Τέλος στη χωροθέτηση νέων ανεμογεννητριών στην Ανατολική Αττική βάζει από την Τετάρτη 19 Αυγούστου 2026, το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Αυτή είναι η μεγάλη είδηση για την περιοχή από το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ, το οποίο τέθηκε πλέον σε ισχύ με Υπουργική Απόφαση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, και των υφυπουργών Νίκου Τσάφου και Μαριλένας Σούκουλη.
Το νέο πλαίσιο καθορίζει από εδώ και στο εξής τους όρους και τις προϋποθέσεις για τη χωροθέτηση νέων έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και σταθμών αποθήκευσης, εισάγοντας αυστηρότερους κανόνες, περισσότερες δικλείδες προστασίας και πρόσθετες περιοχές αποκλεισμού.
Για την Ανατολική Αττική, όμως, η σημαντικότερη αλλαγή βρίσκεται στα αιολικά.
Το νέο Χωροταξικό προβλέπει ότι δεν επιτρέπεται η χωροθέτηση νέων ανεμογεννητριών στην περιοχή εφαρμογής του Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας – Αττικής.
Και αυτό σημαίνει πρακτικά ότι ολόκληρη η Ανατολική Αττική μπαίνει εκτός σχεδιασμού για νέες χερσαίες ανεμογεννήτριες.
Από τα Μεσόγεια και τη Λαυρεωτική έως τον Μαραθώνα, τη Ραφήνα, τον Σαρωνικό και τους υπόλοιπους δήμους της περιοχής, νέα αιολικά έργα αυτού του τύπου δεν θα μπορούν πλέον να χωροθετούνται.
Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική αλλαγή σε μια περιοχή με ορεινούς όγκους, μεγάλες εκτός σχεδίου εκτάσεις και σημεία με αξιόλογο αιολικό δυναμικό, τα οποία υπό το προηγούμενο καθεστώς θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο επενδυτικού ενδιαφέροντος.
Δεν σημαίνει ότι ξηλώνονται όσα ήδη υπάρχουν
Η νέα απαγόρευση δεν έχει αναδρομικό χαρακτήρα ώστε να σημαίνει ότι εγκαταστάσεις που λειτουργούν νόμιμα πρέπει να απομακρυνθούν.
Το ίδιο το ΥΠΕΝ διευκρινίζει ότι εκτός του πεδίου εφαρμογής του νέου πλαισίου παραμένουν έργα που ήδη λειτουργούν ή βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης.
Επομένως, για κάθε αιολικό έργο που έχει ήδη δρομολογηθεί στην Ανατολική Αττική, κρίσιμο στοιχείο είναι πλέον το ακριβές στάδιο στο οποίο βρίσκεται η αδειοδότησή του.
Άλλο ένα έργο που βρίσκεται ακόμη στην αρχή της διαδικασίας και άλλο ένα έργο που διαθέτει ήδη τις βασικές εγκρίσεις και άδειες.
Τα φωτοβολταϊκά παραμένουν – αλλά με πολύ περισσότερους «κόφτες»
Εντελώς διαφορετική είναι η εικόνα για τα φωτοβολταϊκά. Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ δεν τα απαγορεύει συνολικά στην Αττική. Επιτρέπει την ανάπτυξή τους, αλλά με πολύ αυστηρότερους χωροταξικούς και περιβαλλοντικούς κανόνες.
Μάλιστα, το υπουργείο προβλέπει πλέον οριζόντιες απαγορεύσεις εγκατάστασης νέων φωτοβολταϊκών σε σειρά ευαίσθητων περιοχών.
Μεταξύ αυτών βρίσκονται όλες οι προστατευόμενες περιοχές Natura 2000, τα δάση και οι δασικές εκτάσεις, οι υγρότοποι Ραμσάρ, οι εθνικοί δρυμοί, τα αισθητικά δάση, τα Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, περιοχές προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, Περιοχές Άνευ Δρόμων αλλά και ακτές κολύμβησης.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση αποκτά ιδιαίτερο βάρος για την Ανατολική Αττική, όπου σε σχετικά μικρή γεωγραφική έκταση συνυπάρχουν δασικές εκτάσεις, παράκτιες ζώνες, αρχαιολογικοί χώροι, περιοχές Natura και εκτάσεις με έντονη οικιστική ή τουριστική δραστηριότητα.
Το πλαφόν του 1,5%
Ένας ακόμη σημαντικός «κόφτης» αφορά την έκταση που μπορούν συνολικά να καταλάβουν τα νέα φωτοβολταϊκά.
Το νέο Χωροταξικό ορίζει ότι το μέγιστο ποσοστό κάλυψης από νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς δεν μπορεί να υπερβαίνει το 1,5% της συνολικής έκτασης κάθε Περιφερειακής Ενότητας.
Άρα, το ίδιο αριθμητικό όριο ισχύει και για την Περιφερειακή Ενότητα Ανατολικής Αττικής.
Στόχος είναι να αποτραπεί η υπερσυγκέντρωση φωτοβολταϊκών πάρκων και να προστατευθούν το τοπίο, η αγροτική γη και η ισορροπία των διαφορετικών χρήσεων γης.
Τι σημαίνει αυτό για τα Μεσόγεια
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τα Μεσόγεια, όπου η γεωργική χρήση γης εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό στοιχείο της φυσιογνωμίας της περιοχής.
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να βάλει σαφέστερα όρια στη μετατροπή παραγωγικής γης σε μεγάλες ενεργειακές εγκαταστάσεις, ενώ παράλληλα προβλέπει τη δυνατότητα ανάπτυξης αγροφωτοβολταϊκών, δηλαδή συστημάτων στα οποία η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας συνυπάρχει με την αγροτική δραστηριότητα.
Η λογική είναι σαφής: η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να γίνεται ανεξέλεγκτα εις βάρος της παραγωγικής γης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη Λαυρεωτική
Άλλη εικόνα παρουσιάζουν υποβαθμισμένες εκτάσεις, παλιά λατομεία και μεταλλευτικές περιοχές, οι οποίες μπορούν υπό προϋποθέσεις να αποτελέσουν περισσότερο κατάλληλες θέσεις για ανάπτυξη φωτοβολταϊκών.
Και εδώ προκύπτει σαφές ενδιαφέρον για τη Λαυρεωτική, με δεδομένη την ιστορική μεταλλευτική και λατομική δραστηριότητα στην ευρύτερη περιοχή.
Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι κάθε τέτοια έκταση αυτομάτως ανοίγει για φωτοβολταϊκά. Εξακολουθούν να ισχύουν όλοι οι περιβαλλοντικοί, αρχαιολογικοί και πολεοδομικοί περιορισμοί.
Κανόνες και για τις μεγάλες μπαταρίες
Μία από τις σημαντικές καινοτομίες του νέου ΕΧΠ-ΑΠΕ είναι ότι για πρώτη φορά εντάσσονται ολοκληρωμένα στον χωροταξικό σχεδιασμό και τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, όπως οι μεγάλες εγκαταστάσεις μπαταριών.
Το θέμα αφορά άμεσα και την Ανατολική Αττική, κυρίως τα Μεσόγεια, όπου η ύπαρξη ισχυρών δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και μεγάλων υποδομών δημιουργεί αυξημένο επενδυτικό ενδιαφέρον.
Και στις μονάδες αποθήκευσης, όμως, τίθενται περιορισμοί ώστε να προστατεύονται οικιστικές, περιβαλλοντικά ευαίσθητες, τουριστικές και αρχαιολογικές περιοχές.
Αλλάζουν πλέον οι κανόνες
Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ αντικαθιστά ουσιαστικά ένα χωροταξικό καθεστώς που είχε θεσπιστεί τον Δεκέμβριο του 2008 και παρέμενε η βασική «πυξίδα» για την ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας επί σχεδόν 18 χρόνια.
Από τις 19 Αυγούστου 2026, λοιπόν, η χώρα πέρασε σε νέο καθεστώς. Και για την Ανατολική Αττική η πιο ηχηρή αλλαγή είναι μία: νέες ανεμογεννήτριες δεν χωροθετούνται πλέον, ενώ για τα φωτοβολταϊκά και τις μονάδες αποθήκευσης οι πόρτες παραμένουν ανοιχτές μόνο εκεί όπου πληρούνται οι σαφώς αυστηρότεροι νέοι κανόνες.
