήτηση αναμένεται να συνεχιστεί με ακόμη μεγαλύτερη ένταση όσο το σχέδιο του νέου Κώδικα παραμένει στη διαδικασία της διαβούλευσης.
Διαβάστε σχετικά: Νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης: Έρχεται νέο χαράτσι στα ακίνητα πέρα από τον ΕΝΦΙΑ;
